PROGRAMACIÓN DE CIENCIAS NATURAIS. 1º DE ESO Unidade didáctica número 1 .- A materia
CONTIDOS	PROCEDEMENTOS	ACTITUDES
1. A materia. - Observación e descrición da materia. ¿Que entendemos por materia? - Masa, capacidade, volume, densidade e temperatura. Unidades. - Aproximación á medida. - Gases, líquidos e sólidos. Propiedades. - Cambios de estado: fusión, vaporización (evaporación e ebulición), condensación, solidificación e sublimación. - Densidade = masa / volume.	- Elaboración de mapas conceptuais. - Resolver problemas sinxelos aplicando estratexias persoais. - Medir diferentes magnitudes mediante os instrumentos adecuados e recoñecer o erro que se produce en toda medida. - Traballar en grupo tanto na observación, na clasificación, estudio, investigación e nos debates sobre da materia, as súas características e medición. - Realización de diferentes medidas reducindo no posible o erro. - Transformar unhas unidades de medida en outras equivalentes. - Busca de informacións en fontes variadas.	- Recoñecer a existencia de cambios físicos e químicos na materia e explicar estes cambios. - Desenrolar estratexias para verificar experimentalmente algúns fenómenos físicos. - Capacidade de elaborar e interpretar cadros, gráficos, informes, fichas e outras formas de presentación e comunicación de resultados de observacións, análises, clasificacións. - Desenrolo do sentido de exactitude na medida e no cálculo. - Valoración das distintas características da materia. - Ver a equivalencia de diferentes unidades de medida. - Especial interese polo coidado e utilización dos aparellos de medida. - Actitude de curiosidade e busca de explicacións propias de fenómenos cotiás.

CRITERIOS DE AVALIACIÓN	DIDÁCTICA	MATERIAIS
- Recoñecer as principais características dos sólidos, dos líquidos e dos gases. - Utilizar as propiedades da materia para recoñecer diferentes materiais. - Recoñecer os procesos que ocorren nos cambios de estado. - Identificar a materia polas propiedades xerais que posúe: masa, volume, densidade... - Medir e relacionar masas e volumes de obxectos e asignar correctamente as unidades a cada unha das magnitudes.	- Utilizar experiencias cotiás para recoñecer que é materia e algunhas propiedades características, e medir pesos e volumes. - Aproveitar experiencias da vida diaria para apreciar cambios de estado. - Efectuar cálculos de densidades coñecendo o peso e o volume e tamén volumes e pesos, insistindo na correcta utilización des magnitudes e unidades de medida.	- Material de laboratorio: balanza, probetas, acendedores, vasos de precipitados, dilatómetro. - Material de uso común: globos, recipientes, culleres, xiringas.

PROGRAMACIÓN DE CIENCIAS NATURAIS. 1º DE ESO Unidade didáctica número 2 .- Mesturas e disolucións
CONTIDOS	PROCEDEMENTOS	ACTITUDES
2. Mesturas e disolucións. - Sólidos homoxéneos e sólidos heteroxéneos. - Sustancias puras e mesturas. - Mesturas homoxéneas e mesturas heteroxéneas. - Disolucións, mesturas homoxéneas: disolvente e soluto. - Concentración das disolucións: disolucións concentradas, diluídas e saturadas. - Separación de compoñentes en mesturas heteroxéneas: filtración e decantación. - Separación de compoñentes en mesturas homoxéneas: cristalización e destilación.	- Resolver problemas sinxelos aplicando estratexias persoais. - Traballar en grupo tanto na observación, experimentación, estudio, investigación e nos debates sobre das mesturas e os procedementos de separación de compoñentes. - Utilizar a linguaxe científica con propiedade. - Aplicar de forma persoal as estratexias do método científico - Realización de mesturas para a aplicación posterior de distintos métodos de separación.	- Comprender a diferencia entre sustancias puras, sustancias compostas, disolucións e mesturas, e aplicar técnicas experimentais para separar estas últimas nos seus distintos compoñentes. - Desenrolar estratexias para realizar experimentalmente mesturas para despois separar os seus compoñentes. - Elaborar cadros, gráficos, informes, fichas e outras formas de presentación e comunicación de resultados de observacións, análises, clasificacións. - Capacidade de distinguir sustancias puras de mesturas ou disolucións.

