 ÍndiceÍndice...........................................................................................................................................
1 Obxectivos
xerais de Ciclo..........................................................................................................
4 Área
de Lingua e Literatura galegas.............................................................................................
7 Obxectivos:.............................................................................................................................
7 Contidos:.................................................................................................................................
8 Bloque
de contidos: “Lingua e sociedade”............................................................................
8 Bloque
de contidos: “Lingua oral”......................................................................................
10 Bloque
de contidos: “Lectura e escritura”...........................................................................
12 Bloque
de contidos: “A lingua como obxecto de reflexión”...............................................
16 Bloque
de contidos: “A lingua e os medios de comunicación”...........................................
18 Criterios
de avaliación:..........................................................................................................
20 Área
de Lingua Castelá e Literatura............................................................................................
23 Obxectivos:...........................................................................................................................
23 Contidos:...............................................................................................................................
24 Bloque
de contidos: “Lingua e sociedade”..........................................................................
24 Bloque
de contidos: “Lingua oral”......................................................................................
26 Bloque
de contidos: “Lectura e escritura”...........................................................................
28 Bloque
de contidos: “A lingua como obxecto de reflexión”...............................................
32 Bloque
de contidos: “A lingua e os medios de comunicación”...........................................
34 Criterios
de avaliación:..........................................................................................................
35 Área
de Lingua Estranxeira (Inglés)............................................................................................
38 Obxectivos:...........................................................................................................................
38 Contidos................................................................................................................................
38 Criterios
de avaliación...........................................................................................................
42 Área
de matemáticas.................................................................................................................
45 Obxectivos:...........................................................................................................................
45 Contidos:...............................................................................................................................
46 Bloque
de contidos: “Estudio e representación do espacio”...............................................
46 Bloque
de contidos: “Números”.........................................................................................
48 Bloque
de contidos: “A medida”.........................................................................................
51 Bloque
de contidos: “Gráficas. Iniciación á
estatística”...................................................... 53 Criterios
de avaliación...........................................................................................................
54 Área
de Coñecemento do Medio Natural, Social e Cultural........................................................
57 Obxectivos:...........................................................................................................................
57 Contidos:...............................................................................................................................
59 Bloque
de contidos: “O ser humano e a saúde”..................................................................
59 Bloque
de contidos: “O medio físico e os seres vivos”.......................................................
61 Bloque
de contidos: “Os materiais e as súas propiedades”................................................
63 Bloque
de contidos: “As paisaxes do mundo”....................................................................
65 Bloque
de contidos: “A poboación e as actividades humanas”...........................................
67 Bloque
de contidos: “A organización da sociedade”...........................................................
70 Bloque
de contidos: “A vida no pasado”.............................................................................
72 Bloque
de contidos: “Os transportes e as comunicacións”................................................
74 Bloque
de contidos: “O mundo actual”...............................................................................
77 Bloque
de contidos: “As máquinas e os aparatos”.............................................................
79 Bloque
de contidos: “A humanidade e a enerxía”...............................................................
81 Criterios
de avaliación...........................................................................................................
82 Área
de Educación Artística.......................................................................................................
85 Obxectivos:...........................................................................................................................
85 Contidos:...............................................................................................................................
86 Bloque
de contidos: “Educación sensorial”........................................................................
86 Bloque
de contidos: “A linguaxe visual e plástica”.............................................................
87 Bloque
de contidos: “Expresión plástica”...........................................................................
89 Bloque
de contidos: “Lectura e escritura musicais”............................................................
90 Bloques
de contidos: “Expresión rítmica e movemento, Movemento
expresivo e
comunicación” 92 Bloque
de contidos: “Expresión instrumental”...................................................................
93 Bloque
de contidos: “Expresión vocal e canto”..................................................................
95 Bloques
de contidos: “O xogo. O xogo dramático. Xogos de roles e proceso
de creación
dramática” 97 Bloque
de contidos: “Educación audioperceptiva”............................................................
100 Criterios
de avaliación.........................................................................................................
101 Área
de Educación Física.........................................................................................................
104 Obxectivos
Xerais de Primaria.............................................................................................
104 Obxectivos
Xerais de Ciclo..................................................................................................
105 Bloque
de contidos: O corpo. Imaxe e percepción...........................................................
109 Bloque
de contidos: O corpo. Habilidades e destrezas....................................................
112 Obxectivos xerais de CicloAs actuacións educativas producidas durante o terceiro ciclo, sendo este o último tramo da Educación Primaria, deben ir encamiñadas a que o alumnado acadade os obxectivos xerais da etapa da Educación primaria: Coñecer e aprecia-lo propio corpo e contribuír ó seu desenvolvemento, adoptando hábitos de saúde e benestar e valorando as repercusións de determinadas conductas sobre a saúde e a calidade de vida. Actuar e desenvolverse co autonomía nas actividades habituais e nas relacións cos grupos ós que pertence (familia, escola, grupo de iguais, barrio ou vila), recoñecendo as súas propias posibilidades e limitacións e desenvolvendo un axeitado nivel de autoconfianza e autoestima. Colaborar na planificación e na realización de actividades grupais, aceptando as normas e as regras que democraticamente se establezan, articulando os seus obxectivos e intereses cos dos outros membros do grupo, respectando puntos de vista distintos do propio e asumindo as responsabilidades que lle correspoden. Establecer relacións equilibradas e constructivas coas persoas coas que interactúa en situacións sociais coñecidas, comportándose de maneira solidaria e rexeitando discriminacións baseadas en diferencias de sexo, clase social, lingua, crenzas, orixe étnica e outras características individuais e sociais. Aprecia-la importancia dos valores positivos básicos que rexen a vida e a convivencia humana e obrar de acordo con eles. Comprender e establecer relacións entre feitos e fenómenos do contorno natural e social, valorando a interacción entre ambos, como elementos que inflúen na calidade de vida, e contribuír activamente, na medida das súas posibilidades, á defensa, conservación e mellora do medio ambiente. Coñecer, apreciar e disfruta-lo patrimonio cultural, participando na súa conservación e mellora e respectando a diversidade lingüística e cultural como dereito dos pobos e individuos á súa identidade, desenvolvendo unha actitude activa de interese e respecto cara ó exercicio deste dereito. Comprender e producir mensaxes orais e escritas en galego e en castelán, atendendo a diferentes intencións e contextos de comunicación, así como comprender e producir mensaxes orais e escritas sinxelas e contextualizadas nunha lingua estranxeira. Comunicarse utilizando medios de expresión verbal, matemática, corporal, visual, plástica e musical, desenvolvendo a sensibilidade estética, a creatividade e a capacidade para disfrutar das obras e manifestacións artísticas. Identificar e formular interrogantes e problemas a partir da súa experiencia diaria, utilizando tanto os seus coñecementos e os recursos materiais ó seu alcance como a colaboración ou a axuda doutras persoas para resolvelos de forma creativa e autónoma. Levar a cabo tarefas e actividades tendendo a evita-la acepctación irreflexiva das informacións e opinións que se lle transmiten na escola ou fóra dela, observando con xuízo crítico e aplicando criterios propios e razoados e valorando o esforzo e responsabilidade na súa ralización. Utilizar, nun contexto de resolución de problemas, os procedementos para obte-la información pertinente, seleccionala, organizala, representala mediante códigos e tomar decisións, así como levalas a cabo anticipando e planificando as condicións materiais e temporais necesarias para a súa realización. Criterios de promociónSalvo en casos especiais suxeitos a Adaptación Curricular, teranse en conta uns criterios para a promoción, que non superación, de alumnado á Educación Secundaria Obrigatoria. Estes criterios céntranse nas dúas grandes áreas que serven de ferramenta para a adquisición de novas aprendizaxes: Area de Lingua Comprender mensaxes, recibidas en distinto soporte, tendo en conta as distintas intencións comunicativas e os diferentes contextos. Ler con fluidez e comprensión textos de distintos tipos (científicos, poéticos,...), dunha extensión e dificultade suficiente, e axeitados á súa etapa madurativa, que permita ó alumno ou alumna desenvolverse, sen excesivos problemas, na Educación Secundaria. Domina-lo léxico e as normas e estructuras gramaticais que permitan ó alumnado expresarse mediante a construcción de textos, de distinto tipo, suficientemente claros e coherentes, de forma oral e escrita. Area de Matemáticas Domina-las catro operacións básicas: suma, resta, multiplicación e división. Comprende-lo sistema métrico decimal. Resolver problemas dunha dificultade suficiente que permita ó alumno/a desenvolverse, sen excesivos problemas, na Educación Secundaria. Manexar con soltura a medida e os aspectos xeométricos da realidade. Área de Lingua e Literatura galegasObxectivos:Valora-la lingua galega, estimala e usala, atendendo á diglosia, con normalidade como canle de transmisión en tódalas situacións de comunicación e respectar aqueles interlocutores que empreguen unha lingua diferente. Escoitar e comprender mensaxes tendo en conta as distintas intencións comunicativas e os diferentes contextos, capta-los elementos do discurso e as súas relacións lóxicas e expresarse oralmente en situacións diversas empregando as formas axeitadas a cada unha delas. Ler con fluidez e comprensión textos de maior extensión e dificultade en canto á estructura, aprecia-la lectura como canle para a aprendizaxe do léxico, de ortografía, acceso a outras culturas, desenvolvemento do senso estético e a creatividade, e valora-la como fonte de lecer, diversión e aventura. Construír textos, cada vez máis extensos e complexos, coherentes e con estructura acorde ó tipo de textos, incluíndo as normas básicas da escritura, e adquirir unha maior autonomía na producción das mesmas e na súa revisión. Utiliza-la lingua oral e escrita como instrumento de organización das tarefas cotiás, mostrar interese por aumenta-lo léxico necesario para comunicarse, usar distintos procedementos para a obtención e memorización de información e a adquisición de novas técnicas de traballo e afondar nas posibilidades de desenvolvemento da propia personalidade. Decatarse da importancia que os medios de comunicación teñen na sociedade actual; analiza-las distintas mensaxes e as súas intencións, presentando unha actitude crítica ante os que comporten valores negativos. Aprecia-la diversidade lingüística de Galicia, respectando as peculiaridades dos diferentes rexistros e variedades lingüísticas, e valora-la súa existencia como aportación enriquecedora da lingua e da cultura galegas. Contidos:Bloque
de contidos: “Lingua e sociedade”
Conceptos:Situación lingüística de Galicia. Necesidade de normalización. Relacións e interferencias da lingua galega coas outras linguas do currículo. Procedementos:Emprego da lingua de acordo coas particulares necesidades comunicativas que se suscitan no contexto dos alumnos e das alumnas. Utilización de mapas co obxecto de visualizar e familiarizarse cos diferentes fenómenos lingüísticos. Observación e comprensión dos diversos comportamentos lingüísticos presentes na vida social, analizando as súas motivacións. Actitudes:Valoración dos esforzos realizados en favor da normalización lingüística. Valoración da lingua como instrumento para a adquisición de coñecementos e como medio para a comunicación. Aceptación da lingua como instrumento configurador da identidade persoal e colectiva. Tolerancia co uso das diferentes variedades lingüísticas non coincidentes coa propia. Valoración das regras sociais que facilitan as relacións de convivencia. Actitude crítica perante os prexuízos referentes ás linguas e ás variedades sociais e xeográficas das mesmas. Sensibilidade ante os modos de comunicación específicos determinados por diferentes minusvalías. Aceptación razoada da importancia de normas unificadoras na lingua escrita. Bloque
de contidos: “Lingua oral”
