O primeiro, amargo como a vida
Tindouf é unha rexión ó suroeste de Arxelia, unha zona desértica, árida e inhóspita na que resulta case imposible imaxinar que un ser vivo poida facer algo máis que intentar sobrevivir. Neste rincón do deserto do Sahara ó que chaman hammada, fai xa máis de vinteoito anos comenzou a reescribirse a historia dun pobo que, fuxindo da dominación marroquí, viuse obrigado a abandonar a súa verdadeira terra, o Sahara Occidental.
Ó comenzo do exilio sitúase no 1975. cando parecía que o pobo saharaui comezaba a recupera-la súa independencia tras unha larga etapa de dominio español, Marrocos inicia o que se coñece como "a marcha verde", unha invasión civil e pacífica do territorio que, en realidade, constituiu o primeiro paso para a ocupación militar, que se inicia formalmente coa Sinatura dos Acordos Tripartitos de Madrid; a través deles, o goberno español entrega á administración do Sahara e olvida a quen ata entón foran os seus cidadáns.
A partir de entón desencadéase unha loita armada que durará ata 1991 e que obriga a miles de saharauis a abandonar os seus fogares, as súas pertencas, parte das sùas familias, a súa vida, en definitiva. Co apoio do goberno arxelino, refuxianse na hammada de Tindouf, en catro campamentos denominados wilayas e os nomes dos cales coinciden coas catro provincias do pais que deixaban atrás: O Aaiun, Smara, Dajla e Auserd.En 1991 as partes en conflicto asinan o alto o fogo e a ONU pon en marcha un Plan de Paz do que inda hoxe non se viron os resultados.
O segundo, doce como o amor
Ademais das análises e consideracións políticas que poden e deben facerse deste conflicto, hoxe, o que verdadeiramente conta é que tras 17 años de guerra e once máis de sucesivos fracasos do plan de paz, hai nomes propios, nomes de persoas que espertan diarimente nos campos de refuxiados de Tindouf. Hoxe, en pleno século XXI, case 200.000 saharauis, co apoio da solidariedade de multitude de persoas e organizacións de todo o mundo, continúan, no medio do deserto, a súa loita por recuperar a súa terra e a súa libertade.

O terceiro, suave como a morte.
É esta unha loita xa sen armas, unha loita digna, apoiada no esforzo de mulleres que, mentres choran ós seus homes mortos na guerra ou nun cárcere marroquí, garanten que os nenos e nenas saharauis teñan unha educación nos campamentos ata os 16 anos. Mulleres que loitan contra a desnutrición, contra o po e a calor do deserto, contra as enfermidades que produce a escaseza da insalubre auga que consomen e contra o olvido. Mulleres que alegran a desértica monotonía coas súas melfas de cores, que fan pan, té e fogares, que coidan das cabras e camelos que lles alimentan mentres, incansablemente, claman ante a comunidade internacional unha solución xusta para o seu pobo.
É esta a loita dos nenos e nenas que medran coas vitaminas da axuda internacional e que xogan descalzos entre as jaimas e as casas de adobe, alleos a calquera decisión política. É a loita que se apoia no sacrificio de quen se convertirán en xoves saharauis, mozos e mozas que non coñeceron nunca a súa verdadeira terra e que dedican a súa educación, o seu lecer, e sobre todo, a súa xuventude a intentar recuperala.

É a loita dun pobo para non caer no olvido...