CRITERIOS DE AVALIACIÓN	DIDÁCTICA	MATERIAL
- Identificar como mesturas aqueles sistemas materiais nos que os compoñentes conservan as propiedades. - Asociar o concepto de mestura a varios compoñentes en proporción variable expresando a súa concentración. - Diferenciar mesturas homoxéneas e heteroxéneas. - Coñecer as disolucións e os procesos de saturación. - Experimentar cos procedementos de separación de mesturas.	- Recoñecer como mesturas sistemas materiais do contorno do alumno/a. - Relacionar procesos industriais ca separación dos compoñentes de disolucións. - Aplicar os métodos de separación de mesturas para dar solución a problemas sinxelos. - Calcular concentracións utilizando porcentaxes en masa.	- Material de laboratorio: matraz, embude de decantación, papel de filtro. - Material de uso común: area, azucre, sal, aceite.

PROGRAMACIÓN DE CIENCIAS NATURAIS. 1º DE ESO Unidade didáctica número 3 .- As substancias puras.
CONTIDOS	PROCEDEMENTOS	ACTITUDES
3. As substancias puras. - Características das substancias puras. - Os compostos: substancias puras sometidas a procesos físicos e químicos. - Diferencias entre elementos e compostos. - O hidróxeno o elemento máis abundante no Universo. - Os elementos químicos: sistema periódico. - Os elementos químicos nos seres vivos: carbono, hidróxeno, osixeno.	- Interpretar táboas, cadros e gráficos (gráficos de barras, esquemas, etc.). - Utilización do microscopio e da lupa. - Traballar en grupo na realización de tarefas científicas e na exposición e comunicación de resultados de estudios, investigacións, debates, etc. - Identificación das substancias puras polas súas propiedades. - Recoñecemento do tipo de procesos físicos ou químicos polos seus efectos. - Clasificación da materia segundo diversos criterios. - Recoñecemento dos criterios seguidos para unha determinada clasificación. - Utilización do Sistema Periódico.	- Valoración da importancia dos estudios no campo da química como motor do avance da tecnoloxía, que facilita e fai máis cómoda a nosa vida cotiá. - Valoración positiva da ciencia como medio de coñecemento do noso contorno. - Interese por coñecer a estructura e composición da materia. - Valoración do esforzo de recompilación dos elementos do Sistema Periódico. - Valoración dos elementos como compoñentes universais da materia. - Recoñecer a existencia de cambios físicos e químicos na materia e explicar estes cambios aplicando coñecementos básicos da estructura e composición da materia.

CRITERIOS DE AVALIACIÓN	DIDÁCTICA	MATERIAL
- Identificar as substancias puras pola constancias das súas propiedades. - Valorar as posibilidades dos seres humanos para manipular substancias e obter materiais coas propiedades desexadas. - Manexo do Sistema Periódico. - Enumerar os principais elementos dos seres vivos.	- Recoñecemento da destilación como medio de obter substancias puras e da evaporación para separar substancias disoltas. - Realización de experiencias. Destilación e ebulición. - Interpretar cadros conceptuais relativos a clasificación da materia e deducir os criterios empregados.	- Materia de laboratorio, termómetros, tubos de ensaio, etc. - Material de uso común, auga, sal, azucre, etc. - Táboa Periódica dos Elementos.

PROGRAMACIÓN DE CIENCIAS NATURAIS. 1º DE ESO Unidade didáctica número 4 .- Cambios químicos na materia.
CONTIDOS	PROCEDEMENTOS	ACTITUDES
4. Os cambios químicos na materia. - Evidencias dos cambios químicos: reacción químicas, reactivos e productos. - Cambios químicos na vida real. A lixivia branquea a roupa. O dióxido de carbono nos refrescos e no pan. - Recoñecer as reaccións químicas: cambios de temperatura, cambios de cor. - Conservación da masa nos cambios químicos: Reaccións que forman sólidos ou gases. - Reaccións de sínteses. - Reaccións de descomposición. - A choiva ácida.	- Traballar en grupo tanto na observación, experimentación, estudio, investigación e nos debates sobre dos cambios químicos - Realizar no laboratorio algunhas reaccións químicas, observando a transformación dos seus compoñentes. - Clasificar distintos tipos de procesos como cambios físicos ou químicos. - Escribir ecuacións químicas despois de realizar no laboratorio a correspondente reacción química. - Aplicar o principio de conservación da masa a resolución de problemas. - Clasificar as reaccións químicas segundo os tipos estudiados.	- Comprender a diferencia entre sustancias puras, sustancias compostas e entre elemento químico e composto químico. - Valoración da importancia dos estudios no campo da química como motor do avance da tecnoloxía, que facilita e fai máis cómoda a nosa vida cotiá. - Valoración positiva da ciencia como medio de coñecemento do noso contorno. - Realizar clasificacións de compostos químicos de acordo con criterios científicos previamente establecidos. - Utilizar a linguaxe científica con propiedade. - Comprensión da normativa de seguridade no desenrolo das reaccións químicas no laboratorio. - Responsabilidade ante o uso de combustibles, recoñecendo neles os desencadeantes de fenómenos prexudiciais para o medio ambiente