Conceptos:A comunicación oral: formas que presenta segundo as intencións comunicativas (diálogo, coloquio, conversa, etc.), características (lugar e momento da comunicación, temas, etc.) Estructura e características das mensaxes orais: partes, léxico utilizado, entoación, recursos expresivos, etc. Elementos non lingüísticos que acompañan a comunicación oral. Modalidades e rexistros lingüísticos na lingua oral. A tradición oral popular. A súa importancia en Galicia. Formas que presenta: lendas, contos, romances, refráns, oracións, adiviñas,... Procedementos:Identificación dos elementos que definen a situación de comunicación: quen, que, onde, como, por que, con que intención,... Comprensión de mensaxes orais, interpretando as intencións explícitas e non explícitas (ironía, retranca, dobre senso, mensaxes que denotan discriminación, etc.) Emprego dos hábitos e normas convencionais de toda situación comunicativa: ton de voz, petición de palabra,... Deducción de significados de palabras descoñecidas tomando o contexto como punto de referencia. Dramatización e recitación de textos literarios e non literarios, tendo en conta as posibilidades de improvisación. Narracións de aventuras reais ou fantásticas, anécdotas, etc. Descrición de persoas, animais, plantas, lugares,... Recollida de datos sobre un tema específico, esquematización deses datos, etc. Síntese das ideas fundamentais dun texto. Utilización adecuada de recursos non verbais: acenos, miradas, movementos corporais, etc.; como medio eficaz de potencia-la expresividade. Actitudes:Conciencia da importancia que o axeitado uso da lingua oral ten para o desenvolvemento persoal e a vida social. Valoración positiva das producción orais, caracterizadas pola súa corrección, beleza, orixinalidade, etc. Interese por participar en situación de comunicación oral. Actitude crítica perante expresións discriminatorias. Valoración dos textos de tradición oral como manifestacións dunha cultura propia. Sensibilidade estética perante os elementos da lingua oral patrimonial. Atención, respecto e participación oral ordenada. Bloque
de contidos: “Lectura e escritura”
Conceptos:Diferentes soportes da linguaxe escrita: libros, carteis, periódicos, revistas, cartas, etc. Diferentes tipos de textos escritos: contos, poemas, artigos, rótulos, etc. A biblioteca escolar e a biblioteca de aula. Organización, funcionamento e uso. Linguaxe literaria e non literaria. Peculiaridades da comunicación escrita: convencionalismo, dirección da escritura, linearidade, separación de palabras, posibilidade de comunicación con interlocutores non presentes, permanencia, fixación do pensamento, posibilidades de revisión,... Diferentes soportes da linguaxe escrita: libros, carteis, periódicos, revistas, cartas,... Necesidade da comunicación escrita como medio privilexiado de diversión, formación e información. Diferentes tipos de textos escritos: contos, poemas, artigos, cartas, rótulos, slogans,... Situacións diferentes de comunicación escrita: número de emisores e receptores, intención comunicativa, distancia espacio-temporal, etc. As formas elocutivas na comunicación escrita: narración, descrición, exposición, argumentación, diálogo,... Procedementos:Lectura expresiva en voz alta de textos de diverso tipo, en prosa e verso, atendendo á dicción, entoación, intensidade de voz, pausas, ritmo, acentuación correcta,... Lectura silenciosa de textos. Iniciativa e autonomía na selección de lecturas. Utilización das bibliotecas como fonte de lecer e información. Elección da estratexia que resulte axeitada para desenvolver distintos problemas de comprensión. Interpretación de mensaxes non explícitas (dobre senso, retranca, mensaxes que denoten discriminación,...) Respecto das normas que regulan o uso dos lugares públicos dedicados á lectura e ó traballo e escrito: aula, bibliotecas,... Formación, a través da lectura, de criterios propios para a selección de textos con iniciativa e autonomía. Valoración da tradición literaria como referencia para a creación doutros textos. Resumo de textos escritos, recollendo –con certo grao de elaboración persoal– o contido esencial dos mesmos, establecendo a xerarquía das ideas e respectando no seu caso a secuencia narrativa. Comprensión de textos escritos a partir das experiencias, coñecementos e sentimentos relevantes, atendendo ós signos de puntuación e ós diferentes matices semánticos das palabras e das frases. Elaboración de textos escritos a partir de modelos preexistentes, empregando técnicas de imitación. Producción de textos escritos diversos atendendo ós seguintes aspectos: organización lóxica, claridade, orde e coherencia, corrección gramatical, propiedade léxica, presentación externa clara e ordenada, e corrección ortográfica. Elaboración de textos escritos a partir de modelos preexistentes, empregando técnicas de imitación. Producción de textos escritos diversos atendendo ós seguintes aspectos: organización lóxica, claridade, orde e coherencia, corrección gramatical, propiedade léxica, presentación externa clara e ordenada, e corrección ortográfica. Destreza caligráfica e afianzamento progresivo no uso dunha escritura persoal. Producción de textos como expresión do propio mundo interior e como medio para explora-las posibilidades creativas da lingua escrita. Uso de diversos apios no proceso de producción dun texto (diccionario, texto modelo, libros,...) Elaboración de guións, resumos, esquemas para memorizar mensaxes,... Utilización do subliñado, do esquema e do resumo como medio para asimila-los contidos. Descrición de persoas, animais, plantas, obxectos, lugares,... Narración de historia en cómic. Transferencia de información oída ó código escrito. Emprego de procedementos de cohesión máis completos (mantemento do tempo verbal, puntuación, enlaces,...) Narración de aventuras reais ou fantásticas, anécdotas, costumes, humor, folclore,... Organización de ideas de acordo coa estructura textual correspondente (narración, descrición, exposición, argumentación,...) Formulación de opinións persoais sobre os textos lidos, aportando argumentos coherentes. Actitudes:Valoración da lingua escrita como canle apropiada para satisface-las propias necesidades de comunicación. Coidado na presentación dos escritos. Conciencia da importancia da lingua escrita no intercambio social e para acceder á información. Interese pola expresión escrita da propias ideas, experiencias e sentimentos, valorando a autocorrección. Valoración da tradición literaria como referencia para a creación doutros textos. Bloque
de contidos: “A lingua como obxecto de
reflexión”
Conceptos:A lingua, instrumento de comunicación privilexiado. A lingua como producto sociocultural sometido a cambios. O texto e a súa estructura (diálogo, narración descrición, exposición) As palabras segundo a súa función. Tipos e formación. O significado das palabras. Polisemia, homonimia, sinonimia e antonimia. Familias léxicas e campos semánticos. Vocabulario (frases feitas, locucións, arcaísmos, castelanismos, galeguismos, neoloxismos, estranxeirismos,...) A ortografía da oración (punto e coma, dous puntos, paréntese, comiñas) Elementos básicos da oración simple (suxeito e predicado e as súas diferentes partes) A ortografía da palabra: principais normas; a acentuación. Procedementos:Manipulación de textos, oracións e secuencias, observando as variacións que se derivan dos cambios realizados. Recoñecementos das clases de palabras. Producción de textos, oracións e secuencias a partir de esquemas dados. Aplicación e identificación dos elementos básicos de cohesión: concordancias e conectores de frases. Emprego de distintos procedementos na formación das palabras. Composición e derivación. A palabra como xogo. Utilización axeitada do diccionario para a interpretación e a producción de textos propios e alleos. Elaboración e recoñecemento de familias léxicas e campos semánticos. Actitudes:Actitude reflexiva no uso da lingua. Aceptación das diferentes variantes da lingua falada. Conciencia do carácter convencional de toda terminoloxía e da necesidade dunha normativa ortográfica estándar. Aceptación razoada das regras de funcionamento da lingua. Interese pola elección dun léxico apropiado ás necesidades comunicativas do alumnado. Valoración da orixinalidade no uso da lingua. Bloque
de contidos: “A lingua e os medios de
comunicación”
Conceptos:Os elementos da comunicación non verbal (sons, acenos, miradas, cores,...) A cultura da imaxe. Importancia dos elementos icónicos na sociedade actual. A linguaxe en interacción coa música e coa mímica: recitado, canto, dramatización. A lingua galega nos medios de comunicación. Os medios de comunicación escritos: Periódico e Revista. Linguaxes e estructuras empregadas. A Radio: semellanzas e diferencias con outros medios. Os medios de comunicación baseados na interacción entre códigos verbais icónicos e outros: Cine, Televisión,... As diferentes linguaxes específicas. Procedementos:Escoita atenta e a comprensión de mensaxes procedentes destes medios. Observación e interpretación de imaxes. Utilización dos diferentes medios de comunicación como fonte de entretemento e de información. Producción de mensaxes nas que se integren elementos lingüísticos con elementos doutros códigos non verbais. Realización de modelos escolares dos diferentes medios de comunicación de masas (Prensa, Radio, Televisión,...) Uso práctico dos diferentes medios de comunicación, reparando nas súas linguaxes específicas. Análise das diferentes mensaxes existentes nos medios: publicitarias, propagandísticas, informativas,... Uso crítico das mensaxes audiovisuais. Actitudes:Recoñecemento da importancia dos medios de comunicación social, tendo en conta a súa incidencia e os efectos que producen. Valoración das posibilidades comunicativas e artísticas dos códigos e comunicación non verbal (icónicos, acústicos e outros), así como respecto polas pautas que regulan o seu uso. Interese pola producción de mensaxes expresadas a través de códigos non verbais. Conciencia da necesidade da existencia de medios de comunicación social en lingua galega, de cara á normalización da lingua. Recepción activa e actitude crítica ante as mensaxes recibidas a través dos diferentes medios de comunicación social. Criterios de avaliación:Comparar textos, orais e escritos: poemas, cancións, contos,... producidos nas diferentes variedades da lingua. Participar de forma constructiva (atención, respecto ás opinións alleas, argumentación razoadas,...) en situacións comunicativas propias da vida escolar (actividades en grupo, asembleas, debates, coloquios,...) integrando as normas que posibilitan o intercambio nestas situacións. Comprende-lo senso de mensaxes orais de uso habitual e interpreta-la función de elementos non explícitos que modifican ou varían a intención comunicativa. Reproducir textos orais (poemas, cancións,...) empregando a pronunciación, o ritmo e a entoación apropiados. Participar de forma constructiva en situacións comunicativas propias da vida escolar, integrando as normas que posibilitan o intercambio nestas situacións. Producir textos orais (contos, relatos, exposición, explicación sinxelas,...) nos que se presenten de forma ordenada e coherente os feitos, as ideas e/ou as vivencias. Ler textos de diverso tipo con fluidez, empregando a pronunciación, a entoación e o ritmo axeitados. Comprender un texto lido, utilizar estratexias de comprensión e métodos axeitados para resolve-las dúbidas que se presentan (avanzar e retroceder, consultar un diccionario, buscar información complementaria,...) Valorar positivamente o texto escrito como instrumento de comunicación e como fonte de pracer e información. Manifestar preferencias na selección de lecturas e expresa-las propias opinións sobre elas. Redactar textos escritos de diferentes tipo (narracións, descricións, informes sinxelos,...) empregando a estructura textual correspondente e utilizando os procedementos básicos que dan cohesión ó texto. Integrar nos textos escritos as normas ortográficas e empregar apoios, que no proceso de producción dun texto, permitan resolver dúbidas ortográficas. Identificar, en textos orais e escritos, determinados temas e usos da lingua que supoñan unha discriminación social, racial, sexual ou doutro tipo. Comprender unha mensaxe, oral ou escrita, na que se integren os distintos códigos, verbal e non verbal, e analiza-las súas características. Identifica-los elementos básicos que integran a oración simple, coñece-la concordancia na frase e utilizalos para mellora-las propias produccións. Integrar nos textos escritos as normas ortográficas e empregar apoios, que no proceso de producción dun texto, permitan resolver dúbidas ortográficas. Área de Lingua Castelá e LiteraturaObxectivos:Valora-la lingua castelá, estimala e usala con normalidade como canle de transmisión en tódalas situacións de comunicación e respectar aqueles interlocutores que empreguen unha lingua diferente. Escoitar e comprender mensaxes tendo en conta as distintas intencións comunicativas e os diferentes contextos, capta-los elementos do discurso e as súas relacións lóxicas e expresarse oralmente en situacións diversas empregando as formas axeitadas a cada unha delas. Ler con fluidez e comprensión textos de maior extensión e dificultade en canto á estructura, aprecia-la lectura como canle para a aprendizaxe do léxico, de ortografía, acceso a outras culturas, desenvolvemento do senso estético e a creatividade, e valora-la como fonte de lecer, diversión e aventura. Construír textos, cada vez máis extensos e complexos, coherentes e con estructura acorde ó tipo de textos, incluíndo as normas básicas da escritura, e adquirir unha maior autonomía na producción das mesmas e na súa revisión. Utiliza-la lingua oral e escrita como instrumento de organización das tarefas cotiás, mostrar interese por aumenta-lo léxico necesario para comunicarse, usar distintos procedementos para a obtención e memorización de información e a adquisición de novas técnicas de traballo e afondar nas posibilidades de desenvolvemento da propia personalidade. Decatarse da importancia que os medios de comunicación teñen na sociedade actual; analiza-las distintas mensaxes e as súas intencións, presentando unha actitude crítica ante os que comporten valores negativos. Aprecia-la diversidade lingüística de Galicia, respectando as peculiaridades dos diferentes rexistros e variedades lingüísticas, e valora-la súa existencia como aportación enriquecedora da lingua e da cultura galegas. Contidos:Bloque
de contidos: “Lingua e sociedade”
Conceptos:Relacións e interferencias da lingua castelá coas outras linguas do currículo. A realidade plurilingüe e pluricultural do Estado como expresión de diversidade e riqueza. Procedementos:Emprego da lingua de acordo coas particulares necesidades comunicativas que se suscitan no contexto dos alumnos e das alumnas. Utilización de mapas co obxecto de visualizar e familiarizarse cos diferentes fenómenos lingüísticos. Observación e comprensión dos diversos comportamentos lingüísticos presentes na vida social, analizando as súas motivacións. Actitudes:Valoración dos esforzos realizados en favor da normalización lingüística. Valoración da lingua como instrumento para a adquisición de coñecementos e como medio para a comunicación. Aceptación da lingua como instrumento configurador da identidade persoal e colectiva. Tolerancia co uso das diferentes linguas do estado español. Valoración das regras sociais que facilitan as relacións de convivencia. Actitude crítica perante os prexuízos referentes ás linguas e ás variedades sociais e xeográficas das mesmas. Sensibilidade ante os modos de comunicación específicos determinados por diferentes minusvalías. Aceptación razoada da importancia de normas unificadoras na lingua escrita. Bloque
de contidos: “Lingua oral”
Conceptos:A comunicación oral: formas que presenta segundo as intencións comunicativas (diálogo, coloquio, conversa, etc.), características (lugar e momento da comunicación, temas, etc.) Estructura e características das mensaxes orais: partes, léxico utilizado, entoación, recursos expresivos, etc. Elementos non lingüísticos que acompañan a comunicación oral. Modalidades e rexistros lingüísticos na lingua oral. A tradición oral popular. A súa importancia en Galicia. Formas que presenta: lendas, contos, romances, refráns, oracións, adiviñas,... Procedementos:Identificación dos elementos que definen a situación de comunicación: quen, que, onde, como, por que, con que intención,... Comprensión de mensaxes orais, interpretando as intencións explícitas e non explícitas (ironía, retranca, dobre senso, mensaxes que denotan discriminación, etc.) Emprego dos hábitos e normas convencionais de toda situación comunicativa: ton de voz, petición de palabra,... Deducción de significados de palabras descoñecidas tomando o contexto como punto de referencia. Dramatización e recitación de textos literarios e non literarios, tendo en conta as posibilidades de improvisación. Narracións de aventuras reais ou fantásticas, anécdotas, etc. Descrición de persoas, animais, plantas, lugares,... Recollida de datos sobre un tema específico, esquematización deses datos, etc. Síntese das ideas fundamentais dun texto. Utilización adecuada de recursos non verbais: acenos, miradas, movementos corporais, etc.; como medio eficaz de potencia-la expresividade. Actitudes:Conciencia da importancia que o axeitado uso da lingua oral ten para o desenvolvemento persoal e a vida social. Valoración positiva das producción orais, caracterizadas pola súa corrección, beleza, orixinalidade, etc. Interese por participar en situación de comunicación oral. Actitude crítica perante expresións discriminatorias. Valoración dos textos de tradición oral como manifestacións dunha cultura propia. Sensibilidade estética perante os elementos da lingua oral patrimonial. Atención, respecto e participación oral ordenada. Bloque
