Sumario

 

PRESTIGE, CATÁSTROFE PARA GALICIA

 

 

 

1.     O FUEL-OIL

 

1.1.                    ¿Que é?

 

O fuel-oil ou mazut é un aceite pasado que se obtén no refinamento do petróleo a máis de 350ºC de temperatura.

Son os residuos pesados da destilación do petróleo; forma hidrocarburos entre 25 e 30 carbonos. Utilízase para calefaccións domésticas ou industriais.

 

1.2.                    ¿Cómo se extrae o petróleo?

 

A torre de perforación rotatoria emprega unha serie de canalizacións xiratorias, a chamada cadea de perforación, para acceder a un xacemento de petróleo. A cadea está suxeita por unha torre, e o barco xiratorio da base faino xirar. Un fluído semellante ó lodo, impulsado por unha bomba, retira os desfeitos da perforación a medida que o trade penetra na rocha. Os xacementos de petróleo fórmanse como resultado dunha presión inmensa sobre capas de organismos acuáticos e terrestres mortos, mesturados con area ou lima. O xacemento mostrado está atrapado entre unha capa de rocha non porosa e un domo salineiro. Como non teñen espacio para expandirse, o gas e o petróleo cru están baixo unha gran presión, e tenden a brotar de forma violenta polo burato perforado.

Esta plataforma petrolífera está somerxida, descansa sobre flotadores e está ancorada ó fondo. Os pozos mariños producen arredor do 25% do petróleo extraído en todo o mundo.

 

1.3.                    ¿Cómo se transporta?

 

Hai dúas formas principais de transporte do petróleo:

§         Por barco (petroleiros).

§         Oleoductos.

 

Os petroleiros transportan cru por todo o mundo. A meirande parte dos petroleiros modernos teñen unha eslora superior ós 345 m. e transportan máis de duascentas mil toneladas de carga.

Os oleoductos son grandes tubarias que se utilizan para transportar petróleo, como por exemplo o de Alaska (o da foto) que transporta petróleo dende a baía de Prudhoe ata os petroleiros que atracan no sur de Alaska. O oleoducto recorre 1.270 Km. de terras deshabitadas. Transporta dous millóns de barrís da costa Ártica ó golfo de Alaska.

 

2.     A CATÁSTROFE DO PRESTIGE  PASO A PASO

 

2.1.                    A ruta que seguiu o buque ata o seu afundimento.

 

2.2.                    Día a día

 

Mércores 13 de novembro do 2002

O buque lanza o S.O.S. ás tres e carto da tarde a só 28 millas (50 km.) ó oeste do Cabo Fisterra, ameazando con ir a pique en calquera momento con 77.000 toneladas de fuel que levaba nos seus tanques. Ás doce da noite o remolcador Ría de Vigo trata sen éxito de enganchar o petroleiro para afastalo das costas galegas. Aparece na superficie unha mancha de 5 millas de longo (case 10 km.) e 300 m. de ancho.

Xoves 14 de novembro de 2002

            Unha marea negra de 3.000 toneladas ameaza seriamente ó litoral galego. O buque logrou arrancar os motores a mediodía e recuperou certa autonomía.

Venres 15 de novembro do 2002

            O buque ten unha brecha de máis de 40 m. no seu casco, provocada pola vibración dos motores. O risco de que parta en dous pon sobre a mesa outro perigo máis grave: que afunda o barco e estoupen os tanques cunhas 74.000 toneladas da fuel. Ó mediodía o Prestige non avanza ó non dispoñer de motores, que se apagaron de madrugada para evitar que a fenda se fixese máis pronunciada. O capitán do Prestige é arrestado tan só pisar terra.

Sábado 16 de novembro de 2002

            A marea negra do Prestige chega ás costas galegas afectando a máis de 80 km dende Muxía a Malpica. Deste xeito queda danada a zona marisqueira máis importante de España.

Domingo 17 de novembro do 2002

            Unha segunda marea negra ameaza Galicia. A ruptura doutro tanque do Prestige deixa a unha distancia de entre 100 e 144 km fronte a Corrubedo outra gran mancha; que esnaquiza boa parte da costa coruñesa. O petroleiro está durante todo o día parado por orde das autoridades españolas que impediron que o buque navegara en dirección sur.