CRITERIOS DE AVALIACIÓN	DIDÁCTICA	MATERIAL
- Identificar os cambios físicos e químicos do contorno. - Coñecer algúns tipos de reaccións químicas, recoñecendo a aparición se substancias distintas. - Recoñecer e saber escribir as reaccións químicas. - Aplicar o principio de conservación da masa para predicir as cantidades de reactivos ou de productos.	- Os alumnos/as deben recoñecer os cambios físicos ou químicos que se producen tendo en conta se conservan ou non as propiedades. - Realizar reaccións para poder describir o proceso. - Encontrar distintos tipos de reaccións que resulten de interese industrial ou social.	- Material de laboratorio, termómetro, balanza, crisol, papel indicador pH, etc. - Productos químicos, bicarbonato de sodio, auga de cal, ácido clorhídrico, cinc, sulfato de cobre, cloruro de sodio, nitrato de prata, xofre, etc. - Material bibliográfico.

PROGRAMACIÓN DE CIENCIAS NATURAIS. 1º DE ESO Unidade didáctica número 5 .- O aire que respiramos.
CONTIDOS	PROCEDEMENTOS	ACTITUDES
5. O aire que respiramos. - O aire como mestura: Composición: nitróxeno, osixeno, dióxido de carbono... - Combustións: ignición ou inflamación. - Oxidación, corrosión. - Respiración, fotosínteses. - A contaminación atmosférica.	- Aplicar de forma persoal as estratexias do método científico (observación sistemática, emisión de hipóteses, experimentación, comprobación de resultados e comunicación) ó estudio do aire. - Traballar en grupo na realización de tarefas e na exposición e comunicación de resultados de estudios, investigacións, debates, etc. - Estudio experimental da combustión e corrosión. - Localización do dióxido de carbono, na auga, no aire respirado, nos gases da combustión...	- Respecto por lo medio ambiente, e disposición favorable a súa protección e conservación. - Valoración do traballo en equipo. - Capacidade de observación e experimentación. - Recoñecer a importancia do aire e da auga para a vida e explicar a súa acción xeolóxica - Describir as principais formas da paisaxe e explicar cales foron os axentes xeolóxicos que as orixinaron. - Valorar a importancia das plantas pola súa capacidade de renovar o aire. - Rexeitar as actividades responsables da contaminación atmosférica.

CRITERIOS DE AVALIACIÓN	DIDÁCTICA	MATERIAL
- Explicar a necesidade do aire nos procesos de combustión, corrosión, respiración e fotosínteses detallando os gases que interveñen nestes procesos. - Explicar o papel dos seres vivos na composición da atmosfera. - Deseñar estratexias contra a contaminación atmosférica.	- Utilizar experiencias cotiás para explicar os proceso de combustión corrosión, respiración e fotosínteses. - Acudir a fontes bibliográficas para informarse sobre a contaminación. - Visitar un centro de seguimento de contaminación atmosférica.	- Material básico de laboratorio: balanza, cápsulas, alcohol, óxido de calcio... - Material de uso común: velas, vasos, palliñas... - Vídeos sobre contaminación, efecto invernadoiro... - Recortes de prensa sobre contaminación atmosférica.

PROGRAMACIÓN DE CIENCIAS NATURAIS. 1º DE ESO Unidade didáctica número 6 .- A auga.
CONTIDOS	PROCEDEMENTOS	ACTITUDES
6. A auga. - A auga, indispensable para a vida. - Propiedades da auga: estados físicos, disolvente, regulador térmico. - Auga un ben limitado: salgada e doce. - O ciclo da auga. - Auga potable e non potable. - A contaminación da auga. - Procesos de limpeza: depuradoras e potabilizadoras.	- Relacionar as propiedades da auga ca súa utilidade. - Realización de experiencias de potabilización da auga. Filtrado, decantado e destilación da auga - Aplicar de forma persoal as estratexias do método científico (observación sistemática, emisión de hipóteses, experimentación, comprobación de resultados e comunicación) ó estudio da auga. - Traballar en grupo na realización de tarefas e na exposición e comunicación de resultados de estudios, investigacións, debates, etc. - Interpretación e descrición de procesos de maneira esquemática. - Describir as principais formas da paisaxe e explicar cales foron os axentes xeolóxicos que as orixinaron.	- Respecto por lo medio ambiente, e disposición favorable a súa protección e conservación. - Valoración do traballo en equipo. - Capacidade de observación e experimentación. - Recoñecer a importancia do aire e da auga para a vida e explicar a súa acción xeolóxica - Valoración da necesidade de utilizar a auga racionalmente, promovendo posturas de aforro e solidariedade na súa utilización. - Valoración da necesidade de depurar e potabilizar a auga e de apoiar as medidas que se tomen relativas o coidado e consumo da mesma. - Actitude de rexeitamento ante as actividades que contaminen o medio ambiente e a auga en particular.