de contidos: “Lectura e escritura”
Conceptos:Diferentes soportes da linguaxe escrita: libros, carteis, periódicos, revistas, cartas, etc. Diferentes tipos de textos escritos: contos, poemas, artigos, rótulos, etc. A biblioteca escolar e a biblioteca de aula. Organización, funcionamento e uso. Linguaxe literaria e non literaria. Peculiaridades da comunicación escrita: convencionalismo, dirección da escritura, linearidade, separación de palabras, posibilidade de comunicación con interlocutores non presentes, permanencia, fixación do pensamento, posibilidades de revisión,... Diferentes soportes da linguaxe escrita: libros, carteis, periódicos, revistas, cartas,... Necesidade da comunicación escrita como medio privilexiado de diversión, formación e información. Diferentes tipos de textos escritos: contos, poemas, artigos, cartas, rótulos, slogans,... Situacións diferentes de comunicación escrita: número de emisores e receptores, intención comunicativa, distancia espacio-temporal, etc. As formas elocutivas na comunicación escrita: narración, descrición, exposición, argumentación, diálogo,... Procedementos:Lectura expresiva en voz alta de textos de diverso tipo, en prosa e verso, atendendo á dicción, entoación, intensidade de voz, pausas, ritmo, acentuación correcta,... Lectura silenciosa de textos. Iniciativa e autonomía na selección de lecturas. Utilización das bibliotecas como fonte de lecer e información. Elección da estratexia que resulte axeitada para desenvolver distintos problemas de comprensión. Interpretación de mensaxes non explícitas (dobre senso, retranca, mensaxes que denoten discriminación,...) Respecto das normas que regulan o uso dos lugares públicos dedicados á lectura e ó traballo e escrito: aula, bibliotecas,... Formación, a través da lectura, de criterios propios para a selección de textos con iniciativa e autonomía. Valoración da tradición literaria como referencia para a creación doutros textos. Resumo de textos escritos, recollendo –con certo grao de elaboración persoal– o contido esencial dos mesmos, establecendo a xerarquía das ideas e respectando no seu caso a secuencia narrativa. Comprensión de textos escritos a partir das experiencias, coñecementos e sentimentos relevantes, atendendo ós signos de puntuación e ós diferentes matices semánticos das palabras e das frases. Elaboración de textos escritos a partir de modelos preexistentes, empregando técnicas de imitación. Producción de textos escritos diversos atendendo ós seguintes aspectos: organización lóxica, claridade, orde e coherencia, corrección gramatical, propiedade léxica, presentación externa clara e ordenada, e corrección ortográfica. Elaboración de textos escritos a partir de modelos preexistentes, empregando técnicas de imitación. Producción de textos escritos diversos atendendo ós seguintes aspectos: organización lóxica, claridade, orde e coherencia, corrección gramatical, propiedade léxica, presentación externa clara e ordenada, e corrección ortográfica. Destreza caligráfica e afianzamento progresivo no uso dunha escritura persoal. Producción de textos como expresión do propio mundo interior e como medio para explora-las posibilidades creativas da lingua escrita. Uso de diversos apios no proceso de producción dun texto (diccionario, texto modelo, libros,...) Elaboración de guións, resumos, esquemas para memorizar mensaxes,... Utilización do subliñado, do esquema e do resumo como medio para asimila-los contidos. Descrición de persoas, animais, plantas, obxectos, lugares,... Narración de historia en cómic. Transferencia de información oída ó código escrito. Emprego de procedementos de cohesión máis completos (mantemento do tempo verbal, puntuación, enlaces,...) Narración de aventuras reais ou fantásticas, anécdotas, costumes, humor, folclore,... Organización de ideas de acordo coa estructura textual correspondente (narración, descrición, exposición, argumentación,...) Formulación de opinións persoais sobre os textos lidos, aportando argumentos coherentes. Actitudes:Valoración da lingua escrita como canle apropiada para satisface-las propias necesidades de comunicación. Coidado na presentación dos escritos. Conciencia da importancia da lingua escrita no intercambio social e para acceder á información. Interese pola expresión escrita da propias ideas, experiencias e sentimentos, valorando a autocorrección. Valoración da tradición literaria como referencia para a creación doutros textos. Bloque
de contidos: “A lingua como obxecto de
reflexión”
Conceptos:A lingua, instrumento de comunicación privilexiado. A lingua como producto sociocultural sometido a cambios. O texto e a súa estructura (diálogo, narración descrición, exposición) As palabras segundo a súa función. Tipos e formación. O significado das palabras. Polisemia, homonimia, sinonimia e antonimia. Familias léxicas e campos semánticos. Vocabulario (frases feitas, locucións, arcaísmos, neoloxismos, estranxeirismos...) A ortografía da oración (punto e coma, dous puntos, paréntese, comiñas) Elementos básicos da oración simple (suxeito e predicado e as súas diferentes partes) A ortografía da palabra: principais normas; a acentuación. Procedementos:Manipulación de textos, oracións e secuencias, observando as variacións que se derivan dos cambios realizados. Recoñecementos das clases de palabras. Producción de textos, oracións e secuencias a partir de esquemas dados. Aplicación e identificación dos elementos básicos de cohesión: concordancias e conectores de frases. Emprego de distintos procedementos na formación das palabras. Composición e derivación. A palabra como xogo. Utilización axeitada do diccionario para a interpretación e a producción de textos propios e alleos. Elaboración e recoñecemento de familias léxicas e campos semánticos. Actitudes:Actitude reflexiva no uso da lingua. Aceptación das diferentes variantes da lingua falada. Conciencia do carácter convencional de toda terminoloxía e da necesidade dunha normativa ortográfica estándar. Aceptación razoada das regras de funcionamento da lingua. Interese pola elección dun léxico apropiado ás necesidades comunicativas do alumnado. Valoración da orixinalidade no uso da lingua. Bloque
de contidos: “A lingua e os medios de
comunicación”
Conceptos:Os elementos da comunicación non verbal (sons, acenos, miradas, cores,...) A cultura da imaxe. Importancia dos elementos icónicos na sociedade actual. A linguaxe en interacción coa música e coa mímica: recitado, canto, dramatización. Os medios de comunicación escritos: Periódico e Revista. Linguaxes e estructuras empregadas. A Radio: semellanzas e diferencias con outros medios. Os medios de comunicación baseados na interacción entre códigos verbais icónicos e outros: Cine, Televisión,... As diferentes linguaxes específicas. Procedementos:Escoita atenta e a comprensión de mensaxes procedentes destes medios. Observación e interpretación de imaxes. Utilización dos diferentes medios de comunicación como fonte de entretemento e de información. Producción de mensaxes nas que se integren elementos lingüísticos con elementos doutros códigos non verbais. Realización de modelos escolares dos diferentes medios de comunicación de masas (Prensa, Radio, Televisión,...) Uso práctico dos diferentes medios de comunicación, reparando nas súas linguaxes específicas. Análise das diferentes mensaxes existentes nos medios: publicitarias, propagandísticas, informativas,... Uso crítico das mensaxes audiovisuais. Actitudes:Recoñecemento da importancia dos medios de comunicación social, tendo en conta a súa incidencia e os efectos que producen. Valoración das posibilidades comunicativas e artísticas dos códigos e comunicación non verbal (icónicos, acústicos e outros), así como respecto polas pautas que regulan o seu uso. Interese pola producción de mensaxes expresadas a través de códigos non verbais. Conciencia da necesidade da existencia de medios de comunicación social en lingua galega, de cara á normalización da lingua. Recepción activa e actitude crítica ante as mensaxes recibidas a través dos diferentes medios de comunicación social. Criterios de avaliación:Comparar textos, orais e escritos: poemas, cancións, contos,... producidos nas diferentes variedades da lingua. Participar de forma constructiva (atención, respecto ás opinións alleas, argumentación razoadas,...) en situacións comunicativas propias da vida escolar (actividades en grupo, asembleas, debates, coloquios,...) integrando as normas que posibilitan o intercambio nestas situacións. Comprende-lo senso de mensaxes orais de uso habitual e interpreta-la función de elementos non explícitos que modifican ou varían a intención comunicativa. Reproducir textos orais (poemas, cancións,...) empregando a pronunciación, o ritmo e a entoación apropiados. Participar de forma constructiva en situacións comunicativas propias da vida escolar, integrando as normas que posibilitan o intercambio nestas situacións. Producir textos orais (contos, relatos, exposición, explicación sinxelas,...) nos que se presenten de forma ordenada e coherente os feitos, as ideas e/ou as vivencias. Ler textos de diverso tipo con fluidez, empregando a pronunciación, a entoación e o ritmo axeitados. Comprender un texto lido, utilizar estratexias de comprensión e métodos axeitados para resolve-las dúbidas que se presentan (avanzar e retroceder, consultar un diccionario, buscar información complementaria,...) Valorar positivamente o texto escrito como instrumento de comunicación e como fonte de pracer e información. Manifestar preferencias na selección de lecturas e expresa-las propias opinións sobre elas. Redactar textos escritos de diferentes tipo (narracións, descricións, informes sinxelos,...) empregando a estructura textual correspondente e utilizando os procedementos básicos que dan cohesión ó texto. Integrar nos textos escritos as normas ortográficas e empregar apoios, que no proceso de producción dun texto, permitan resolver dúbidas ortográficas. Identificar, en textos orais e escritos, determinados temas e usos da lingua que supoñan unha discriminación social, racial, sexual ou doutro tipo. Comprender unha mensaxe, oral ou escrita, na que se integren os distintos códigos, verbal e non verbal, e analiza-las súas características. Identifica-los elementos básicos que integran a oración simple, coñece-la concordancia na frase e utilizalos para mellora-las propias produccións. Integrar nos textos escritos as normas ortográficas e empregar apoios, que no proceso de producción dun texto, permitan resolver dúbidas ortográficas. Área de Lingua Estranxeira (Inglés)Obxectivos:Comprender textos orais relativos a situacións coñecidas e próximas ós intereses do alumnado. Utilizar de forma oral a lingua estranxeira, como lingua de comunicación co profesor e cos/as compañeiros/as na clase, en situacións de comunicación creadas para este fin. Comprender textos escritos, relativos a situacións coñecidas e próximas de intereses do alumnado. Producir textos escritos breves e sinxelos acerca de temas familiares para o alumnado, respectando as regras básicas do código escrito. Recoñecer e aprecia-lo valor comunicativo das linguas estranxeiras, polo enriquecemento persoal que conleva o contacto con outras culturas. ContidosConceptos:Situacións de comunicación oral máis habituais na lingua estranxeira: saudar, identificarse, dar/pedir información, identificar e localizar obxectos, describir e narrar, expresar necesidades e peticións. Vocabulario e estructuras lingüísticas necesarias para comprender oralmente as necesidades básicas de comunicación, segundo a intencionalidade comunicativa e o tema. Principios e características máis relevantes do discurso escrito en situación de comunicación básicas (elementos de cohesión do discurso, presentación, ortografía e signos de puntuación, fórmulas de cortesía). Correspondencia entre as letras do alfabeto e a súa representación gráfica. Relación entre significado, pronuncia e grafía das palabras. Aspectos socioculturais dos países onde se fala a ingua estranxeira, relacionados cos intereses e motivacións do alumnado. Presencia da lingua estranxeira no ámbito internacional. Procedementos:Familiarización e recoñecemento dos sons característicos da lingua estranxeira, pautas de ritmo e entoación. Comprensión global de mensaxes orais contextualizados, de distintas características, sobre temas coñecidos, procedentes de distintas fontes. Comprensión específica de mensaxes concretas (cara a cara ou gravadas) en situacións familiares e ben definidas. Participación activa en intercambios lingüísticos orais dentro da aula, para resolver necesidades de comunicación, e con fins lúdicos. Utilización das estructuras gramaticais máis usadas nas actividades comunicativas. Utilización de estratexias básicas de comunicación lingüística e non lingüísticas. Utilización de estratexias de comunicación propias da lingua materna, que permiten saca-lo máximo partido dos coñecementos en lingua estranxeira. Reacción non lingüística a mensaxes diversas. Recoñecemento das estructuras gramaticais máis usadas nas actividades comunicativas: preguntar, afirmar, negar, expresa-la posesión, cuantificar, describir, narrar, expresar feitos e accións. Recoñecemento de estratexias básicas de comunicación, tanto lingüísticas como non lingüísticas que permitan unha comunicación máis fácil. Comprensión global de textos escritos de distinta natureza: mensaxes relacionados con temas da aula, necesidades máis inmediatas de comunicación e intereses propios. Recoñecemento de elementos específicos, previamente especificados, en textos escritos que conteñen palabras e estructuras coñecidas, entre outras descoñecidas. Producción de textos escritos, sinxelos e comprensibles, en resposta a estímulos orais ou escritos, dirixidos a distintos tipos de lectores, atendendo diferentes necesidades comunicativas: breves notas, cartas, datos persoais, formularios, breves descricións, narracións, invitacións e felicitacións. Utilización das letras do alfabeto da lingua estranxeira para deletrear: nome, apelidos, palabras de uso frecuente. Análise de aspectos socioculturais relevantes, nos países onde se fala a lingua estranxeira. Emprego contextualizado de normas e hábitos de conducta dos países onde se fala a lingua estranxeira. Utilización dos coñecementos adquiridos para interpretar mensaxes presentes no propio medio. Actitudes:Receptividade e respecto cara as persoas que falan outras linguas. Sensibilidade ante a importancia da comunicación oral en linguas distintas da propia. Confianza nas propias capacidades para aprender a lingua estranxeira. Interese e curiosidade cara as ideas expresadas en textos escritos na lingua estranxeira. Gusto por participar activamente nas tarefas de grupo. Aprecio pola corrección na interpretación e producción de textos orais. Tendencia a utilizar, de forma creativa e imaxinaria, mensaxes orais previamente memorizados en distintas situacións de comunicación. Valoración do texto escrito para satisfacer necesidades de comunicación. Interese pola lectura autónoma de textos na lingua estranxeira, para obter información e como medio de goce persoal. Interese por realizar intercambios comunicativos escritos na lingua estranxeira, con falantes desa ingua. Interese pola corrección na producción de textos escritos. Receptividade e respecto cara as persoas que falan outras linguas que son expresión doutros contextos socioculturais. Valoración do enriquecemento persoal que supón a realización con persoas doutras culturas. Actitude creativa na utilización de mensaxes orais, a partir doutras xa coñecidas en distintas situacións de comunicación. Criterios de avaliaciónRecoñece-los fonemas característicos da lingua estranxeira, así como as pautas básicas de ritmo e entoación, para emprega-lo sistema fonolóxico, na comprensión oral de palabras e frases