Luns 18 de novembro do 2002

            Unha nova mancha de hidrocarburo de 70 millas de longo por 5 de ancho situouse a 75 millas ó oeste de Fisterra en dirección o noroeste. A lingua de hidrocarburo estendese de forma incontrolada deica ó sur da comunidade. Tamén as Illas Cíes poderían verse afectadas por este vertido. 150 membros da Armada, procedentes de Ferrol, e ó menos 50 integrantes da Escola da Mariña sómanse ós labores de recuperación de hidrocarburos, que se centra en Camelle, Caión e Malpica (as zonas que ata o de agora rexistran maior cantidade contaminante).

Martes 19 de novembro do 2002

            As 8.00 h. o petroleiro parte pola metade. Ó mediodía aproa e a popa inician en paralelo o seu descenso ó fondo do mar. O barco segue expulsando fuel. En dúas horas non queda nada na superficie da auga, só un remuíño de escuma e o fuel. Isto provoca que unha nova marea negra ameace Galicia.

Mércores 20 de novembro de 2002

            O temporal empurra unha marea negra que desborda as peores previsións. Conseguiuse a primeira foto por satélite da marea negra.

Xoves 21 de novembro de 2002

            O fuel chegou á costa que comprende o cabo Fisterra e a praia de Louro; pero tamén afectou á baía da coruña, onde unha mancha de chapapote desprazábase a só unha milla da torre de Hércules; e ós arredores ferroláns situados entre os cabos Prioriño e o Prior. Na zona do afundimento aparecen as primeira bolsas de fuel, de poucos quilómetros cadrados, pero de gran densidade, o que indica que proveñen do fondo.

            Chegan á costa troncos que estaban á deriva o día 13, algún deles puido abrir o buraco no Prestige.

Venres 22 de novembro do 2002

            Un goteo constante de fuel.  O Prestige segue soltando combustible que aínda almacena nos seus tanques. Na zona aparecen outras dúas manchas de gran densidade, que proceden da proa do buque das Bahamas. Algunhas manchas superan o cabo Ortegal e ameazan Francia. Refórzase a hipótese de que os troncos arribados ás costas galegas o día anterior abrisen unha vía de auga no petroleiro.

 

2.3. Danos ecolóxicos que produciron as mareas negras

 

2.3.1. Nas costas

 

  • Impresionante aspecto da praia de Santa María en Camelle.
  • A praia de Traba unha das máis salvases e extensas da Costa da Morte, está recuberta por unha grosa capa de fuel na que está está escrita a palabra “Muerte”.
  • Un voluntario padexa fuel na illa de Ons.
  • Unha barreira anticontaminación protexe bateas de mexilón.
  • O engrudo que invade unha cala de Laxe e a penas permite ver o mar.
  • Vista da praia de Malpica afectada polo vertido do Prestige.

 

2.3.2. Na fauna. ¿A quen afecta?

 

  • Arao: Os últimos núcleos residen nas Illas Sisargas (tres parellas) e nos illotes de Cabo Vilán (nove parellas), na Coruña. Aliméntanse de peixes, moluscos, vermes, algas e incluso en ocasións medusas. Na costa da morte atopáronse ata oito exemplares mortos e o número podería ser aínda maior.
  • Gaivota: Habitante característico das costas rochosas e acantilados.
  • Abandonado nunha praia o mascato non pode fuxir. A súa avanzadísima estructura física, producto dunha evolución milenaria, non está preparada para soportar o fuel solidificado, o cal supón a condena para o animal.
  • Un corvo mariño impregnado de fuel loita por sobrevivir na costa de Camelle, unha das máis afectadas polo vertido.
  • Lapa: Están fortemente adheridas ás rochas. Aliméntanse de algas.
  • Percebe: Vive pegado, en grupos ou piñas, ás rochas moi batidas polo mar.
  • Mexillón: Nas partes rochosas, o mexillón coloniza a metade inferior da franxa intermareal (a comprendida entre baixa mar e e preamar).
  • Berberecho: Vive enterrado a uns poucos centímetros en fondos areosos e lamosos.
  • Ameixa: Habita os areais onde escava buratos.
  • Nécora: Os fondos pedregosos con gran diversidade de algas son o seu hábitat preferido.
  • Congro: habita o litoral rochoso. Permanece escondido en buratos durante o día e son activos de noite.
  • Xarda: Achégase á costa en grandes bancos e entra nas rías.
  • Xurelo: Vive en fondos de area. De noite acércase á superficie en grandes bancos.
  • Polbo: O seu hábitat principal son os buratos das rochas onde se esconde a esperar o seu alimento, principalmente moluscos, crustáceos e pequenos peixes.
  • Robaliza: Habita en todos os tipos de costa. Prefire os acantilados e rompentes.
  • Centola: Vive en fondos rochosos ou areas con moitas algas.
  • Ourizos: Están adaptados a vivir sobre rochas ou outros tipos de fondos duros.
  • Sepia: Móvese en fondos areosos provistos de vexetación. Habita dende augas superficiais ata cento cincuenta metros.
  • Lura: Vive entre os dez e os cento cincuenta metros. De abril a decembro achégase ás nosas rías.
  • Vieira: vive sobre bancos de area limpa e firme preto da costa, ata cen metros de profundidade.
  • Camarón: Atópase en augas de pouca profundidade e tranquilas, sobre fondos de rochas ou con moita vexetación.
  • Linguado: Vive na costa en fondos rochosos e areosos.
  • O cadáver dun golfiño petroleado en Alba (Arteixo)