CRITERIOS DE AVALIACIÓN	DIDÁCTICA	MATERIAL
- Describir procesos cotiás nos que a auga teña un importante papel, explicando o seu comportamento. - Relacionar as propiedades da auga co seu uso. - Describir de forma aproximada a distribución da auga e a forma na que a utilizada os seres vivos. - Recoñecer medidas que se poden tomar que fagan compatible o desenrolo da sociedade co mantemento da calidade da auga.	- Recollida e resumo de información sobre o tema. - Realización de experiencias. - Analizar en que partes do ciclo da auga se malgasta e se contamina. - Realizar unha campaña de sensibilización da problemática da auga.	- Folletos de instalacións de depuración e potabilización de auga. - Material audiovisual, fotografías, diapositivas, vídeos... - Fontes documentais de consulta. - Material de laboratorio, filtros, matraz, tubos de refrixeración, vasos de precipitado

PROGRAMACIÓN DE CIENCIAS NATURAIS. 1º DE ESO Unidade didáctica número 7 .- Os materiais. ¡Non o tires! Pode ser útil.
CONTIDOS	PROCEDEMENTOS	ACTITUDES
7. A materia prima. ¡Non tires! Pode ser útil. - Materia prima. - Os materiais naturais e os materiais artificiais. - Materia orgánica e inerte. - Transformación dos materiais. - Os materiais máis comúns e os seus usos. - Os novos materiais, plásticos. - Residuos sólidos urbanos. Control. - Reciclado e reutilización.	- Traballar en grupo tanto na observación, experimentación, estudio, investigación e nos debates sobre dos os materiais e os usos máis apropiados que lles podemos dar. - Utilizar a linguaxe científica con propiedade. - Fabricación de xabón e papel reciclado. - Observación de instalacións e procesos de eliminación e aproveitamento de lixo. - Recollida de papel usado no Centro para a súa reciclaxe. - Realizar clasificacións de materiais de acordo con criterios científicos previamente establecidos.	- Valoración da importancia dos estudios no campo da física e da química como motor do avance da tecnoloxía, que facilita e fai máis cómoda a nosa vida cotiá. - Valoración positiva da ciencia como medio de coñecemento do noso contorno. - Actitude que evite malgastar materias primas. - Toma de conciencia da gran cantidade de materiais que se tiran o lixo. - Actitude favorable a utilización racional dos recurso. - Valoración positiva da separación dos tipos de lixo para a súa reutilización.

CRITERIOS DE AVALIACIÓN	DIDÁCTICA	MATERIAL
- Recoñecer as materias primas coas que se elaboran diversos materiais de uso común: papel, vidro, plástico... - Recoñecer os procesos de transformación das materias primas. - Actitude persoal sobre a utilización de recurso e a reducción de residuos. - Recoñecer como o reciclado, reutilización e reducción de residuos contribúen o aforro de recursos e a menor contaminación.	- Describir os pasos da fabricación de materiais. - Interpretar distintos procesos de reciclaxe. - Realizar prácticas de reutilización. - Construír obxectos prácticos e decorativos a partir de materiais que se tirano o lixo.	- artigos de periódicos, revistas, etc. - Folletos de instalacións nas que se fabriquen algúns materiais estudiados. - Obxectos que normalmente se tiran o lixo.