no contexto dun uso real da lingua. Capta-lo sentido global de textos orais emitidos en situación de comunicación cara a cara con apoio xestual e mímico, repeticións necesarias, que versen sobre temas coñecidos polo alumnado. Extraer informacións específicas, previamente requiridas, cunha estructura e vocabulario sinxelos sobre temas familiares e de interese para o alumnado: gustos, preferencias, opinións e experiencias persoais. Participar en intercambios orais, breves, relativos a actividades habituais da clase, producindo un discurso comprensible e adaptando as características da situación coa intención comunicativa. Participar en situacións de comunicación simuladas, que se teñen traballado na clase, utilizando con propiedade as fórmulas de relación social máis habituais na lingua estranxeira. Extrae-lo sentido global dalgunhas informacións específicas de textos escritos breves (desenvolvemento lineal) sobre temas familiares e de interese para o alumnado: escritos breves, cartas informais, instruccións, anuncios públicos, letreiros e textos con apoio visual (historietas infantís). Ler coa axuda do profesor ou do diccionario libros sinxelos para nenos, con apoio visual redundante e amosa-la comprensión acadada na lingua estranxeira mediante unha tarefa. Producir textos moi breves, comprensibles e adaptados a situacións e intencións comunicativas, nos que se reflictan contidos traballados na clase: lista do necesario para unha excursión, notas e cartas dirixidas a compañeiros, datos persoais, invitación e felicitacións respectando o formato e presentación axeitados ás características do código escrito. Identificar e empregar de forma contextualizada as características socioculturais dos países onde se fala a lingua estranxeira, para unha mellor comprensión de mensaxes. Analizar, comparativamente, as características da cultura galega para comprendelos e valoralos. Área de matemáticasObxectivos:Recoñecer, distinguir e describi-los elementos dunha figura ou dun corpo xeométrico, así como aspectos xeométricos da realidade, clasificándoos dando razóns do criterio utilizado. Utiliza-lo sistema de coordenadas cartesianas para recoñecer e sitúa-la posición de calquera obxecto. Traslada-la situación a un papel realizando o plano correspondente. Empregar habitualmente o sistema decimal de numeración e utilizar axeitadamente as operacións elementais para resolver problemas da vida cotiá. Adquirir confianza nas propias capacidades para afronta-los problemas e perseveranza na busca de solucións, apreciando a parte positiva dos erros cometidos. Gusto polo rigor na realización dos cálculos e pola presentación ordenada e clara do proceso e dos resultados. Conseguir estratexias de cálculo mental para a resolución de problemas elementais; utiliza-lo cálculo aproximado para predici-lo resultado de problemas e a estimación de medidas. Recoñece-la importancia do sistema métrico decimal como sistema de medida internacional e aplicalo correctamente, con precisión nos cálculos e unha presentación ordenada, nas situacións e problemas do seu contorno. Recoller, ordenar e representar gráfica e numericamente datos sobre fenómenos e situacións da realidade, formar xuízos e describilos verbalmente e mediante gráficas de correspondencias. Comprender, valorar e producir mensaxes orais e escritas con certa propiedade e autonomía empregando expresións de uso habitual para describir situacións incertas: é posible, é imposible, non só, son incompatibles... Contidos:Bloque
de contidos: “Estudio e representación do
espacio”
Conceptos:O Plano. Perímetro e áreas de figuras planas. Regularidades e simetría de figuras respecto a un eixe. O Espacio. Elementos dos corpos xeométricos: vértice, aresta, cara, base e altura, radio, centro e diámetro. Elementos do cubo, da pirámide, do prisma recto, da esfera, do cono e do cilindro. Corpos xeométricos: regularidades e simetría. Representación de figuras planas: sistemas de referencia. Coordenadas cartesianas. Escalas. Procedementos:Recoñecemento e construcción de figuras planas e corpos xeométricos en diversas posicións. Manipulación de formas xeométricas. Xogo co tangram, con mosaicos, con crebacabezas, co xeoplano, con espellos,... Construcción de planos e maquetas. Obtención da área de figuras planas empregando a composición e descomposición dunhas figuras noutras. Clasificación de figuras e corpos xeométricos empregando diversos criterios. Uso do dobrado, do recortado, do papel cuadriculado, dos espellos, do xeoplano,... para a construcción e a interpretación de figuras simétricas. Descrición e enumeración dos elementos dunha figura e dun corpo xeométrico. Busca de elementos de regularidade e de simetría en figuras e corpos xeométricos. Utilización dos instrumentos de debuxo para as representacións gráficas. Descrición da forma de obxectos usuais empregando o vocabulario xeométrico básico. Obtención experimental das áreas do cadrado, do rectángulo, do paralelogramo e do triángulo. Obtención exacta ou aproximada da área de figuras planas debuxadas sobre un papel cuadriculado. Emprego da calculadora para descubrir experimentalmente un valor aproximado de π, e de fórmulas para o cálculo do perímetro e da área do círculo. Uso do sistema de coordenadas cartesianas. Utilización dos instrumentos de debuxo para as representacións gráficas. Actitudes:Apreciación na natureza, na arte,... dos aspectos que se poden expresar matematicamente. Respecto e colaboración cos compañeiros do seu grupo. Valoración da expresividade da linguaxe gráfica como forma de representación de datos. Tendencia a explorar tódolos elementos significativos dunha representación gráfica, tentando evita-las interpretacións parciais ou precipitadas. Adquisición de hábitos de orde e limpeza no manexo de materiais. Bloque
de contidos: “Números”
Conceptos:Escritura posicional no sistema decimal. Números naturais: operacións. Algoritmos e símbolos. Números primos e compostos. Cubos. Números positivos e negativos. Números decimais. Operacións. Fraccións. Operacións. Ordenación e representación dos números sobre unha recta. Prioridade das operacións. Cálculo mental. Regras de uso da calculadora de catro operacións. Tanto por cento dunha cantidade. Procedementos:Emprego do sistema de numeración decimal. Interpretación das fraccións como operadoras, como cociente de dous números e como aproximación dunha medida, relacionando estes conceptos. Emprego das parénteses nos casos máis comúns. Comparación e ordenación dos números utilizando os símbolos: =, < e >. Emprego racional de diferentes instrumentos de cálculo: ábaco, calculadora,... Automatización dos algoritmos das operacións. Asignación dos números ós puntos dunha recta na que se definiu unha realidade. Construcción de táboas de dobre entrada para a suma, a resta, a multiplicación e a división. Estimación do resultado dun cálculo e valoración de se o resultado da resolución dun problema é ou non razoable. Recoñecemento dos aspectos cuantitativos da vida cotiá que se poden expresar empregando diferentes números. Explicación verbal do proceso seguido na resolución de problemas. Aplicación de diferentes estratexias para resolver problemas números e operatorios. Utilización da composición e da descomposición de números para elaborar estratexias persoais de cálculo mental. Actitudes:Confianza nas propias capacidades para a resolución de problemas usando estratexias persoais. Considera-lo erro como un estímulo para novas iniciativas. Tenacidade e perseveranza na busca de solucións dun problema. Valoración da linguaxe matemática e interese pola precisión na súa utilización. Bloque
de contidos: “A medida”
Conceptos:Magnitudes: lonxitude, superficie, masa-peso, capacidade, tempo, diñeiro e amplitude. Necesidade e funcións da medición. Instrumentos de medida: regra milimetrada, cinta métrica, cronómetro, báscula e transportador. Medidas de tempo. Medidas de lonxitude. Medidas de masa-peso. Medidas de capacidade. Medidas monetarias con moedas de uso cotiá. Medidas de amplitude: o grao. Medidas de superficie. Procedementos:Relacionar segundo, minuto, hora, día, semana, mes, ano e século. Estimación de medidas en situacións naturais. Explicación verbal do proceso seguido. Utilización axeitada dos instrumentos de medida. Construcción de instrumentos para efectuar medidas. Construcción de reloxos: de sol, de area e de auga. Utilización das medidas de lonxitude, de superficie, de masa-peso e de capacidade no sistema métrico decimal. Elección das unidades de medida apropiadas a cada caso, atendendo ó obxecto da medición. Identificación de ángulos rectos, agudos, obtusos e planos. Utilización do sistema monetario e das súas equivalencias. Encher un volume con obxectos de volumes iguais e determina-lo número de unidades precisas. Elaboración e utilización de estratexias persoais para a medición. Utilización do transportador para trazar e medir ángulos dunha amplitude dada. Actitudes:Considera-lo erro como un estímulo para novas iniciativas. Coidado no emprego dos instrumentos de cálculo, de medida, de debuxo,... e disposición favorable para a busca de instrumentos alternativos. Costume de expresa-lo resultado dos problemas coas unidades de medida correspondentes. Recoñecemento e valoración pola presentación ordenada e clara dos cálculos e resultados. Valoración do sistema métrico decimal como sistema de medida universal. Bloque
de contidos: “Gráficas. Iniciación á
estatística”
Conceptos:Correspondencias. Recollida e ordenación de datos. Frecuencias. Gráficas. Representación e interpretación. Medidas de centralización: media e moda. Carácter aleatorio dalgunhas experiencias. Procedementos:Recollida, ordenación, reconto e representación de datos obtidos a partir de xogos ou situacións do se entorno. Interpretación dos datos representados mediante diferentes tipos de gráficas: histogramas, sectores, pictogramas,... Realización e interpretación de gráficas de correspondencias definidas mediante un enunciado ou por unha táboas (prezos, velocidades, tempo,...) do contorno habitual do alumnado. Observación de fenómenos e de feitos da vida real e descrición dos mesmos verbalmente e mediante gráficas. Utilización da calculadora para efectuar cálculos repetitivos ou complicados. Emprego, en situación de xogo ou da vida real, de expresións de uso habitual para describir situacións incertas: é posible, é seguro, é imposible, non só,... Estimación da probabilidade de sucesos ligados a experiencias sinxelas usando as representacións oportunas. Actitudes:Valoración da expresividade da linguaxe gráfica como forma de representar datos. Tendencia e explorar tódolos elementos significativos dunha representación gráfica, tentando evita-las interpretacións persoais ou precipitada. Curiosidade e interese polo significado dos códigos e pola exploración de materiais e obxectos diversos. Responsabilidade nas iniciativas e nas tarefas encomendadas. Criterios de avaliaciónRecoñecer e describir formas e corpos xeométricos do seu medio, clasificalos e da-las razóns do modo de clasificación. Utiliza-las nocións xeométricas de simetría, paralelismo, perpendicularidade, perímetro e superficie para describir e comprender situacións da vida cotiá. Realizar e interpretar unha representación espacial (esbozo dun itinerario, plano, maqueta...) tomando como referencia elementos familiares e establecendo relacións entre eles. Ler, escribir e ordenar números naturais e decimais, interpretando o valor de cada unha das súas cifras, e realizar operacións sinxelas con estes números. Realizar cálculos numéricos mediante diferentes procedementos (algoritmos, uso da calculadora, cálculo mental e tanteo) empregando o coñecemento do sistema de numeración decimal. Expresar de forma ordenada e clara os datos e as operacións realizadas na solución de problemas sinxelos. Resolver problemas relativos ó seu contorno aplicando as catro operacións con números naturais e empregando estratexias persoais de resolución. Anticipar, nun contexto de resolución de problemas sinxelos, unha solución razoable e busca-los procedementos matemáticos máis axeitados para aborda-lo proceso de resolución. Expresar con precisión medidas de lonxitude, superficie, capacidade, masa e tempo; empregando os múltiplos e submúltiplos usuais e transformando unhas unidades noutras cando sexa necesario. Realizar estimacións e medicións elixindo, entre as unidades e instrumentos de medida máis usuais, os que mellor se axusten ó tamaño e natureza do obxecto a medir. Perseverar na busca de datos precisos para a formulación e resolución dun problema. Realizar, ler e interpretar representacións gráficas dun conxunto de datos relativos ó contorno inmediato. Facer estimacións baseadas na experiencia sobre o resultado de xogos de azar sinxelos e comprobar dito resultado. Recoñecer e describir formas e corpos xeométricos do seu medio, clasificalos e da-las razóns do modo de clasificación. Utiliza-las razóns xeométricas de simetría, paralelismo, perpendicularidade, perímetro e superficie para describir e comprender situacións da vida cotiá. Área de Coñecemento do Medio Natural, Social e CulturalObxectivos:Comportarse de acordo cos hábitos da saúde e coidado corporal que se derivan do corpo humano e das súas posibilidades e limitacións, mostrando unha actitude de aceptación e respecto polas diferencias individuais (idade, sexo, características físicas, personalidade, etc.) Analizar algunhas manifestacións da intervención humana no medio, valorar criticamente a necesidade e o alcance das mesmas e adoptar na vida cotiá un comportamento acorde coa postura de defensa e recuperación do equilibrio ecolóxico e de conservación do patrimonio cultural. Identificar, formular e resolver interrogantes e problemas relacionados con elementos significativos do seu contorno, utilizando estratexias progresivamente máis sistemáticas e complexas de busca, almacenamento e tratamento da información, de formulación de conxecturas, de posta a proba das mesmas e de exploración de solucións alternativas. Interpretar, expresar e representar feitos, conceptos e procesos do medio socionatural mediante diferentes códigos (cartográficos, numéricos, técnicos, etc.); valora-los recursos naturais tendo en conta a súa importancia para a vida. Aplica-los coñecementos adquiridos a partir do contacto coa realidade social galega para comprende-la súa situación actual, tendo en conta os factores externos que a condicionan influíndo, ás veces decisivamente, no funcionamento da nosa sociedade, e analizar como afecta o desenvolvemento tecnolóxico nas condicións de vida e no traballo. Recoñecer e aprecia-la súa pertenza a grupos sociais con características propias (pautas de convivencia, relación entre os membros, costumes e valores compartidos, lingua común, intereses, etc.) respectando e valorando as diferencias con outros grupos e rexeitando calquera clase de discriminación por este feito. Participar en actividades grupais cun comportamento constructivo, responsable, solidario e tolerante tendo en conta os principios básicos do funcionamento democrático. Fomenta-la comprensión do presente descubrindo a importancia do pasado, interpretando feitos, establecendo relacións e entendendo os cambios; recoñecer nos elementos do medio socionatural eses cambios e transformacións relacionados co paso do tempo, indagar algunhas relacións de simultaneidade e sucesión dos mesmos e aplicar estes conceptos ó coñecementos doutros momentos históricos. Analizar e reflexionar sobre feitos da vida diaria, mantendo unha actitude crítica diante das fontes de información; identifica-los principais elementos do medio socionatural, analizando as súas características máis salientables, a súa organización e interaccións e progresando no dominio de ámbitos espaciais cada vez máis complexos. Promover un sentimento positivo de pertenza a unha comunidade nacional (Galicia), a un estado histórico (España) e a unha cultura universal, desde posicións solidarias e respectuosas con outras comunidades, estados e culturas. Valorar a efectividade dos organismos internacionais para resolve-los conflictos sociais. Deseñar e construír dispositivos e aparatos cunha finalidade previamente establecida, utilizando o seu coñecemento e as propiedades elementais dalgúns materiais, substancias e obxectos. Identificar algúns obxectos e recursos tecnolóxicos no medio e valora-la súa contribución a satisfacer determinadas necesidade humanas, adoptando posicións favorables a que o desenvolvemento tecnolóxico se oriente cara a unha maior calidade de vida. Contidos:Bloque