 

2.3.3. Illas Atlánticas, ecoloxicamente, espacio único.

 

            As Illas Atlánticas (Cíes, Sálvora, Ons e Cortegada) son un espacio único pola súa biodiversidade. Conseguiuse a declaración de parque nacional seis meses antes da catástrofe. Pero a súa biodiversidade está en grave perigo polas mareas negras que asolan Galicia. Estas illas están poboadas por:

 

  • Corvo mariño cristado (Phalacrocorax aristotelis): Consegue o seu alimento mergullándose na auga para perseguir ós peixes. En Galicia só aniña en Cíes, Vilán e Sisargas.
  • Arao dos cons: é o noso pingüín, unha especie en grave perigo de extinción que aniña en Ons e Cíes.
  • Mazarico curlí (Numenius torquata): É frecuente velo nas marisma e praias das Cíes, sobre todo en inverno.
  • Gaivota patimarela (Laurus cachinnans): A súa hábitat predilecta son os illotes rochosos.
  • Flor da herba de namorar (Armeira marítima): É a última flor de Occidente que medra nos acantilados das Illas Atlánticas.
  • As camariñas (Corema album): déronlle o nome a dúas vilas galegas, están en perigo de extinción en toda a costa. Nas Cíes atópase o único caramiñal do sur de Galicia.

 

3. COMO É O PRESTIGE

            O Prestige é un petroleiro da clase “Agra Max” (poden transportar entre oitenta mil e cento quince mil toneladas de carga) de casco sinxelo (unha soa capa de aceiro separa a carga do mar).

            As súas dimensións son:

Manga (ancho): trinta e oito metros e medio.

Calado (alto): dezaoito con sete metros.

Eslora (longo): douscentos corenta e tres metros.

            O Prestige ten  unha capacidade de carga de oitenta e un mil cincocentos oitenta e nove toneladas.

            Tiña unha ruta dende Riga (Letonia) ata Xibraltar. O buque estaba construído no Xapón, no 1.976, propiedade dun armador grego e cunha tripulación formada por vintecinco filipinos e dous gregos. Tiña bandeira de conveniencia das Bahamas.

            O petroleiro pasou a última inspección no 1.999 e estaba habilitado ata o 11 de marzo de 2005.

 

4. CASOS SIMILARES Ó DO PRESTIGE

 

  • Polycomander: Un buque de bandeira noruega chocou no 1970 cunhas rochas á altura das Illas Cíes. No sinistro morreron 23 tripulantes e vertéronse 50.000 toneladas de cru.
  • Urquiola: A mañá do 12 de maio de 1976, o petroleiro de bandeira española chocou abrindo varias gretas no casco cando tentaba entrar no porto da Coruña. O práctico decidiu que o mellor sería saír a mar aberto. Na manobra produciuse unha colisión que incendiou a carga e obrigou ó practico e ó capitán a abandonar o barco e tentar chegar á costa a nado. Só o práctico conseguiu sobrevivir.
  • Andros Patria: No 1.979 no triángulo formado polas Sisargas, Caión e A Coruña derramáronse as cincuenta mil toneladas do Andros Patria
  • Casón: O cinco de decembro de 1987 o Casón encallou e incendiouse fronte a Fisterra con oitocentas toneladas de productos tóxicos.
  • Exxon Váldez: A maior catástrofe ecolóxica da historia provocouna o Exxon Valdez en augas de Alaska.
  • Mar Egeo: No ano 1992 A Coruña sobresaltouse co embarrancamento do Mar Egeo que queimou e derramou setenta e nove mil trescentas toneladas.
  • Erika: En 1.999 o Erika afundiuse nas costas da Bretaña derramando dez mil toneladas de fuel en catrocentos vinte quilómetros.

 

ALBERTO VILARIÑO TARRÍO, S2B