PROGRAMACIÓN DE CIENCIAS NATURAIS. 1º DE ESO Unidade didáctica número 8 .- A diversidade dos seres vivos.
CONTIDOS	PROCEDEMENTOS	ACTITUDES
8. A diversidade dos seres vivos. - Diversidade dos seres vivos. - Funcións básicas. - Formas de alimentación: autótrofos e heterótrofos. - Animais, vexetais e fungos. - Protozoos, algas, bacterias, virus. - A clasificación.	- Manexo de claves sinxelas para a identificación dos organismos. - Confección de cadros de dobre entrada para ter a información resumida e ordenada. - Identificación dos grandes modelos taxonómicos ós que pertencen animais e plantas mediante debuxos, fotografías e diapositivas. - Elaboración de murais. - Traballar en grupo na realización de tarefas e na exposición e comunicación de resultados de estudios, investigacións, debates, etc. - Utilizar a linguaxe científica con propiedade para describir os seres vivos.	- Sensibilización cara as formas de vida existentes na biosfera. - Precisión e rigor na observación. - Coidado e respecto por tódolos organismos obxecto de estudio. - Respecto por los seres vivos e o medio ambiente, e disposición favorable a súa protección e conservación. - Valoración positiva das accións cotiás dirixidas a protexer a natureza e a realizar un uso máis racional dos recursos naturais. - Valoración positiva da linguaxe científica. - Aprecio dos compañeiros e do traballo en grupo.

CRITERIOS DE AVALIACIÓN	DIDÁCTICA	MATERIAL
- Coñecer as funcións vitais básicas dos seres vivos e distinguir entre nutrición autótrofa e heterótrofa. - Recoñecer os seres vivos que pertencen os reinos vexetal, animal e os fungos mediante a identificación das súas características principais. - Interpretar a presencia de bacterias, e virus na vida cotiá. - descubrir a necesidade de clasificar a gran diversidade de seres vivos que habitan a terra.	- Recollida de mostras de animais e vexetais para posterior estudio ca axuda de lupas e microscopios. - Utilización de fontes de información para identificar os distintos modelos de organización os que pertencen os organismos, analizando os trazos externos máis importantes.	- Material de laboratorio: Lupa binocular, microscopio, portaobxectos, cubreobxectos... - Claves dicotómicas sinxelas, guías, fotografías, vídeos, etc.

PROGRAMACIÓN DE CIENCIAS NATURAIS. 1º DE ESO Unidade didáctica número 9 .- Os vexetais.
CONTIDOS	PROCEDEMENTOS	ACTITUDES
9. Os vexetais. - A anatomía e a diversidade das plantas. - Plantas fanerógamas. . Órganos: raíz, talo e follas. . semente, a súa formación. . Flor: pedúnculo, cáliz, corola, estames e pistilo. - Plantas criptógamas. . Fentos. . Musgos. . Algas. - As funcións vitais das plantas: nutrición, relación e reproducción. - A polinización. - Clasificación: con órganos e sen órganos.	- Recoller, de forma selectiva e orientada, diversas plantas e formar un herbario. - confeccionar claves dicotómicas propias ou introducir modificación as mesmas. - Observación e descrición detallada de plantas e flores. - Clasificar as plantas nos seus grupos principais. - Elaborar e interpretar cadros, gráficos, informes, fichas e outras formas de presentación e comunicación de resultados de observacións, análises, clasificacións... - Utilizar guías para identificación e estudio das plantas. - Usar a lupa e o microscopio para unha mellor observación das plantas.	- Coñecer, describir e valorar adecuadamente as plantas máis abundantes de Galicia. - Capacidade de clasificar as plantas nos seus grupos máis importantes relacionando as súas principais características. - Utilización da linguaxe científica con propiedade para describir seres vivos. - Valoración da solución problemas sinxelos aplicando estratexias persoais. - Capacidade de clasificar as plantas de acordo con criterios científicos previamente establecidos. - Valorar cadros, gráficos, informes, fichas e outras formas de presentación e comunicación de resultados. - Respecto por las plantas, e disposición favorable a súa protección e conservación. - Especial sensibilidade polas especies protexidas en vías de extinción.

CRITERIOS DE AVALIACIÓN	DIDÁCTICA	MATERIAL
- Recoñecer a organización dos vexetais con semente. - Saber distinguir as distintas partes da flor e a súa función. - Interpretar o proceso de formación da semente. - Coñecer as características básicas dos fentos, musgos e algas. - Criterios fundamentais da clasificación dos vexetais.	- Coleccións de follas, flores, talos, raíces... - Observación das plantas no seu medio natural. - Observación da estructura da raíz na xerminación. - Observar po (lixo) ó microscopio.	- Herbario. - Material de laboratorio: lupa binocular, microscopio, portaobxectos... - Material bibliográfico: guías de vexetais, claves de identificación... - Diapositivas, vídeos...