de contidos: “O ser humano e a saúde”
Conceptos:O home e a muller como seres vivos: proceso de transformación do corpo ó longo do ciclo vital. Funcións vitais: relación, nutrición, reproducción. Identificación e localización dos principais órganos e aparatos. A saúde: hábitos de hixiene, descanso e coidado do corpo. Usos e costumes na alimentación; as súas repercusións na saúde. A relación afectiva e sexual. Seguridade e primeiros auxilios. Procedementos:Coñecemento e análise das características persoais para a construcción dunha imaxe axustada e positiva de si mesmo. Exploración de obxectos e situacións utilizando tódolos sentidos e integrando as informacións recibidas. Utilización de técnicas de consulta e interpretación de guías e modelos anatómicos para a identificación de órganos e aparatos. Análise das repercusións e realización de cuestionarios das repercusións de determinadas prácticas e actividades sociais sobre a suade. Confección de murais sobre a morfoloxía e función dos distintos órganos e aparatos, e realización de debates. Recollida e elaboración de informacións sobre usos e costumes do coidado corporal. Actitudes:Aceptación das propias posibilidades, limitacións e respecto pola diversidade. Adopción de hábitos de saúde e valoración crítica dos factores e práctica sociais que favorecen ou entorpecen o desenvolvemento san do corpo. Valoración dos aspectos afectivos e socioculturais da sexualidade. Valora-la aportación ó propio benestar e dos demais a través da execución, distribución e organización das tarefas e actividades domésticas. Bloque
de contidos: “O medio físico e os seres vivos”
Conceptos:Rochas e minería en Galicia. Características observables no solo. O aire e os fenómenos atmosféricos. A auga: características e primeiros usos. O universo: movemento do sol, a lúa e a terra e as súas consecuencias. Os seres vivos. Diferencias entre animais e plantas. Características básicas das principais plantas e animais do contorno próximo. Morfoloxía e funcións. Relación entre os seres vivos. Importancia dos animais e plantas para as persoas. Factores e actividades humanas que degradan o medio físico. Procedementos:Planificación e realización de experiencias sinxelas para estudia-las propiedades do medio físico próximo. Elaboración e interpretación de gráficos de temperatura e datos climáticos. Consulta de fontes de información escrita e audiovisual, e toma de datos. Utilización de técnicas de recollida e clasificación de mostras sen altera-lo medio. Utilización de guías e claves sinxelas para identificar animais e plantas. Manexo de modelos de estructuras biolóxicas. Utilización de material de laboratorio para observación de animais e plantas. Elaboración de informes, realización de debates e posta en común dos resultados obtidos. Utilización de técnicas para orientarse mediante a observación de elementos do medio físico (sol, árbores, etc.) Utilización de técnicas de consulta e interpretación de mapas físicos. Preparación de visitas e realización de itinerarios. Iniciación ó estudio de modelos explicativos para a análise dun río, unha lagoa, etc. Actitudes:Sensibilidade pola precisión e o rigor na observación sistemática dos elementos do medio físico e na elaboración e interpretación dos informes correspondentes. Responsabilidade no coidado de animais e plantas e o seu mantemento. Valoración da importancia dos seres vivos. Respecto das normas de uso, seguridade e mantemento dos instrumentos de observación e dos materiais de traballo. Sensibilización de que ante a problemática da escaseza de auga é necesario facer uso responsable da mesma. Valoración da orde e da pulcritude na realización de tódolos traballos, tanto individuais coma en equipo. Bloque
de contidos: “Os materiais e as súas propiedades”
Conceptos:Materiais de uso máis comúns na realidade inmediata: orixe e características observables (textura, cor, dureza e elasticidade) Estados de agregación: sólidos, líquidos e gases. Cambios físicos: fusión, solidificación, evaporación, condensación e ebulición. Cambios químicos: combustión. Comportamento dos materiais ante: o paso da luz, a electricidade, a calor e a humidade. As novas substancias e as súas aplicacións (plásticos, cartóns,...) Propiedades. Reciclaxe de materiais. Mesturas: heteroxéneas, homoxéneas; disolucións. Técnicas de separación: decantación, filtración. Procedementos:Realización de experiencias sobre cambios físicos. Exploración e clasificación de materiais de uso común pola súa orixe, propiedades e aplicacións. Planificación e realización de experiencias sinxelas para estudia-las propiedades de materiais habituais e o seu comportamento ante a luz, a calor, a humidade e a electricidade. Técnicas de separación dos compoñentes de diversos sistemas materiais. Utilización de ferramentas sinxelas e de técnicas elementais para a manipulación dos materiais e substancias de uso común e resolución de problemas sinxelos de construcción. Actitudes:Participación na recollida e clasificación de distintos materiais e a súa posible reutilización. Coidado no uso de materiais atendendo a criterios de economía, eficacia e seguridade. Curiosidade por descubri-las posibilidades do uso de materiais e substancias presentes no medio. Interese polo coidado e a utilización correcta dos instrumentos de observación e medida. Participación activa e responsable nos debates e postas en común. Sensibilización ante a necesidade de que os rapaces e rapazas participen de forma solidaria na realización de diversas experiencias, rexeitando a división do traballo en función do sexo. Bloque
de contidos: “As paisaxes do mundo”
Conceptos:A percepción espacial. Localización e orientación espacial. Planos, mapas e escalas. Elementos que configuran a paisaxe natural: relevo, clima, vexetación e fauna. A auga na paisaxe: ríos, lagos e mares. A presencia humana na paisaxe: a vida en distintos lugares do mundo (fríos, temperados e cálidos) Paisaxe rural e paisaxe urbana. A diversidade de paisaxes en Galicia e en España. Transformación na paisaxe: conservación, degradación e mellora. Algúns problemas medioambientais en Galicia. Procedementos:Preparación, realización e sistematización de observación da paisaxe e dos elementos que a configuran. Iniciación a técnicas de orientación espacial. Elaboración de planos e mapas sinxelos. Confección de maquetas, croquis e debuxos a partir da observación directa de paisaxe. Observación e descrición do espacio habitual de relación dos alumnos e alumnas, afacéndose ó seu uso e respectando normas de convivencia. Preparación de itinerarios, realización dos mesmos e sistematización dos resultados. Interpretación de planos e mapas empregando os signos convencionais e aplicando nocións básicas de escala. Descricións dos tipos de construcción máis usuais do contorno, observando os materiais e atendendo á funcionalidade dos diferentes espacios. Deseño e posta en práctica de actividades encamiñadas á conservación da natureza (reciclaxe ou eliminación de materiais de refugallo, planta de árbores,...) Recollida, clasificación e arquivo de material (fotografías, noticias e artigos de prensa,...) relacionados coa defensa e conservación da natureza. Planificación e establecemento de contactos con organizacións ou entidades que actúan a prol da solución da problemática medioambiental. Actitudes:Interese e curiosidade por coñece-los elementos máis característicos da paisaxe. Valoración da diversidade de paisaxes na propia comunidade e da riqueza dos mesmos noutros territorios da península. Sensibilidade polos temas que gardan relación coa calidade do medio ambiente. Interese polo impacto das relacións entre home e cultura e os procesos da natureza. Respecto e coidado polos elementos do contorno natural e valoración da súa importancia para a vida. Bloque
de contidos: “A poboación e as actividades
humanas”
Conceptos:A poboación en Galicia: natalidade, mortaldade e movementos migratorios. Distribución da poboación no espacio. Traballos e profesións. A organización do mundo laboral (agricultura, industria e servicios) e os problemas que presenta (paro, traballo somerxido e discriminacións) Organización económica: a situación en Galicia. Procesos de extracción, transformación e comercialización dalgúns productos básicos. Publicidade, consumo e dereitos do consumidor. Procedementos:Elaboración e realización de enquisas e cuestionarios para a recollida de datos sobre a poboación. Localización no mapa de agrupamentos de poboación. Realización de murais sobre oficios, relacionándoos cos materiais e instrumentos que se precisen nos mesmos. Realización e elaboración de estudios mediante entrevistas, enquisas, lecturas, etc., sobre os tres sectores de poboación activa, elixindo unha exemplificación de cada sector. Confección de traballos monográficos sobre paro, traballo somerxido ou o papel da muller no mundo laboral. Seguimento do proceso de elaboración dun producto alimenticio e confección de redes de recolleita e distribución do mesmo. Realización de visitas a unha fábrica, empresa, banco, etc. Realización de traballos sobre feiras, mercados, supermercados, nos que se inclúa a observación directa, a entrevista, a realización de gráficos sinxelos sobre prezos, etc. Investigacións sobre procesos de elaboración de obxectos artesanais no contorno. Observación e análise de productos de consumo habitual, coñecendo os dereitos do consumidor e os organismos que o defenden. Análise, sistematización e interpretación de informacións de diversas fontes, prensa, TV, etc., sobre a publicidade, reflexionando sobre o consumismo e a alimentación ante o abuso publicitario das poderosas marcas comerciais. Actitudes:Sensibilidade e respecto polos costumes e modos de vida de poboación distintas á propia. Valoración dos distintos traballos e profesións e da súa función complementaria no conxunto da sociedade. Sensibilidade e rexeite ante as desigualdades sociais que se derivan da idade, sexo, tipo de traballo, paro, etc.. Valoración da vida e da dignidade das persoas independentemente da súa procedencia social. Valoración da influencia do desenvolvemento tecnolóxico nas condicións de vida e no traballo. Actitude crítica diante da promoción do consumo mediante a publicidade e diante da imaxe que do home e a muller se ofrece. Participación responsable na realización de traballos en equipo. Bloque
de contidos: “A organización da sociedade”
Conceptos:A vida en sociedade: convivencia e intereses individuais e colectivos, a comunidade doméstica e a comunidade escolar. Organización social e política da localidade, provincia e Comunidade Autónoma de Galicia. División político-administrativa do territorio español. A Comunidade Europea. A representatividade cidadá. Formas de asociación e partidos políticos. Conflictos de intereses e a súa solución. A importancia do diálogo para a paz. Organismos internacionais. Procedementos:Observación e descrición do espacio habitual de relación onde se desenvolve a súa vida, afacéndose ó seu uso e respectando as normas de hixiene e saúde, aspectos de circulación vial. Confección de organigramas de funcionamento dunha entidade pública: centro escolar, centro de saúde, concello, autonomía. Análise do grao de equipamento e servicios da localidade, sinalando as necesidades existentes. Planificación e realización de entrevistas e cuestionarios para obter información sobre o funcionamento de diferentes organizacións e grupos sociais e sobre opinións e intereses dos seus membros. Planificación e realización de entrevistas e cuestionarios para obter información sobre o funcionamento de diferentes organizacións e grupos sociais e sobre opinións e intereses dos seus membros. Confección de murais para expresa-los resultados dun traballo ou dunha pequena investigación. Solución de maneira creativa dalgún problema referido á organización familiar, escolar, local. Recolleita e interpretación de información a través dos medios de comunicación sobre acontecementos da Comunidade Europea. Actitudes:Valoración da función social que desempeñan as persoas en distintos ámbitos: familiar, escolar, concello, Autonomía. Participación activa nos grupos de traballo e órganos de goberno dos centros, aceptando as responsabilidades na función encomendada. Valoración do diálogo como instrumento para soluciona-los problemas de convivencia e os conflictos de intereses na realización cos demais. Solidariedade e comprensión ante os problemas e necesidades dos compañeiros, dos veciños e doutros membros da comunidade. Contrasta-las opinións e informacións antes de aceptalas, comprobando a súa posible veracidade. Rexeite de discriminacións na organización de actividades grupais por razóns étnicas, de sexo, de status social, etc. Aceptación do pluralismo político e cultural, valorándoo como unha aportación ó patrimonio colectivo da Humanidade. Responsabilidade no exercicio dos dereitos e deberes que lle corresponda como membro de distintos grupos sociais. Manifestación de posturas tolerantes no trato coas persoas, tomando conciencia de que a liberdade persoal ten un límite cando entra en conflicto coas necesidades colectivas. Bloque
de contidos: “A vida no pasado”
Conceptos:Iniciación ó pensamento histórico. O valor da historia individual: a historia persoal e familiar. Iniciación á cronoloxía. As unidades de medida temporais (día, semana, mes, ano, década, século,...) Evolución dalgúns aspectos básicos da vida cotiá ó longo da historia (vestido, vivenda, alimentación, traballo e transporte) A vida dos homes e mulleres noutros tempos. Formas de vida nas sociedades das grandes épocas históricas (civilización primitiva, antigüidade clásica, época medieval e revolución industrial) As evidencias do pasado no contorno como testemuña da vida noutras épocas: vestixios e museos. Algúns feitos relevantes da Historia de Galicia e de España. Procedementos:Utilización de distintas unidades temporais (día, noite, semana, mes, estación, ano, século) e confección de mensarios. Realización de traballos sobre a historia persoal, da familia, dun persoeiro significativo do barrio ou da localidade, empregando fontes orais, escritas ou restos materiais. Realización de cuestionarios para entrevistas, formulando preguntas precisas e determinando con exactitude o que se quere conseguir. Clasificación de debuxos, fotografías, esquemas, redaccións, fichas, etc., cun criterio establecido previamente para o funcionamento do arquivo. Emprego da prensa para a confección de dosiers sobre a vida no presente século. Realización de eixes cronolóxicos para ordenar secuencias temporais. Clasificación e ordenación de diferentes imaxes, sinxelas e claras, referentes a distintas épocas históricas, utilizando eixes cronolóxicos. Realización de murais e cómics que revelen aspectos da vida cotiá noutros tempos. Utilización de xogos e exercicios de simulación para evoca-la vida noutros tempos e lugares. Simulación e reconstrucción de diferentes procesos técnicos que tivesen importancia para a evolución da Humanidade: elaboración do pan, outros alimentos, obtención do lume, manufactura cerámica,... Utilización de textos xeográficos, históricos, sociolóxicos para amplía-lo coñecemento sobre temas sociais. Programación e realización de visitas e museos ou lugares con vestixios do pasado, interesándose polo deseño e a función dos obxectos. Actitudes:Disposición favorable á conversación sobre os vestixios do pasado, como bens do noso patrimonio cultural. Sensibilidade e respecto polos costumes e tradicións familiares, populares, etc., que teñen a súa orixe en tempos pasados e que constitúen unha herdanza que se debe transmitir. Tolerancia e respecto ante as crenzas e formas de vida das culturas alonxadas dos nosos gustos e opcións persoais. Interese por coñecer obras artísticas de épocas distintas para desenvolve-lo gusto estético persoal. Bloque
de contidos: “Os transportes e as
comunicacións”
