Teorías do xogo

Teorías psicoevolutivas.

Segundo Willian STERN (Teoría da impotencia infantil), o neno libérase a través do xogo da impotencia que lle produce o mundo dos maiores no que se atopa e a través del fantasía. Este autor clasifica as teorías en tres grupos:

Teoría do presente: Para GESSEL ou SPENCER, o xogo ten sentido en si mesmo, descárganse enerxías e débese ver o plano que xera actividade lúdica sen máis.

Para LAZARUS a vida laboral é moi esixente e necesita unha compensación, xa sexa mediante o descanso ou mediante o movemento.

Teoría do pasado: Stanley HALL cre que nos xogos infantís se volven revivir formas primitivas do ser humano. Todo individuo é máis primitivo cando xoga que cando actúa en serio.

Teoría do futuro: Para BÜHLER, igual que GROSS, o xogo prepara para o que está por chegar, de forma que o neno se deixa levar pola fantasía sin pensar na realidade.

Teorias clásicas

SPENCER para este autor, o ser humano descarga a enerxía sobrante do seu organismo través do xogo. Así, o xogo é un medio de liberación de enerxía.

GROSS: refírese ao xogo como preexercicio, a través do cal, o neno perfecciona certas habilidades que lle serán útiles no futuro. Convértese nunha preparación para a súa vida como adulto.

HALL: indica que o xogo está en relación con certas actividades das xeracións pasadas, que persisten ao longo da evolución. Así, o xogo ten unha función de recapitulación da filoxénese.

CAILLOIS Mantén que a actividade lúdica se caracteriza rigorosamente polo seu improductividad en termos económicos. É unha característica do xogo non crear ningunha riqueza, ningunha obra. Por iso diferénciase do traballo ou da arte.

- O, xogo como expresión da infancia dentro das teorías clásicas

Atopanse catro grandes autores:

BUYTENDIJK, afirma que a natureza do xogo dos nenos vén determinada pola natureza do cambio de conduta propia da infancia e as condicións de vida de cada especie. Analiza a infancia e os cambios de conduta baixo catro elementos: a ambigüidade nos movementos, o carácter impulsivo destes, a actitude patética ante a realidade e a timidez ante esta. O conxunto de todos estes factores determinaría o xogo infantil que podería interpretarse como a estratexia da especie para poder relacionarse co medio dunha forma cada vez máis madura, ata chegar á adultez

CLAPAREDE afirma que o importante do xogo atopa na súa función simbólica que abre ao neno á ficción e á fantasía, mediante as cales a realidade se faise modificable e nela pode situarse o neno como protagonista, papel que normalmente lle nega a sociedade.

BULHER participou deste conxunto de teorías subliñando dous aspectos fundamentais: o pracer funcional que ten o xogo para o neno e a función de preparación para a vida adulta que cumpre. Bulher estima que toda acción lúdica é, unha actividade orientada ao gozo.

LEWIN, trata de diferenciar o xogo do que considera tarefas serias, relaciónao coa teorías dos "estratos", afirmando que segundo o estrato psíquico onde se sitúe a persoa, así será o tipo de xogo que poña en función, Asín, no estrato do irreal, situaríanse os sonos e as fantasías, onde se superan con maior facilidade as dificultades que nos estratos reais.

Teorías psicoafectivas

Dúas perspectivas cobran especial relevo nesta tendencia e as dúas fan relación á escola psicoanalítica.

FREUD: trata o xogo como referencia a tres aspectos importantes; os sonos, a sexualidade e o inconsciente. considera que no xogo se manifestan os desexos, conflitos e impulsos que o neno non pode expresar na realidade

, - O xogo como medio terapéutico

Foi ANNA FREUD quen iniciou esta tendencia, pero quen a desenvolveu e experimentou con maior intensidade foi MELANIE KLEIN, Está autora entende que aos nenos lles é moi difícil expresar mediante a linguaxe os seus propios conflitos internos, pero os pode mostrar cando xoga. O psicoterapeuta emprega a linguaxe do xogo para axudarlle, e métese no devandito xogo co neno para ensinalo a superar os seus conflitos e a resolver os problemas que estes conflitos formulan.

ERIKSON cre que o xogo ten ante todo un valor de predición do futuro e un valor de diagnóstico das condicións sociais nas que se desenvolve o neno.

WINNICOTT: mantén que o xogo é, por si mesmo, unha terapia. En el, e quizais solo nel, o neno ou o adulto están en liberdade de ser creadores.WINNICOTT sostén que a orixe psicolóxica da capacidade de xogar hai que buscalo na relación afectiva do neno coa persoa que o coida. Considera que este tipo de vínculo afectivo dota o suxeito dunha forma particular de entender o mundo e de entenderse a si mesmo. Esta actividade, crea unha "terceira área mental", quere dicir que dota o suxeito da capacidade de entender as situacións "como se" (o coche fai como que corre, pero non corre).