PROGRAMACIÓN DE CIENCIAS NATURAIS. 1º DE ESO Unidade didáctica número 10 .- Fungos e liques
CONTIDOS	PROCEDEMENTOS	ACTITUDES
10. Fungos e liques. - Fungos: . Micelio. . Esporanxios. . Cogomelos. - Estructura dos cogomelos. . Pe, volva e anel. . Sombreiro con láminas, poros ou pugas. - Cogomelos velenosos e comestibles. - Liques: asociacións de algas e fungos.	- Identificación de fungos e liques con axuda de guías. - Construcción e interpretación de esquemas secuenciais. - Recoñecemento das partes dos cogomelos. - Observación da esporada e das esporas de diferentes fungos. - Clasificar as plantas nos seus grupos principais. - Elaborar e interpretar cadros, gráficos, informes, fichas e outras formas de presentación e comunicación de resultados de observacións, análises, clasificacións... - Utilizar guías para identificación e estudio dos cogomelos.	- Ser conscientes da perigosidade de comer cogomelos cando non foron recollidos por persoas expertas. - Preocuparse por recoller os cogomelos sen deteriorar o micelio para evitar a súa desaparición. - Valoración do papel dos liques como indicadores biolóxicos da contaminación atmosférica.

CRITERIOS DE AVALIACIÓN	DIDÁCTICA	MATERIAL
- Analizar a diversidade morfolóxica e os tipos de substratos onde se encontran os fungos. - Recoñecer o cogomelos como a estructura reproductora dalgúns fungos. - Saber recoller cogomelos: so as coñecidas sen destruír o micelio para evitar a desaparición. - Entender os liques como relación simbióticas entre unha alga e un fungo e sinalar as características que adquiren ó asociarse.	- Observar o fermento do pan nun pouco de auga. - Poñer un pouco de pan húmido debaixo dun vaso para observar os filamentos de balor e as bolsas negras da punta que teñen esporas. - Observar esporas.	- Cultivo de cogomelos. - Material de laboratorio: lupa binocular, microscopio, portaobxectos... - Material bibliográfico: guías de cogomelos, claves de identificación... - Diapositivas, vídeos...

PROGRAMACIÓN DE CIENCIAS NATURAIS. 1º DE ESO Unidade didáctica número 11 .- Os animais.
CONTIDOS	PROCEDEMENTOS	ACTITUDES
11. Os animais. - A clasificación dos animais. - Animais con esqueleto e sen esqueleto. - Os vertebrados. Clasificación. - Artrópodos. Clasificación. - vermes. - Moluscos. - Equinodermos. - Celentéreos. - Esponxas.	- Clasificar os animais nos seus grupos principais. - Elaborar e interpretar cadros, gráficos, informes, fichas e outras formas de presentación e comunicación de resultados de observacións, análises, clasificacións, etc. - Traballar en grupo tanto na observación, na clasificación, estudio, investigación e nos debates dos animais e das súas funcións vitais. - Utilizar guías para identificación e estudio dos animais. - Realización de debuxos esquemáticos da anatomía externa e interna. - Identificación dos animais polos seus restos: pegadas, excrementos... - Usar a lupa e o microscopio para unha mellor observación dos animais.	- Coñecer, describir e valorar adecuadamente algúns dos animais máis importantes de Galicia. - Clasificar os animais nos seus grupos máis importantes e referir as súas principais características anatómicas e fisiolóxicas. - Desenrolo da capacidade de resolver problemas sinxelos aplicando estratexias persoais. - Valorar e interpretar cadros, gráficos, informes, fichas e outras formas de presentación e comunicación de resultados de observacións, análises, clasificacións. - Respecto por los animais, e disposición favorable a súa protección e conservación. - Especial sensibilidade polas especies protexidas en vías de extinción. - Precisión e rigor nas observacións e nas representacións gráficas dos distintos grupos de animais.

CRITERIOS DE AVALIACIÓN	DIDÁCTICA	MATERIAL
- Saber clasificar os animais dentro do grupo ó que pertencen: con esqueleto, sen esqueleto, con esqueleto externo... - Recoñecer os cinco grupos de vertebrados. - Identificar os artrópodos pola súa anatomía externa. - Sinalar as características máis importantes dos vermes, moluscos, equinodermos, celentéreos e esponxas.	- Analizar os distintos tipos de reproducción en vertebrados. - Relacionar os picos e as patas das aves ca súa alimentación e hábitat. - Cría de animais para a súa observación. - Efectuar un seguimento da metamorfoses nos anfibios.	- Material de uso común, caderno de prácticas, follas de seguimento... - Exemplares de animais. - Restos de animais, debuxos e moldes de pegadas, etc. - Material bibliográfico, guías, claves taxonómicas... - Material fotográfico.