Conceptos:Inventos para a comunicación a través do tempo: a roda, a escritura, a imprenta, etc. Medios de comunicación de masas na actualidade: prensa, radio, TV, cine, vídeo, satélites,... Medios de comunicación interpersoais: correo, teléfono, telégrafo, etc.. A informática: almacenamento, tratamento e difusión da información. A información a través da imaxe e o mundo da publicidade. Tipos de transporte: terra, mar e aire. Redes e infraestructuras de transporte (carreteiras, ferrocarrís, portos, aeroportos,...) en Galicia e en España. Educación Viaria: normas de circulación e sinais de tráfico. A carreira espacial. Procedementos:Manexo de aparatos sinxelos de comunicación (teléfono, cámara fotográfica, magnetófono, proxector, vídeo, etc.) coa finalidade de recoller ou transmitir información. Emprego dos distintos medios de comunicación como fonte de información para o estudio e coñecemento de problemas e temas da actualidade. Análise crítica da información e das mensaxes publicitarias recibidas a través de distintos medios. Investigación sobre a evolución dunha determinada máquina, aparato ou técnica na historia do automóbil, da aviación, do teléfono, etc. Preparación e confección de itinerarios de viaxes reais e simulados, axudándose con folletos turísticos, guías, mapas, etc. Utilización autónoma dos medios de transporte habituais na localidade. Análise e clasificación dos distintos tipos de sinalización viaria: marcas viarias, sinais verticais e luminosos. Confección de murais sobre a evolución de obxectos, aparellos, máquinas, etc. Realización de debates sobre un avance tecnolóxico, intentando observa-las vantaxes e os inconvenientes do mesmo, a curto e longo prazo. Realización de biografías ou dramatizacións sobre persoeiros que fixesen aportacións ó progreso da Humanidade. Actitudes:Sensibilidade ante a influencia que exercen os medios de comunicación na formación de opinións, con especial atención á publicidade, ós estereotipos sexistas e ó consumo. Valoración dos medios de transporte colectivos respectando as normas establecidas para o seu uso. Cumprimento e respecto das distintas mensaxes que indican os sinais viarios. Comprobación de que un obxecto determinado é producto doutros avances, artefactos ou descubrimentos realizados anteriormente. Recoñecemento de que os inventos non son producto do enxeño e a intelixencia humanas, senón tamén do esforzo e a constancia de investigadores que permanecen no anonimato. Interese polo coñecemento da importancia que para o progreso humano supuxeron as aportacións científicas de persoeiros concretos. Valoración da importancia da infraestructura no transporte e na comercialización dos productos. Bloque
de contidos: “O mundo actual”
Conceptos:A cultura como contexto comunicativo. As manifestacións culturais: xogos, festas e costumes populares en Galicia. Educación para o lecer: deportes, asociacións xuvenís, música, teatro, lectura, etc.. O mundo do deseño (moda, cómic) e da imaxe (vídeo, cine, televisión) Os grandes conflictos no mundo. Os movementos pacifistas, educación para a paz. Diferentes tipos de marxinación e organismos de solidariedade internacional. Procedementos:Participación en festas, xogos e costumes populares da Comunidade Autónoma. Investigación sobre actividades para o lecer no contorno e participación nas mesmas. Realización dun arquivo, seleccionando fotografías, fichas, documentos, etc., sobre temas de actualidade (música, vídeo, cine,...) Elaboración de dosiers sobre temas de actualidade, facilitada polos diferentes medios de comunicación. Realización de debates sobre temas polémicos de actualidade local, nacional ou internacional. Recoñecemento dos prexuízos e as ideas preconcibidas que moitas veces se transmiten por inercia na escola ou no contexto social. Elaboración de traballos monográficos sobre un conflicto de actualidade, recollendo e estructurando a información que proporcionan os medios de comunicación de masas e imaxinando posibles formas de resolución do mesmo. Dramatización dunha situación conflictiva, adoptando distintos puntos de vista, emitindo hipóteses que expliquen o comportamento dos protagonistas. Reflexión sobre algúns factores históricos que son a base das tensións entre os países e emisión de posibles propostas para superalos. Actitudes:Sensibilidade ante as manifestacións culturais galegas. Participación en actividades de lecer, escollendo aquelas que son máis enriquecedoras para a súa formación. Toma de conciencia sobre a responsabilidade colectiva no logo da paz no mundo. Valoración da efectividade dos organismos internacionais para resolve-los conflictos sociais. Comportamento respectuoso coas persoas, os grupos sociais e as institucións, sendo tolerante coa súa maneira de proceder. Solidariedade cos colectivos, países ou grupos sociais, víctimas da desigualdade, explotación, menosprezo ós dereitos humanos ou inxustiza. Valoración crítica das conductas que tenden a xustifica-lo xenocidio, o racismo ou calquera tipo de opresión. Bloque
de contidos: “As máquinas e os aparatos”
Conceptos:Máquinas simples e compostas. Operadores comúns a distintas máquinas. Combinación de operadores e función global dunha máquina. Aparatos de uso máis frecuente. Forza e movemento nas máquinas. Efectos das forzas sobre os corpos. As máquinas como transmisoras das forzas e do movemento. Operadores que transmiten ou transforman as forzas e o movemento: eixe, roda, panca, polea, engrenaxe, manivela. Procedementos:Observación e manipulación de máquinas e aparatos sinxelos (bicicleta, xoguetes mecánicos, etc.) Identificación de operadores no medio cultural e análise das súas funcións. Planificación e realización de experiencias sinxelas, para analiza-la transmisión do movemento e das forzas que leven a cabo algunhas máquinas e aparatos sinxelos do seu contorno habitual. Elaboración e aplicación de cuestionarios ou entrevistas sobre a relación entre os avances tecnolóxicos e a mellora da calidade de vida. Construcción e evolución de dispositivos que realicen determinadas funcións previamente establecidas. Comprobación de que un aparato ou unha máquina é producto doutros avances, artefactos ou descubrimentos realizados anteriormente. Actitudes:Valoración dos aparatos e máquinas do medio habitual como construccións humanas destinadas a satisface-las necesidades das persoas e a mellora-la súa calidade de vida. Interese pola correcta realización de experiencias e tarefas. Respecto das normas de uso, seguridade e mantemento no manexo de ferramentas, aparatos e máquinas. Valoración da habilidades manuais implicadas no manexo de ferramentas e aparatos domésticos superando os estereotipos sexistas. Participación activa e responsabilidade nos debates. Toma de conciencia dos riscos e perigos que supón o manexo de ferramentas e materiais. Bloque
de contidos: “A humanidade e a enerxía”
Conceptos:A enerxía. As máquinas precisan enerxía. Transformacións enerxéticas. A enerxía eléctrica. O circuíto eléctrico: pila, interruptor, lámpada eléctrica. O sol como fonte de luz e calor. Utilización habitual das distintas formas de enerxía. Fontes de enerxía renovables e non renovables. Procedementos:Recollida de información e clasificación das distintas manifestacións enerxéticas máis comúns. Planificación e realización de debates sobre a problemática enerxética no mundo actual. Dramatización dunha situación conflictiva (aforro enerxético, contaminación, etc.) emitindo hipóteses que expliquen o comportamento dos protagonistas. Consulta e manexo de información escrita e audiovisual. Identificación dos distintos tipos de enerxía utilizada para o seu funcionamento polas máquinas e aparatos do contorno. Actitudes:Interese pola correcta realización das experiencias e tarefas. Coidado do material utilizado e respecto polas normas de uso do mesmo. Participación activa e responsable nos debates. Valoración da importancia da enerxía nas actividades cotiáns e a súa repercusión sobre a calidade de vida. Toma de conciencia da limitación das fontes de enerxía. Interese polas fontes de enerxía renovables e a posibilidade da súa instalación en Galicia. Criterios de avaliaciónRecoñece-los principais órganos e as súas funcións vitais, establecendo relacións entre determinados hábitos de alimentación e hixiene coa boa saúde. Aborda-los problemas de conservación do seu contorno natural e cultural mediante pautas de comportamento que impliquen a defensa do equilibrio ecolóxico e do patrimonio. Coñece-las características máis importantes das distintas especies dos seres vivos e a súa relación con algúns factores do medio físico (luz, temperatura, humanidade). Recoller información de distintas fontes, sacar conclusións e formular posibles solucións, identificando e resolvendo problemas a través de estratexias cada vez máis sistemáticas e complexas. Representar espacios mediante planos elementais e utilizar planos e mapas con escala gráfica para orientarse e desprazarse en lugares descoñecidos. Emprega-lo coñecemento adquirido sobre aspectos relativos á paisaxe, á actividade humana e á poboación para establecer semellanzas e diferencias entre as distintas comunidades españolas e valora-la diversidade e riqueza de Galicia e do conxunto peninsular. Identificar e clasifica-las principais actividades económicas do contorno asociándoas ós sectores de producción e a algunhas características do medio natural. Utiliza-los principios básicos do funcionamento democrático para supera-los conflictos e rexeitar calquera tipo de discriminación por pertenza a diferentes grupos sociais. Coñece-los diferentes tipos de organizacións gobernamentais e saber se pertence a unha Comunidade Autónoma (Galicia), a un Estado histórico (España) e a unha cultura universal. Ordenar temporalmente algúns feitos relevantes e outros feitos referidos á evolución da vivenda, traballo, transporte e dos medios de comunicación ó longo da historia da humanidade, utilizando para isto as nocións básicas de sucesión, duración e simultaneidade. Describi-la evolución dalgúns aspectos característicos da vida cotiá das persoas (vestido, vivenda, traballo, ferramentas, medio de transporte) nas principais etapas históricas da humanidade. Ordenar temporalmente algúns feitos históricos relevantes e outros feitos referidos á evolución da vivenda, do traballo, do transporte e dos medios de comunicación ó longo da historia da humanidade, utilizando para isto as nocións básicas de sucesión, duración e simultaneidade. Recoller información de distintas fontes, sacar conclusións e formular posibles solucións, identificando e resolvendo problemas a través de estratexias cada vez máis sistemáticas e complexas. Recoller información de distintas fontes, sacar conclusións e formular posibles solucións, identificando e resolvendo problemas a través de estratexias cada vez máis sistemáticas e complexas. Utilizar operadores que convertan ou transmitan movementos, a súa posible aplicación en pequenas fontes de enerxía e construír algúns aparatos sinxelos. Utilizar operadores que convertan ou transmitan movementos, a súa posible aplicación en pequenas fontes de enerxía e construír algúns aparatos sinxelos. Área de Educación ArtísticaObxectivos:Observa-las características das situacións e obxectos da realidade cotiá e seleccionar aquelas que se consideren máis útiles e axeitadas para desenvolve-la actividade artística e expresiva. Coñece-los elementos plásticos, musicais e dramáticos básicos para analizar produccións artísticas e utilizalos na elaboración de produccións propias. Comunicarse utilizando os códigos e formas básicas das distintas linguaxes artísticas e técnicas específicas, e disfrutar coa súa realización. Comprender e usa-los elementos básicos da notación convencional musical como medio de representación, expresión e coñecemento de ideas musicais propias e alleas. Coñecer, utilizar, controlar e mellora-la propia voz e corpo como instrumentos de representación e comunicación plástica, musical e dramática. Respectar e disfrutar das diversas manifestacións artísticas do contorno e patrimonio cultural. Manipular e investigar materiais e instrumentos diversos (musicais, plásticos e dramáticos) para coñece-las súas propiedades e posibilidades de utilización expresiva, comunicativa e lúdica. Comprende-las posibilidades do son, da imaxe, do xesto e do movemento para expresar ideas, sentimentos e vivencias de forma persoal e autónoma en situacións de comunicación e xogo, así como realizar produccións artísticas de forma cooperativa con papeis diferenciados e complementarios. Coñece-los medios de comunicación nos que operan a imaxe e o son, así como os seus contextos, sendo capaz de apreciar criticamente os elementos de interese expresivo e estético. Contidos:Bloque
de contidos: “Educación sensorial”
Conceptos:Percepción: Aprehensión da forma a través dos sentidos. O contorno como medio de información. Percepción da nocións espaciais topolóxicas, proxectivas e métricas. Relacións que xeran os obxectos e o ordenamento mental dos mesmos. Imaxe no espacio e relacións ópticas. Grafomotricidade: O xesto e a forma bi e tridimensional. O xesto xerador de imaxes. Estructuración mental do espacio topolóxico, proxectivo e métrico e a súa relación coa expresión plástica. Procedementos:Percepción: Observación da luz e da sombra. Observación directa a través dos sentidos de: a forma, a cor, a textura e o conxunto de elementos. Observación indirecta: imaxes no contorno, estructura xeométrica e estructura interna. Memoria visual e retentiva. Apuntes rápidos, tanto estáticos como en movemento. Grafomotricidade: Experimentación xestual a partir do volume. Descrición de imaxes a partir do xesto. Precisión e dominio do xesto. Actitudes:Curiosidade e inquietude por experimentar e observar. Sensibilidade de cara ós fenómenos estéticos. Seguridade e expresividade no trazo. Bloque
de contidos: “A linguaxe visual e plástica”
Conceptos:Estructuración da linguaxe: A forma, medida e proporción. Tipos de formas: descritivas, xeométricas e casuais. O espacio: relacións entre a bi e a tridimensión. Secuencias de imaxes: relación espacio-tempo. A cor: clasificación. Teoría da cor. A composición: equilibrio e composición de masas. Comunicación visual: A linguaxe plástica como medio de coñecemento e expresión do propio mundo interno. Transformación progresiva da linguaxe plástica da subxectividade á obxectividade. Funcións das imaxes. A mensaxe e o seu significado. O signo e o símbolo. Procedementos:Estructuración da linguaxe: Estructuración da forma tridimensional: configuración do volume caracterización das superficies. Representación das formas tridimensionais no espacio: o volume. Representación das formas bidimensionais: forma, textura, cor. Representación de formas simbólicas. Elaboración e realización de composicións: equilibrio. Representación no espacio-tempo: a imaxe secuenciada, o movemento. Comunicación visual: Realización de comunicacións: a mensaxe. Transformación dunha imaxe subxectiva en obxectiva: recreacións figurativas. Utilización articulada do código visual con fins compositivos. Descubrimento e captación da cultura da imaxe. Actitudes:Actitude receptiva, analítica e reflexiva na toma de conciencia das mensaxes visuais e plásticas. Disposición lúdica na actividade plástica. Apreciación e sensibilización de cara ó mundo da arte. Bloque
de contidos: “Expresión plástica”
Conceptos:Síntese de elementos e relacións: A superficie como soporte. Iniciación á representación bidimensional de volume: os obxectos, as plantas, os animais, a figura humana. O espacio: perspectiva. Creatividade e expresividade: Instrumentos e técnicas como elementos de expresión e comunicación. Manipulación de imaxes: efectos expresivos. A imaxinación a partir da experiencia. Análise de imaxes e de mensaxes: Lectura da imaxe. Estructura interna, análise dos elementos. A composición plástica. Elementos e configuracións estructurais máis evidentes. Introducción ás principais manifestacións da arte galega e universal. Significado cultural, función comunicativa, valores estéticos. Procedementos:Síntese de elementos e relacións: Representación figurativa, obxectiva e subxectiva. Proceso de traballo para chegar á materialización dunha idea. Representación do volume no plano: perspectiva a man alzada e iniciación á perspectiva lineal. Utilización de diferentes materiais, instrumentos e técnicas para as elaboracións plásticas. Aplicación das novas tecnoloxías como medios de comunicación e expresión. Creatividade e expresividade: Experimentación da cor, das texturas e das súas calidades como medio de expresión e representación de formas, volumes, fantasías e sentimentos. Proxección de maneira persoal e creativa: estilización, transformación, sintetización. Análise de mensaxes: Identificación en composicións diversas dos elementos plásticos traballados. Lectura oral ou escrita de mensaxes. Actitudes:Valoración da rigorosidade, da claridade e da orde nas creacións plásticas. Apreciación da orixinalidade e da espontaneidade como fundamento da conducta creativa. Espírito de superación no proceso individual. Interese e respecto pola tradición. Actitude colaboradora nas actividades en grupo. Bloque