Teorías cognitivas

. - Teoría de PIAGET:  a evolución do xogo no neno é unha continuum acción-símbolo-regra. A cada estadio evolutivo correspóndelle un tipo de xogo: no estadio sensoriomotor serán os xogos de acción ou de exercicio, no estadio preoperacional serán os xogos simbólicos e a partir de aquí os xogos de regras.

A acción lúdica supón tratar de comprender o funcionamento das cousas.

Para Piaget, alí onde desaparece a acción aparece o símbolo e onde desaparece o símbolo aparece a regra.

Teoría de WALLON: Para WALLON, o xogo é unha forma de adaptación, entre outras, que teñen os seres humanos respecto a o medio.

Teorías Socioculturais

Para VIGOTSKY, o neno vive nun mundo que non entende e a través do xogo o fracciona e reconstrúe o mundo e as súas relacións cos adultos. Así aparece en primeiro lugar o xogo egocéntrico (xogo illado) e en segundo lugar o xogo sociodramático onde aparecen outros (desexos xeralizados). O xogo dende a sociogenética é o motor do desenvolvemento en canto contribúe a crear zonas de desenvolvemento próximo.

 Teoría de ELKONIN: completa a teoría do xogo enunciada por Vygotski e realiza un profundo estudio do xogo de roles. Os presupostos da teoría de Elkonin son:

- O xogo ten unha orixe de carácter sociocultural e a súa forma máis prototípica entre os 3-7 anos é o xogo de protagonización de papeis sociais (xogo de roles). O xogo de roles non xorde de xeito espontáneo, no xogo de roles inflúen sobre todo o ambiente directo en que se desenvolve o neno, as actividades humanas e as relacións entre as persoas, e todo iso constitúe o contido do xogo.

- Resáltase a influencia do mundo dos adultos no xogo infantil, outorgándolles un papel de mediadores na construción do símbolo lúdico.

Teorías modernas ou psicolóxicas.

Recoñecen o valor do xogo como medio para potenciar o desenvolvemento psicolóxico nas súas vertentes cognitiva, socioafectiva, psicomotriz e física. Entre os autores que se encadran nesta

perspectiva destacamos:

CARR: pensa que o xogo contribúe á fixación de hábitos adquiridos e serve para afianzar as novas habilidades, mediante a repetición agradable dos actos que levan a elas.

CHATEAU: indica que o neno maior de tres anos non é levado a xogar por unha tendencia invencible, sabe por que xoga; é nos motivos, por conseguinte, onde convén buscar o principio motor do xogo.

RUBINSTEIN expresa que o xogo está relacionado coa capacidade transformadora do home, e traduce a necesidade que ten o neno de actuar sobre o mundo. Aínda que modifica idea ao declarar que a actividade lúdica non aspira a un resultado utilitario, e que en certo modo é unha evasión da realidade.

Clasificación segundo as características psicoevolutivas.

Piaget que clasifica os xogos en:

Xogos funcionais ou de exercicio: son actividades que requiren un exercicio, empezan os tres meses,descubre as partes do seu corpo, as reconoce,luego o medio próximo, logo con obxectos, nesta fase o neno é individualista,se sente protagonista, é o axente activo. É o que manexa o obxecto, o arrastra,lo golpea,lo fai sonar, etc.

Aos tres anos alcánzase o cumio do xogo funcional.

- Xogo simbólico introduce o factor mente. Comeza cando pode representar os obxectos reais por símbolos e a partir de aquí vai substituíndo a acción real pola imaxinaria, pode transformar a realidade coa súa fantasía adxudicándolle ás cousas calidades especiais (pau = cabalo, cadeira = tren, coche,...)

O xogo simbólico ten tres etapas:

a) De imitación:imita as accións do adulto sen lóxica nin coherencia, faino só, aínda que lle gusta estar ao lado doutros pero cada un xoga o seu papel.

b) De escenificación primaria: abandona a soidade e empeza a necesitar a outros compañeiros e a coordinarse con eles. Imita escenas primarias e adoita haber xerarquías sociais (mamás e papás) con imaxes de autoridade e omnipotencia. non queren os menores por non cumprir ben o seu papel.

c) De escenificación secundaria .Se consolida a colaboración e aumenta o número de nenos cunha coordinación e cooperación, cada un desempeña o seu papel, aparece o interese pola historia do xogo e as escenas teñen sentido en principio e fin.

Xogo Regulado: (+ de 7 anos)