Sumario

CÓNTAME COMO PASOU (A IMPORTANCIA DA MEMORIA)

Este vén sendo o título (traducido) dunha das máis exitosas series de televisión nos últimos tempos. Nela parece ser que se reflicte a vida cotiá de finais dos anos 60 contada por un neno, o menor dunha familia de cinco ou seis persoas. Parece ser tamén, que o narrador é ese neno xa adulto que rememora a súa infancia transcorrida nos últimos anos do réxime franquista. Algúns de nós (profes, nais, pais, tíos, veciños)...tamén vivimos ese final, nalgúns casos coa inconsciencia dos nenos, e noutros coa consciencia da adolescencia ou xuventude. Tamén poderíamos contar como pasaron algunhas cousas. O que mellor recordamos algúns dos que eramos inconscientes nenos é precisamente o final do réxime, con aquela marabillosa semana de vacacións en sinal de loito pola morte de Franco. Aquela inconsciente nena XX espertou unha maña do mes de novembro dun xeito inusual. Era un día de semana e os seus pais andaban pola casa tan tranquilos e sen presas, sen facela erguer da cama rapidamente e apurala para ir a escola. Como era habitual naquela época, a nena XX tiña unha chea de irmáns que tamén espertaron estrañados do mesmo xeito. ¿Que pasara? ¿por que quedaramos durmidos? Franco morrera, por fin, despois de non sei canto tempo moi enfermo e as escolas pechaban oito días en sinal de loito. ¡¡¡IUPIIIIIIIIIIII!!! foi o berro unánime dos irmáns. Os pais, que eran mestres e tamén se beneficiaban do "loito", non se atreveron a berrar cos fillos, pero seguro que o celebraron ó seu xeito. O máis guai fora que aínda por riba eran VACACIÓNS SEN DEBERES, xa que os profes non tiveran tempo de mandarnos nada. Pero houbo outros inconscientes nenos que non recibiron esta nova con tanta fortuna. O neno XY, interno nun colexio dos Salesianos dunha vila galega (de cuyo nombre no quiero acordarme), ergueuse aquel 20 de novembro co toque de timbre habitual. Ós poucos minutos apareceu no dormitorio colectivo un "hermano" salesiano coa nova de que o caudillo morrera e se suspendían as clases durante oito días, polo que podían facer as maletas para irse as súas casas unha semana. ¡¡¡IUPIIIIIIIIII!!! foi o berro do neno XY e outro inconsciente pringado, e BLIMBA, BLIMBA, BLIMBA... foron as labazadas que recibiron en resposta pola súa falta de respecto cara o Generalísimo, aquel home que fixera tanto ben por España, incluídos nela os dous zorregados. Pasaramos aquela semana xogando e vendo a tele, na que non paraban de por marchas militares, documentais sobre a vida e obras do caudillo e películas de lexionarios que exaltaban o amor da patria. Cando volvemos a escola todo estaba empapelado cuns carteis marróns nos que aparecía un debuxo dun Franco velliño e podía lerse en letras grandes "Último mensaje de Franco". O lado aparecían outros en granate con moito máis texto e cun rei Juán Carlos noviño titulados "Primer mensaje de su majestad el rey" ou algo así. Fomos medrando e percibindo algúns cambios. A democracia parecía o máis natural. A primeira manifestación que recorda a nena XX foi aquela en pro do Estatuto de Autonomía. Nunca tal cousa vira nin sequera sabía moi ben que significaba manifestación e moito menos "estatuto" e "autonomía". Xa adolescentes fomos facendo nosa a memoria dos que eran algo maiores que nós. Recordabamos por eles cousas que non viviramos ou que eramos demasiado pequenos para recordar, como aquel baño do ministro de turismo, Manuel Fraga Iribarne, na praia de Palomares (Almería) para demostrar que as bombas de plutonio soltadas "por accidente" por un avión militar norteamericano non deixaran un anaco de contaminación. De maiores soubemos que aínda hoxe, trinta e seis anos máis tarde, a cantidade plutonio nesa zona é elevadísima, e os seus habitantes aínda sofren secuelas físicas, véndose obrigados a facer revisións médicas periódicas. O esquecemento é o mellor para borrar un pasado incomodo, gracias a el España tivo unha "transición pacífica á democracia" e algúns políticos do franquismo puideron converterse en demócratas. Se non se esqueceu o suficiente os culpábeis xa pedirán perdón oficialmente algúns anos ou séculos máis tarde. A memoria é o que permanece, gracias ela podemos entender o presente e o futuro; se un pobo perde a súa memoria colectiva, perde tamén a súa historia, a súa identidade. Agora tócache a ti, que aínda es unha rapaza ou un rapaz noviño, arquivar na túa memoria a situación que está vivir o noso país. Non esquezas como che "roubaron" o mar, a costa, a vida...Non esquezas o abandono e a incompetencia da administración e os políticos. Non esquezas como reaccionou o pobo, como se organizou. Non esquezas esta indignación que nos invade a todos. Ti mereces un futuro mellor. Non des o esquecemento a inxuria, o rudo encono. Esperta do teu sono. NUNCA MÁIS. Aquela nena XX.