O magosto é unha celebración festiva de carácter cíclico porque representa o paso a outro ciclo agrícola; de caracter relixioso porque se fai en vésperas do día de Defuntos; e gastronómica porque coincide coa matanza, co viño novo e coa colleita das castañas. É a festa gastronómica máis vencellada coa castaña.

Existen varias teorías sobre a orixe do nome do magosto a máis estendida é que vén do latín magus ustus algo así co significado de "gran/máxica fogueira”.

O magosto tradicional é  unha merenda-cea no mes de novembro, nos días próximos ao San Martiño.
Todo magosto comeza polo ritual de recolle-la leña para a cacharela, que simboliza ó deus sol, dador de vida e purificador das ánimas. Os veciños aportan as castañas e outras viandas –chourizos, empanadas, cocido, augardente( par queimada), churrasco  e patacas– e viño novo para  unha comida conunitaria  que simboliza os vencellos sociais da comunidade. O lume da cacharela  serve para dar gracias polos froitos recibidos, por tanto é un sacrilexio apagalo.

  Cando o lume está aceso, pícanse as castañas para que non rebenten coa calor. Xa coa cacharela apagada, amorean as brasas e poñen un cilindro metálico con furados que poida xirar sobre o lume no que se colocarán as castañas xa picadas. Cun pau longo de madeira vaiselle dando voltas ata que estean no seu punto. As castañas tamén poden asarse no lume directamente.

Mentres se asan as catañas, os participantes fan cucuruchos con papel para poder collelas sen queimarse.
Ao longo da festa faranse xogos populares, bailes, cóntanse contos, cántase…, e como non, saltase a fogata para que dea boa sorte.

Segundo crenzas antigas a castaña era como un símbolo da ánima dos defuntos. Tradicionalmente outono, castaña e defuntos aparecen asociados na festa dos magostos. Enténdese que cada castaña comida é unha alma liberada do purgatorio. Dise tamén que despois da festa, as almas viñan a quentarse nas brasas das fogueiras, polo que cumpría deixar algo de castañas para a parroquia dos mortos.

Cando había moitos rapaces en Galicia eran estes os que andaban á pillota para facer os primeiros magostos.
Logo os castiñeiros atoléiranse ou sacódense cunha baloira ou pau longo e flexible para chimpar os ourizos. Os ourizos xuntábanse todos nunha pila ou ouriceira e, ó podrecer, soltan a castaña con facilidade.
Hoxe non hai quen sacuda os castiñeiros e as castañas van caendo pouco a pouco e cóllense no chan. Moitas veces nin se apañan e cómenas os coellos, corzos ou xabarís
.

As castañas comíanse asadas, cocidas, ou se facía fariña coas castañas secas ou "pilongas", para alimentarse durante todo o ano.
Para poder degustalas con maior comodidade, nalgúns sitios as sirven nun cucurucho ou atravésanas cun fío para poder levalas a modo de colar chamado
“zonchos
". Coas castañas pilongas, secadas ó fume no canizo mesturadas con sangue de porco, fariña de millo e leite fanse as bolas, embutidos en tripa de porco que se comen no inverno acompañando ó leite do almorzo. As castañas pilongas tamén se comen con ovos fritidos

Hai anos, no tempo dos magostos era doado toparse coas castañeiras vendendo a súa mercancía nas esquinas dalgunhas rúas de Compostela, Ourense, e outras vilas, berrando ¡que ferven, castañas quentiñas!.
Hoxe aínda podemos atopar vendedores ambulantes
cun vello carro de ferro asando castañas na rúa. Son parte inseparable da paisaxe urbana de outono, xunto con cornetes de papel cheos de
castañas quentes

                                                                                                                                                        VOLVER