PROGRAMACIÓN DE CIENCIAS NATURAIS. 1º DE ESO Unidade didáctica número 12 .- A envoltura da Terra.
CONTIDOS	PROCEDEMENTOS	ACTITUDES
12. A envoltura da Terra. - A atmosfera. . Capas. . Efecto invernadoiro. - O Sol, un motor da atmosfera. - Ciclo da auga: . Formación de nubes. . Precipitacións. - Tempo atmosférico, previsións.	- Observación e clasificación de distintos tipos de nubes. - Lectura e interpretación de táboas e mapas, relacionándoas co prognóstico do tempo. - Recoñecemento e utilización dos aparatos ou instrumentos que aportan os datos meteorolóxicos. - Aplicar de forma persoal as estratexias do método científico (observación sistemática, emisión de hipóteses, comprobación de resultados e comunicación) ó estudio de algúns biomas sinxelos. - Traballar en grupo na realización de tarefas e na exposición e comunicación de resultados de estudios, investigacións, debates, etc. - Utilizar a linguaxe científica con propiedade para describir os seres vivos.	- Valoración da importancia da atmosfera polas súas funcións protectoras e reguladoras. - Gusto polo rigor e precisión nas observacións e anotacións. - Interese polos avances tecnolóxicos que fan posible as previsións do tempo. - Postura crítica ante actividades de producen contaminación. - Valoración positiva da linguaxe científica. - Aprecio dos compañeiros e do traballo en grupo.

CRITERIOS DE AVALIACIÓN	DIDÁCTICA	MATERIAL
- Saber localizar as diferentes capas que forman a atmosfera e os fenómenos que teñen lugar nelas. - Recoñecer o Sol como motor da atmosfera, como responsable do vento, da evaporación... - Coñecer en que consiste o ciclo da auga, formación de nubes, precipitacións... - Distinguir os elementos que se utilizar para describir o tempo e a súa representación en mapas meteorolóxicos.	- Relacionar os datos meteorolóxicos cos instrumentos e aparatos que os subministran. - Indicar e interpretar diferentes fenómenos atmosféricos, choiva, neve, vento, arco iris, tormentas, raios, tronos, furacáns... - Identificar os elementos máis importantes dos mapas do tempo.	- Ilustracións, fotografías, vídeos de fenómenos atmosféricos. - Mapas do tempo. - Táboas e gráficos con datos meteorolóxicos. - Aparatos e instrumentos de medida. - Equipo de meteoroloxía.

PROGRAMACIÓN DE CIENCIAS NATURAIS. 1º DE ESO Unidade didáctica número 13 .- Os torrentes cambian o relevo.
CONTIDOS	PROCEDEMENTOS	ACTITUDES
13. Os torrentes cambian o relevo. - As augas salvaxes. - Os torrentes. Partes, perfil e actividade xeolóxica. - Os ríos. Partes e actividade xeolóxica. - Erosión e desertización. - Transporte. - Sedimentación. Deltas e estuarios. - Inundacións.	- Busca de explicacións a fenómenos (desertización, erosión) establecendo as causas e as súas posibles solucións. - Análises, con material fotográfico das paisaxes resultantes da acción xeolóxica de torrentes e ríos. - Interpretar cadros e gráficos (gráficos de barras, esquemas de procesos xeolóxicos, etc.). - Aplicar as estratexias do método científico (observación sistemática, emisión de hipóteses e comunicación) ó estudio dos axentes xeolóxicos externos. - Determinación da existencia de fenómenos de erosión en Galicia con axuda de indicadores ou datos bibliográficos. - Visita a espacios naturais para a observación dos axentes xeolóxicos externos. - Elaboración de conclusión sobre a sedimentación nos ríos.	- Interese por coñecer os cambios experimentados no relevo como consecuencia da acción xeolóxica. - Valoración do papel protector da vexetación contra a erosión. - Respecto por los seres vivos e o medio ambiente, e disposición favorable a súa protección e conservación. - Valoración do traballo en equipo. - Capacidade de observación e experimentación. - Interese por coñecer e describir as principais formas da paisaxe e explicar cales foron os axentes xeolóxicos que as orixinaron. - Postura crítica ante as accións que contribúen o incremento da desertización: talas, incendios, sobreexplotación agrícola, pastos...

CRITERIOS DE AVALIACIÓN	DIDÁCTICA	MATERIAL
- Identificar os diferentes tramos dun torrente e de un río. - Coñecer os procesos xeolóxicos que teñen lugar en torrentes e ríos. - Diferenciar torrentes, ríos, deltas e estuarios. - Relacionar os distintos tipos de materiais con diferentes formas en que se poden transportar polos ríos. - Coñecer as repercusións de distintas prácticas humanas sobre do relevo.	- Realizar experiencias nas que se comprobe: . O papel de filtro dun solo fértil. . A sedimentación diferencial dos ríos. . Protección do solo pola cuberta vexetal. - Facer un percorrido por un río da localidade. - Elaborar e interpretar mapas nos que se examine a evolución da desertización en Galicia.	- Material de uso común: area, auga, regadeira... - Mapas de Galicia. - Material fotográfico e bibliográfico. - Vídeos.