de contidos: “Lectura e escritura musicais”
Conceptos:A representación gráfica da música como medio de comunicación. A grafía musical como representación do son, o movemento e a forma. Elementos da linguaxe musical: pulso e unidades métricas. Alturas sonoras: notas, intervalos e escalas. Elementos formais: recepción, pregunta-resposta. Signos de prolongación, repetición, intensidade, aire ou movemento. Situacións de utilización de grafías musicais: ritmos, melodías, harmonía para o acompañamento musical. Cancións, pezas, instrumentos e improvisación vocal e instrumental. Audicións. Elementos e tipos de grafía: convencionais e non convencionais. Procedementos:Asociación da representación gráfica da música cos sons que representa. Relacións entre os códigos oral e escrito: correspondencias entre os sons e as grafías. Recoñecemento e interpretación de signos convencionais e non convencionais do son, o movemento e a forma. Lectura de cancións e de pezas musicais. Elaboración rítmica de textos e transformacións de textos en ritmos. Creación de ritmos libres, rítmicos e métricos. Memorización do código de motivos ou esquemas de representación do son, o movemento e a forma. Análise dos elementos da linguaxe musical en cancións, pezas musicais, et c coñecidas polo alumnado. Memorización dos signos convencionais para representar e interpretar música. Actitudes:Conciencia da importancia da escritura musical no intercambio social, como medio para fixa-lo pensamento e acceder á información. Claridade, limpeza e orde nos traballos de escritura musical. Aplicación habitual dos coñecementos de lectura e escritura musicais para acercarse a novas obras: audición e interpretación. Gozar interpretando e representando graficamente as obras que improvisa. Disposición favorable para a aprendizaxe da lectura e escritura musicais. Bloques
de contidos: “Expresión rítmica e movemento,
Movemento expresivo e comunicación”
Conceptos:O corpo como elemento de expresión e comunicación. Os Ritmos. A danza como forma organizada de movemento. Danzas populares de Galicia, doutras comunidades e países. Elementos musicais: intensidade, ritmo, tempo, altura e timbre. O xesto (mimo, pantomima) como expresión e comunicación do corpo. Procedementos:Execución de danzas. Análise dos elementos que comprende unha danza. Creación de coreografías a partir de elementos coñecidos ou inventados. Recreación musical dun texto oral ou escrito. Experimentación, vivenciación e desenvolvemento das posibilidades do xesto. Actitudes:Actitude colaboradora e participativa co grupo na creación e execución de coreografías e danzas. Constancia no ensaio de pasos de danza co obxectivo de mellora-la súa execución. Valoración da danza como unha manifestación cultural dos pobos. Valoración e apreciación das posibilidades expresivas, comunicativas e creativas do xesto e do movemento corporal. Bloque
de contidos: “Expresión instrumental”
Conceptos:Instrumentos musicais escolares, as súas posibilidades e aplicación (individual e grupal) Instrumentos populares de Galicia. Familias instrumentais: tipos, agrupacións. O timbre instrumental. As súas características. Os elementos constitutivos da música a través da expresión instrumental: rítmicos, melódicos, harmónicos e formais. Repertorio. Partituras escolares. Técnica instrumental. Os instrumentos como un medio para improvisar, crear e acompañar cancións, danzas, textos. Acompañamentos instrumentais con acordes fundamentais. Contos musicais. Procedementos:Recoñecemento visual e auditivo de instrumentos. Improvisación de motivos, frases e pequenas formas, rítmicas e melódicas, individualmente e en grupo, como forma de acompañamento. Interpretación de pezas instrumentais. Construcción de obxectivos sonoros. Memorización de ostinatos rítmicos e melódicos como forma de acompañamento. Creación de acompañamentos instrumentais a textos, danzas, representacións escénicas. Invención de contos instrumentais. Gravación e análise das experiencias realizadas na aula e doutras manifestacións artísticas. Actitudes:Curiosidade por explorar e experimentar posibilidades sonoras de obxectos e instrumentos. Interese por coñece-la diversidade instrumental. Apreciación e valoración dos instrumentos populares e tradicionais como integrantes do patrimonio cultural. Valoración de participación na actividade instrumental. Respecto polas normas de actuación en grupo. Coidado e responsabilización dos instrumentos da clase, manexo correcto e mantemento dos mesmos. Valoración da orixinalidade e da espontaneidade como fundamento da conducta creativa. Afición pola interpretación de pezas instrumentais. Bloque
de contidos: “Expresión vocal e canto”
Conceptos:A canción: cancións do noso folclore. Cancións infantís, folclóricas, clásicas e contemporáneas, tradicionais e modernas. Aspectos musicais e expresivos da canción. A canción como posibilidade para traballar a interdisciplinariedade. Elementos que contextualizan o canto: tipos de voz, número de participantes, momentos. Elementos musicais: intensidade, ritmo, tempo, altura e timbre. Control vocal: respiración, dicción e entoación. A canción e o seu contorno. Procedementos:Interpretación de cancións. Relación das cancións co contorno cultural e social. Aplicación de conceptos da linguaxe musical na creación, interpretación e análise de cancións. Actitudes:Actitude colaboradora e participativa co grupo na creación e execución pezas vocais. Valoración da canción como unha manifestación cultural dos pobos. Interese por cantar como fonte de pracer e como medio de formación, información e recepción do legado cultural. Afición pola interpretación de pezas vocais. Sensibilidade por capta-los diferentes elementos que aparecen nas cancións. Valoración e apreciación das posibilidades expresivas, comunicativas e creativas da voz. Bloques
de contidos: “O xogo. O xogo dramático. Xogos
de roles e proceso de creación dramática”
Conceptos:O xogo: xogos tradicionais. Transformación e invención de xogos. Xogo simbólico e regulado. O xogo dramático: xogos de improvisación a partir da palabra, do xesto e do movemento. Improvisación e creatividade: do real ó imaxinario. Manipulación, transformación e creación de obxectos. Exploración, ilustración e creación de situacións dramáticas. A improvisación dramática. Técnicas para crear historias. Historias para contar e dramatizar. Xogos de roles e procesos de creación dramática: personaxe, acción, conflicto. Dramatización. Centros de interese. Recursos do contorno sociocultural. Recursos literarios. Creación colectiva: linguaxe e códigos dramáticos (personaxe, acción, tema, argumento, espacio escénico e tempo dramático). O proceso de creación colectiva: selección, improvisación de escenas, elaboración e fixación do texto, avaliación e discusión sobre o proceso. Selección e lectura de textos teatrais: adaptación, escenificación. Animación teatral na escola. Procedementos:Utilización dos xogos tradicionais e cotiáns como elementos desencadeantes da actividade lúdica. Transformación dos xogos coñecidos na invención doutros novos. Estimulación da relación grupal a través da comprensión e utilización de diferentes xogos regramentados. Improvisación a partir de xogos que impliquen a utilización da palabra, do xesto e do movemento. Resposta ante situacións novas e inesperadas, favorecendo a comprensión da situación dada e adecuando a resposta á mesma. Creación de historias e situacións dramáticas a partir dos máis variados estímulos, de forma individual e colectiva. Imitacións e improvisacións para adoptar e ilustra-los máis variados roles. Creación de historias e situacións dramáticas a partir dos máis variados estímulos, de forma individual e colectiva. Imitacións e improvisacións para adoptar e ilustra-los máis variados roles. Creación, a partir de improvisación, de pequenas escenas, prestando especial interese á comprensión e manexo de conceptos como personaxe, acción e conflicto. Identificación dos principais elementos dun texto teatral, a partir da súa lectura, análise e discusión. Recuperación e aproveitamento das máis variadas manifestacións parateatrais como unha das bases da animación teatral na escola. Actitudes:Apreciación e valoración dos xogos populares e tradicionais como integrantes do patrimonio cultural da comunidade. Apreciación e valoración da recuperación dos xogos populares e da súa utilización como desencadeantes da actividade lúdica. Asunción e práctica dos valores positivos presentes na competición lúdica e deportiva evitando as desviacións cara a actitudes éticas negativas. Valoración da improvisación como medio para explorar e coñece-las máis variadas formas de comportamento. Apreciación da improvisación como medio para expresar ideas, sentimentos e pensamentos. Valoración, apreciación da capacidade imaxinativa do individuo e do grupo. Comprensión da conducta humana a partir da recreación das máis variadas situacións. Valoración e apreciación da dramatización como recurso para comprende-las linguaxes e a esencialidade dramática. Valoración e apreciación da lectura, análise e discusión de textos teatrais como medio para acadar unha maior comprensión da linguaxe dramática, da realidade circundante e como forma de enriquecemento cultural. Interese pola recuperación de festas parateatrais e outras manifestacións culturais da comunidade na que vivimos. Bloque
de contidos: “Educación audioperceptiva”
Conceptos:Elementos constitutivos do son. Cualitativos: ubicación espacial, altura, timbre, intensidade, movemento. Cuantitativos: duración, prolongación, articulación. Elemento da linguaxe musical: ritmo. Melodía: alturas sonoras (notas), escalas, intervalos. Harmonía: acordes, arpexos, tonalidade. Os sons do contorno. Cancións de intervalos. A obra e as súas características formais: parámetros do son, elementos da música, organización formal. Obras musicais de diferentes autores, época e cultura. Procedementos:Clasificación de sons illados, de intervalos melódicos libres e organizados. Creación de secuencias musicais, historias, partituras co son, de forma individual e en grupo. Audición musical de pezas musicais, fragmentos de obras e análise dos elementos musicais nas mesmas. Contextualización das obras musicais. Utilización dos medios audiovisuais, manipulación dos mesmos e montaxes audiovisuais. Planificación e organización da asistencia a concertos e acontecementos musicais. Actitudes:Actitude creativa, exploratoria da realidade musical. Interese pola participación en audicións musicais. Respecta-las normas de participación en audicións musicais. Coidado e respecto polo material audiovisual. Valoración da música que está á marxe dos seus propios intereses. Criterios de avaliaciónIdentificar algunhas características plásticas e visuais observables (cor, forma, textura e medida) en elementos naturais e en manifestacións artísticas presentes no medio e establecer relacións de semellanza e diferencia coas propias produccións. Realizar representacións plásticas nas que se teña en conta a distribución de masas, a proporción e a utilización de diferentes texturas como elementos modificadores da composición. Describir algúns dos elementos constitutivos (signos, punto de vista do observador, amplitude do plano, contido, etc.) dunha mensaxe visual presente no medio. Representar por medio de imaxes secuenciadas (cómic, fotonovela, diapositivas) personaxes, obxectos e accións que aparecen nunha determinada orde espacial e temporal. Comentar de forma razoada algunha das manifestacións artísticas ás que o alumno e a alumna teñan acceso, relacionado os elementos presentes na obra coa experiencia e gusto persoais. Identificar algúns elementos da linguaxe musical (timbre, ritmo, velocidade, dinámica, etc.) na audición de obras musicais sinxelas traballadas na aula. Utiliza-la notación musical para a lectura de esquemas rítmicos e melódicos sinxelos traballados a cotío na aula. Identificar distintos aspectos dos parámetros do son (agudo, grave, logo, forte, piano, timbre) de forma illada e en interrelación. Responder, en situacións de improvisación, a fórmulas rítmicas e melódicas sinxelas, utilizando algúns dos recursos expresivos musicais (o movemento, a danza, a voz e/ou os instrumentos) Utilizar adecuadamente os recursos expresivos da voz, como instrumento para a improvisación e para o canto. Identifica-las diversas manifestacións artísticas do seu medio, apreciándoas como o seu legado cultural. Utiliza-los recursos expresivos do corpo, dos obxectos, da luz e do son para representar personaxes e situacións dramáticas sinxelas e para comunicar ideas, sentimentos e vivencias. Identificar algúns elementos básicos do xogo dramático (personaxes, conflicto, trama, espacio, tempo) e realizar improvisacións a partir deles. Imitar mediante pantomima personaxes ou accións cotiás, incorporando á representación ruídos e onomatopeas e adecuando o ritmo e a velocidade no movemento ás características do personaxe ou acción representada. Utilizar algúns recursos dramáticos e expresivos básicos (títeres, marionetas, teatro de sombras, etc.) na realización de representacións colectivas xunto con outros compañeiros e as compañeiras. Realizar individualmente ou en grupo produccións artísticas sinxelas onde se integren as diferentes linguaxes artísticas e expresivas (corporal, plástica, icónica e/ou musical) Comentar de forma razoada algunha das manifestacións artísticas ás que o alumno e a alumna teñen acceso, relacionando os elementos presentes na obra coa experiencia e gustos persoais. Área de Educación FísicaObxectivos Xerais de PrimariaCoñecer e valora-lo seu corpo e a actividade física como medio de exploración e goce das súas posibilidades motrices de relación cos demais e como recurso para organiza-lo tempo libre. Adoptar hábitos de hixiene, de alimentación, de posturas e de exercicio físico, manifestando unha actitude responsable cara ó seu propio corpo e de respecto ós demais, relacionando estes hábitos cos efectos sobre a saúde. Regular e dosifica-lo seu esforzo chegando a un nivel de autoesixencia acorde coas súas posibilidades e a natureza da tarefa que se realiza, utilizando como criterio fundamental de valoración dito esforzo e non o resultado obtido. Resolver problemas que esixan o dominio de patróns motrices básicos adecuándose os estímulos perceptivos e seleccionando os movementos, previa valoración das súas posibilidades. Utiliza-las súas capacidades físicas básicas e destrezas motrices e o seu coñecemento da estructura e funcionamento do corpo para a actividade física e para adapta-lo movemento ás circunstancias e condicións de cada situación. Participar en xogos e actividades establecendo relacións equilibradas e constructivas cos demais evitando a discriminación por características persoais, sexuais e sociais, así como os comportamentos agresivos e as actitudes de rivalidade nas actividades competitivas. Coñecer e valora-la diversidade de actividades físicas e deportivas e os entornos nos que se desenvolven, participando na súa conservación e mellora. Utiliza-los recursos específicos do corpo e do movemento para comunicar sensacións, ideas e estados de ánimo e comprender mensaxes deste xeito. Obxectivos Xerais de CicloLocalizar e controla-las distintas partes do seu corpo en posturas pouco habituais en si mesmo e n relación cos demais seguindo uns parámetros espacio-temporais. Aceptar e respecta-la súa realidade corporal e os cambios puberais que se producen. Utiliza-la actividade física e o xogo como recurso para organiza-lo tempo libre, disfrutando e establecendo relacións cos demais. Utilizar con autonomía hábitos de hixiene, alimentación, posturais e de actividade física, aceptando a súa importancia para o desenvolvemento equilibrado da saúde. Resolver adecuadamente as situacións de risco (limitacións físicas, cansazo, prevención de accidentes) que conleva a actividade física e o uso correcto de espacios e materiais. Sistematizar tódalas aprendizaxes conseguidas en ciclos anteriores: hábitos de limpeza, utilización correcta de espacios e materiais, hábitos posturais e de alimentación. Regular e dosifica-lo esforzo que se desenvolve nas distintas actividades físicas. Respeta-las posibilidades e limitacións dun mesmo e dos demais. Valora-lo esforzo que se realiza na actividade física sen ter en conta o resultado obtido. Desenvolver e controla-las relacións topolóxicas básicas en execucións complexas, relacionando obxectos con obxectos e cos demais en entornos cambiantes. Utiliza-las habilidades de iniciación deportiva, controlando o corpo e o movemento, incidindo nos mecanismos de percepción, execución e decisión. Practicar xogos predeportivos e de iniciación deportiva. Recoñecer e valora-la capacidade de resolver problemas motrices de si mesmo e dos compañeiros/as. Asumir e controla-lo tono, a relaxación, o equilibrio estático e o dinámico. Apreciar correctamente distancias, sentido, velocidade, traxectoria, desprazamento, compañeiros, opositores e en xeral, situacións espacio-temporais complexas, para realizar movementos adaptados a esas circunstancias. Adapta-las súas capacidades físicas básicas e destrezas a outros medios non habituais. Participar nos xogos considerando o seu valor recreativo. Practica-los xogos populares, tradicionais e autóctonos máis coñecidos da comunidade. Acepta-la participación de outros nos xogos sen ter en conta o nivel de destrezas, características persoais, sociais e sexuais. Controlar-los comportamentos agresivos e as actitudes de rivalidade, aceptando o xogo como medio de disfrute e para establecer relacións equilibradas cos outros. Coñece-las estratexias do xogo e respecta-las regras establecidas. Valorar, coñecer e practicar diferentes deportes adaptados e alternativos. Coñecer diferentes actividades físicas e deportivas de diferentes medios próximos ou lonxanos, coñecidos e descoñecidos (acuáticos, montes, urbáns, rural..). Acepta-la utilización correcta do medio onde se desenvolve a actividade e manter unha actitude crítica cara o mal uso, respectando as normas para a conservación e mellora do mesmo. Axudar a organizar diferentes actividades ocupándose do coidado dos materiais e das instalacións. Imitar movementos con certa complexidade a partir de modelos establecidos Explorar e experimenta-los recursos expresivos do corpo e do movemento a través da mímica e dramatizacións sinxelas, expresando sensacións, ideas, estados de ánimo, ..., sendo comprendidos polos demais. Executar ritmos e bailes populares, tradicionais e autóctonos sinxelos. Bloque
de contidos: O corpo. Imaxe e percepción
Obxectivos:Percibi-lo corpo como globalidade integrada por un conxunto de partes independentes entre si, máis relacionadas en canto ó seu funcionamento. Recoñece-la esquerda e a dereita dos demais estando en movemento. Profundizar na respiración e na relaxación muscular e ter un mellor coñecemento dos elementos orgánico-funcionais. Mellora-la orientación espacial en movemento, situando os obxectos con relación a outros obxectos e ós demais. Crear estructuras rítmicas, pola combinación das coñecidas. Contidos:Conceptos:Percepción corporal: simetría corporal como resposta motriz. Dominio corporal: equilibrio dinámico reducindo a información visual. Equilibrio en posición invertida Elementos relacionados co movemento: esforzo, acompasa-la respiración co movemento. Relacións espacio - temporais: o ritmo, a secuencia, velocidade,... A coordinación dinámica xeral. Procedementos:Utilización, percepción, identificación e representación do propio corpo. Identificación do corpo dos demais. Segmentos e partes. Afirmación da lateralidade corporal. Descubrimento dos eixes corporais. Equilibrio estático e dinámico en situacións concretas (con / sen obxectos). Relaxación activa voluntaria e segmentaria. Respiración: en movemento, estático, en relaxación. Interiorización e actitude tónico-postural en repouso e en movemento. Experimentación e exploración das capacidades perceptivo-motrices. A simetría corporal. Descubrimento das actitudes corporais dos diferentes eixes. Descubrimento das actitudes corporais dos planos e segmentos. Actitudes:Acepta-la propia realidade corporal en canto as súas posibilidades e limitacións. Actitude positiva cara ó coidado de desenvolvemento do seu corpo. Actitude de respecto cara ós demais compañeiros/as, desenrolando o sentido de responsabilidade e cooperación. Bloque
de contidos: O corpo. Habilidades e destrezas
Obxectivos:Continuar mellorando o desenvolvemento global das capacidades físicas e ampliando as habilidades motrices (botes, desprazamentos, recepcións, lanzamentos) con todo tipo de móbiles (balóns, picas, pelotas, discos , martelos) e iniciando a velocidade de reacción en situación e xogo. Adapta-lo movemento ás circunstancias e condicións en distintos medios (acuáticos, montaña,) empregando distintos materiais e adecuándose ós estímulos externos. Experimentar situacións e problemas de equilibrios nos que se deban usar posicións inestables, incluíndo os equilibrios invertidos, sinxelos e sen perigo. Resolver problemas motrices seleccionando estratexias de resolución en función de diferentes criterios (economía, orixinalidade, eficacia). Contidos:Conceptos:Esquemas básicos de movemento. Cualidades e mecanismos motrices. Aptitudes e habilidades básicas e específicas dalgúns deportes adaptados. O sistema cardiovascular: velocidade de reacción, resistencia. Os desprazamentos no medio natural. Procedementos:Mobilización de diferentes partes do corpo simultánea, alternativa ou sucesivamente. O equilibrio estático en diferentes posturas, bases e niveis. Control dos desprazamentos (marcha, carreira,...). Orientación no medio natural utilizando distintos recursos. Control de saltos nos distintos eixes. Exploración de diferentes posibilidades de xiro. Mante-lo equilibrio durante o desprazamento nos distintos niveis. Adquisición de tipos de movementos e conductas motoras adaptadas a diferentes situacións e medios Manipulación correcta e destreza no manexo de obxectos habituais. Realización de actividades aeróbicas. Actitudes:Autonomía e confianza nas propias habilidades motrices en situacións novas en entornos descoñecidos. Participación en tódalas actividades propostas aceptando as diferencias existentes no nivel de destrezas. Actitude de autosuperación. Respecto cara as actividades no medio natural. Adaptarse ás normas e ás regras preestablecidas. CRITERIOS DE AVALIACIÓNAxeita-los movementos corporais a diferentes cambios das condicións dunha actividade, tales como duración e o espacio donde se realiza. Propor estructuras rítmicas sinxelas e reproducilas corporalmente ou con instrumentos. Saltar coordenadamente batendo con unha ou ámbalas dúas pernas en función das características da acción que se vai realizar. Desplazarse, en calquer tipo de xogo, por medio dunha carreira coordinada con alternancia brazo-perna e un apoio axeitado e activo do pé. Empregar na actividade corporal a habilidade de xirar sobre o eixo lonxitudinal e transversal para aumentar a competencia motriz. Lanzar cunha man un obxeto coñecido compoñendo un xesto coordenado (adiantar a perna contraria ó brazo de lanzar). Anticiparse á traxectoria dun obxeto realizando os movementos axeitados para collelo ou batelo. Botar pelotas de xeito coordenado, alternativamente con ámbalas dúas mans, desprazándose por un espacio coñecido. Ter incrementado globalmente as capacidades físicas básicas de acordo co momento de desenrolo motor acercándose os valores normais do grupo de idade no entorno de referencia. Emprega-los recursos expresivos do corpo para comunicar ideas e sentimentos e representar personaxes ou historias reais e imaxinarias. Participar nas actividades físicas axustando a súa actuación ó coñecemento das propias posibilidades e limitacións corporais e de movemento. Sinalar algunhas das relacións que se establecen entre a práctica correcta e habitual do exercicio físico e a mellora da saúde individual e colectiva. Colaborar activamente no desenrolo dos xogos de grupo, mostrando unha actitude de aceptación cara ós demais e de superación das pequenas frustracións que se poden producir. Respeta-las normas establecidas nos xogos, recoñecendo a súa necesidade para unha correcta organización e desenrolo dos mesmos. Identificar, como valores fundamentais dos xogos e a práctica de actividades de iniciación deportiva, o esforzo persoal e as relacións que se establecen co grupo, dándolles máis importancia que a outros aspectos da competición. Axusta-los movementos corporais ás relacións espaciais (sentido, orientación, dirección, simetrias, dimensión en planos e volumes) e temporais: (orde, duración, secuencia, velocidade, aceleración, ritmo, antes, despois) e veremos se o alumno percibe o seu corpo como un todo formado por partes independientes e se adapta, e como, os seus movementos con respecto ós cambios das condicións espaciais ou temporais. Inventar e facer estructuras rítmicas sinxelas. Adiantarse a un móbil na súa traxectoria e velocidade para recibilo e golpealo, valorando máis o espacio cualitativo. Observa-lo bote de pelota coordenado entre ámbalas dúas mans por un espacio coñecido; sempre en situación de xogo, valorando máis o dominio do bote e o desprazamento. Ter aumentado, xeralmente, as capacidades físicas básicas segundo o desenvolvemento motor normal respecto a esas idades. Ve-la utilización dos recursos de expresión do corpo para comunicar ideas e sentimentos, e representar personaxes ou feitos. Comprobar se o alumnado é capaz de relaciona-la práctica de exercicio e o mantemento e mellora da saúde como ben individual e social. Comprobar
como a valoración do xogo e as prácticas de actividade
física predeportiva, o
esforzo e as relacións de grupo son máis importantes que
os propios resultados
(gañar e perder). Temas Transversais A PAZOBXECTIVOS XERAIS Actuar con autonomía. Colaborar nas actividades de grupo. Acepta-las normas que democraticamente se establezcan. Respecta-los puntos de vista dos demais. Comportarse de maneira solidaria. Rexeitar calqueira tipo de discriminación. Participar en actividades grupais adoptando un comportamento constructivo. Realizar produccións artísticas de forma cooperativa. Participar en xogos e actividades deportivas evitando todo tipo de discriminación. Reflexionar sobre o emprego da lingua como vehículo de valores e prexuízos clasistas, sexistas, racistas,... co fin de introduci-las autocorreccións pertinentes. Utiliza-la lingua para intercambiar ideas, experiencias e sentimentos. Recoñecer e aprecia-la diversidade lingüística española. Aprecia-lo valor comunicativo das linguas estranxeiras. COÑECEMENTO DO MEDIO Conceptos: Convivencia e organización social. Harmonización de intereses individuais e colectivos. Os diferentes intereses como fonte de conflicto. O diálogo como fonte para a paz. A paz e os Organismos Internacionais. Procedementos: Dramatización de situacións conflictivas individuais. Dramatización de situacións conflictivas entre grupos sociais. Utilización na clase das regras de participación (turno de palabra, exposición de opinións,...). Participación en decisións colectivas. Elaboración de murais con temas alusivos á paz. Actitudes: Respecto polos costumes e modos de vida distintos. Sensibilidade ante as desigualdades sociais. Solidariedade cos grupos marxinados. Valoración do diálogo como solución ós conflictos. Respecto polas decisións colectivas. EDUCACIÓN FÍSICA Conceptos: O corpo: imaxe e percepción. O corpo: expresión e comunicación. Xogos cooperativos. Procedementos: Utilización das regras en situacións colectivas de xogos. Emprego de xogos cooperativos. Creación, imitación e dramatización de diferentes estados de ánimo. Utilización das estratexias básicas do xogo (cooperación, oposición,...) Actitudes: Sensibilidade ante os diferentes niveis de destreza. Adquisición de hábitos de conducta non competitivos. Respecto das normas comunmente establecidas. Aceptación do feito de gañar ou perder. Vivenciar a través de situacións lúdicas relacións de compañerismo e socialización. LINGUAS: Conceptos: Diversidade lingüística no entorno próximo. Xergas propias de certos grupos. Diversidade lingüística e cultural de España. Diversidade lingüística no medio rural e urbán. Procedementos: Realización de prácticas de falar e escoitar. Emprego das habilidades lingüísticas e non lingüísticas. Utilización das regras propias de intercambio comunicativo en diferente situación. Emprego de normas, recursos e estratexias no intercambio comunicativo. Adquisición das formas de participación nun debate. Actitudes: Flexibilidade ante as aportacións doutras linguas. Valoración dos elementos culturais tradicionais. Interese e respecto pola diversidade lingüística. Actitude crítica ante as mensaxes discriminatorias nos medios de comunicación. Respecto polo turno de palabra e as intervencións dos demais. Actitude respectuosa cara as persoas que falan unha lingua distinta. Interese por coñecer xentes doutros países. MATEMÁTICAS: Conceptos: Números e operacións. Procedementos: Realización de enquisas. Actitudes: Confianza nas propias posiblidades. Uso de estratexias persoais de cálculo mental. EDUCACIÓN VIALCOÑECEMENTO DO MEDIOOBXECTIVOS Identifica-los elementos xeográficos e a súa influencia no trazado das comunicacións. Coñece-las normas de circulación. Manifestar hábitos de conciencia cidadán referidos á circulación. Empregar axeitadamente os medios de transporte. Valora-la importancia que ten o coñecemento dos sinais de tráfico. Desenrola-lo sentido da responsabilidade referido á condución da bicicleta. Como actuar en caso de accidente. Coñecer algunhas normas de primeiros auxilios CONTIDOS Conceptos. Tipos de vías de comunicación. Partes das vías de comunicación. Comportamento peatonal nas estradas. Medios de transporte. Comportamento correcto do escolar nos medios de transporte. Normas e sinais de tráfico. Señalización vertical e horizontal. Sinais e ordes dos axentes de tráfico. Forza e movemento nas máquinas Normas fundamentais de conducción de bicicletas. Conductas a seguir ante un accidente de tráfico. Causas de accidentalidade. Procedementos. Interpretación de planos e mapas. Utilización autónoma dos medios de transporte. Elaboración de sinais de tráfico. Análise e clasificación dos distintos medios de transporte. Observación e manipulación de máquinas sinxelas. Práctica de normas xerais de socorrismo. Actitudes. Curiosidade por coñece-los elementos da paisaxe. Valoración dos transportes colectivos. Respecto das normas e sinais de tráfico. Observación e manipulación de máquinas sinxelas do seu entorno. Respecto ás normas fundamentais de conducción das bicicletas.
EDUCACIÓN
FÍSICA
OBXECTIVOS Resolver problemas que esixan o dominio de patróns motrices. Desenrolar hábitos encamiñados á creación do sentido vial. Adapta-los movementos a referencias espacio–temporais. CONTIDOS Conceptos. Distinción de cores e sons. Coñecemento de sinais acústiucas e sonoras. Nocións topolóxicas básicas. As distancias respecto a un mesmo e ós demais. Dereitas e esquerda do propio corpo. Percepción e estructuración espacio- temporal.
Procedementos. Experimentación e exploración das capacidades motrices. Adquisicións de patróns motrices a través de movimentos imitados. Percepción e diferenciación de obxectos no espacio. Realización de movementos simétricos e asimétricos. Adaptación a diferentes duracións. Apreciación de distancias. Actitudes. Autonomía persoal. Confianza e si mesmo e nas súas posibilidades.
MATEMÁTICASOBXECTIVOS Elaborar estratexias de cálculo mental e orientación. Adquirir hábitos encamiñados á creación do sentido vial: cálculo de distancias, tempos, Conceptos. Planos, mapas, maquetas... Escalas: dobre, metade, triple.... Escalas gráficas. Cálculo de desprazamentos. Ángulos e xiros. Procedementos. Elaboración e descrición de croquis e itinerarios. Lectura, interpretación de planos e maquetas. Reproducción de mapas. Interpretar un croquis, mapa, plano, maquetas... Actitudes. Interese na organización e utilización do espacio. Orde e perseverancia na búsqueda de solucións.
Criterios de PromociónLinguas: Comprender mensaxes tendo en conta as distintas intencións comunicativas e os diferentes contextos. Ler con fluidez e comprensión textos dunha extensión e dificultade suficiente, que permita ó alumno desenvolverse, sen excesivos problemas, na Educación Secundaria. Domina-lo léxico, ortografía e estructuras gramaticais que permitan ó alumnado expresarse mediante a construcción de textos suficientemente claros e coherentes. Matemáticas: Comprende-lo sistema métrico decimal. Dominio das catro operacións básicas: suma, resta, multiplicación e división. Resolver problemas dunha dificultade suficiente que permita ó alumno desenvolverse, sen excesivos problemas, na Educación Secundaria.
|