PROGRAMACIÓN DE CIENCIAS NATURAIS. 1º DE ESO Unidade didáctica número 14 .- Os poderes do mar.
CONTIDOS	PROCEDEMENTOS	ACTITUDES
14. Os poderes do mar. - As olas. - As mareas. - As correntes. - Acción xeolóxica da mar. . Erosión das costas. . Transporte. . Sedimentación. - Fondo e relevo submarino. - Relación dos humanos ca mar.	- Elaborar e interpretar cadros, gráficos, informes, fichas e outras formas de presentación e comunicación de resultados de observacións, análises, clasificacións, etc. - Traballar en grupo tanto na observación, na clasificación, estudio, investigación e nos debates sobre dos mares e dos seus ecosistemas. - Utilizar a linguaxe científica con propiedade. - Interpretación da acción xeolóxica da mar con axuda de material fotográfico.	- Valoración do traballo científico. - Postura crítica fronte a actitudes que conducen á degradación e contaminación dos mares e océanos. - Valoración positiva das accións cotiás dirixidas a protexer a natureza e a realizar un uso máis racional dos recursos naturais: reciclaxe de vidro e papel, reutilización de envases, limpeza de praias, etc. - Comprensión e deleite da paisaxe que nos ofrecen as costas.

CRITERIOS DE AVALIACIÓN	DIDÁCTICA	MATERIAL
- Recoñecer que a auga está en constante movemento: olas, mareas e correntes mariñas. - Saber distinguir a acción xeolóxica da mar nas distintas formas e os depósitos costeiros. - Indicar os elementos que constitúen os fondos oceánicos. - Analizar a intervención dos seres humanos no litoral e nos océanos.	- Establecer relacións causa/efecto nos fenómenos que teñen lugar no mar: olas, mareas, correntes... - Observar e interpretar indicios de cambio no litoral e no fondo mariño. - Representar procesos como a evolución dun acantilado, mediante esquemas.	- Material bibliográfico, libros, revistas... - Diapositivas. - Transparencias. - Vídeo.

PROGRAMACIÓN DE CIENCIAS NATURAIS. 1º DE ESO Unidade didáctica número 15 .- O Sistema Solar: a Terra o Sol e a Lúa.
CONTIDOS	PROCEDEMENTOS	ACTITUDES
15. O Sistema Solar: a Terra, o Sol e a Lúa. - O Sistema Solar. - Os astros que forman o Sistema Solar. - As estrelas. O Sol. - A Terra: forma e posición. - Movementos da Terra: . Rotación, días e noites. . Translación, estacións. - A lúa, o Sol e a Terra nos eclipses. - A Terra no universo.	- Realización de investigacións astronómicas sinxelas e elaboración de táboas cos resultados obtidos. - Observación do firmamento a simple vista e con aparellos sinxelos. - Traballar en grupo na realización de tarefas científicas e na exposición e comunicación de resultados de estudios, investigacións, debates, etc. - Representación gráfica do Sistema Solar. - Visita a un planetario e a un centro de investigacións astronómicas.	- Interese por coñecer a estructura e composición do Sistema Solar. - Valoración do traballo en equipo. - Capacidade de observación. - Coñecer os astros que forman o Sistema Solar, así como os movementos que describen. - Interese por obter informacións científicas sobre do universo. - Asumir a provisionalidade das teorías científicas.

CRITERIOS DE AVALIACIÓN	DIDÁCTICA	MATERIAL
- Saber explicar por que a Terra non pode ser plana e tampouco pode ser o centro do universo. - Coñecer os movementos da Terra e os efectos que producen. - Recoñecer a Lúa como satélite da Terra e a súa intervención nos eclipses. - Interpretar o lugar que ocupa a Terra no sistema solar, na Vía Láctea e no universo.	- Construír esquemas e modelos sinxelos que permitan interpretar fenómenos como os eclipses, o ciclo lunar, etc. - Comparar as magnitudes coas que se traballa no sistema solar coas que se usan habitualmente. - Construír un reloxo de sol.	- Material de uso común, cartolinas, madeira, etc. - Mapas terrestres con distintas proxeccións: plana, cilíndrica e cónica. - Globo terráqueo e maquetas do universo e do sistema solar. - Material videográfico. - Programas informáticos.