O desenvolvemento da programación de aula para o 2º curso de BACHARELATO do IES MELIDE de a Coruña, para o curso escolar 2002-2003, materalízase nos seguintes bloques:

BLOQUE Nº 1: "Materiais"
BLOQUE Nº 2: "Principios de máquinas"
BLOQUE Nº 3: "Sistemas automáticos"
BLOQUE Nº 4: "Circuítos pneumáticos e oleohidráulicos"
BLOQUE Nº 5: "Control e programación de sistemas automáticos"

OBXECTIVOS

A asignatura de Tecnoloxía II, como optativa no segundo curso de bacharelato da modalidade de Ciencias da Natureza e a Saude, plantexa o desenrolo nos alumnos y alumnas das capacidades que a continuación se indican especificadas polos bloques de contidos nos que se divide a materia, contribuindo a que progresen na adquisición das mesmas.

1.- BLOQUE 1: "MATERIAIS"
Identifica-los materiais máis empregados nos diferentes campos da fabricación, describindo as súas propiedades máis significativas, as súas limitacións e o seu campo de aplicación.
Realizar ensaios sinxelos para determinar o comportamento de certos materiais frente a esforzos, calor, corrente eléctrica, acción de productos químicos, etc.
Coñecer os riesgos asociados á transformación, elaboración e refugo de materiais.
Coñecer as últimas tendencias relacionadas coa obtención de novos materiais e analizar as características máis relevantes.
Resaltar a importancia económica e social da reutilización e reciclaxe dos materiais.

2.- BLOQUE 2: "PRINCIPIOS DE MÁQUINAS"
Comprender os tipos de motores e as súas aplicacións.
Coñecer e inspeccionar diferentes circuitos frigoríficos, así como as súas aplicacións.
Manexar o concepto de rendemento dunha máquina ademáis de outros como potencia útil, perdida ou par motor.
Optimización da utilización da enerxía.

3.- BLOQUE 3: "SISTEMAS AUTOMÁTICOS"
Estudio da estructura dos sistemas automáticos de control, dos principios de operación e da análise dos elementos e subsistemas que os integran.
Experimentación no laboratorio con sistemas de control básicos como a posta en marcha de motores eléctricos e a regulaciónn de niveis de iluminación.

4.- BLOQUE 4: "CIRCUITOS PNEUMÁTICOS E OLEOHIDRÁULICOS"
Coñecer en profundidades os distintos elementos hidráulicos e pneumáticos.
Estudiar as propiedades máis características dos fluídos empregados en circuítos oleohidráulicose pneumáticos, ademáis das técnicas de producción e depuración.
Coñecemento da simboloxía pneumática e hidráulica.
Deseño e estudio de circuitos característicos.

5.- BLOQUE 5: "CONTROL E PROGRAMACIÓN DE SISTEMAS AUTOMÁTICOS
Estudio dos compoñentes electrónicos básicos e do seu funcionamento en aplicacións sinxelas.
Análise dos elementos que constitúen un sistema electrónico de control programable, nas posibilidades da súa aplicación práctica e na iniciación á programación, sinalando as posibilidades da automatización integral.
Análise das características dos compoñentes, na súa utilización en montaxes básicas e nas realizacións de aplicacións sinxelas con autómatas programables e maquetas que simulen procesos básicos.

METODOLOXÍA

Empregaranse principalmente as seguintes estratexias metodolóxicas, combinando normalmente varias delas, para o desenrolo das diferentes unidades didácticas.

MÉTODO EXPOSITIVO - Empregarase para transmitir información os alumnos sempre que sexa necesario. Para elo, utilizarase unha explicación oral, apoiadas por medios audiovisuais (se é posible).
MÉTODO DE DESCUBREMENTO GUIADO - Implica unha participación máis activa do alumno, xa que a partires da formulación dun problema, vai elaborando as súas conclusións.
MÉTODO HISTÓRICO - Implica ó alumno a investigar buscando información e realizando un informe dun tema determinado.
MÉTODO DE PROXECTOS - Ademáis dos contidos teóricos, a Tecnoloxía esixe un coñecemento experimental do funcionamento de mecanismos, circuítos e sistemas en diferentes condicións e circunstancias. Tamén cómpre verificar experimentalmente as propiedades físicas, mecánicas y técnicas dos materiais de uso habitual na industria. Por iso, resulta adecuado propoñe-la realización de prácticas de taller de modo que os alumnos e alumnas teñan ocasión de verifica-las aprendizaxes teóricas acabadas. O deseño e realización de pequenos proxectos técnicos relacionados cos problemas que se suscitan no texido industrial do contorno aconsella a realización deste tipo de actividades mediante un traballo en equipo. Deste xeito, lógrase un enriquecemento mutuo dos alumnos e alumnas, ó tempo que permite traballar determinados contidos actudinais, tales como a tolerancia, a solidariedade e a aceptación das ideas alleas.

AVALIACIÓN

- Seleccina-los materiais para unha aplicación práctica determinada, considerando, xunto coas súas propiedades intrínsecas, factores técnicos, económicos e ambientais.
- Describir un procedemento de control e medida das características dunha máquina ou instalación, en condicións nominais e de uso normal.
- Anaaliza-la composición dunha máquina ou sistema automático de uso común, identificando os elementos de mando, control e potencia.
- Aplica-los recursos gráficos e verbais apropiados á descrición da composición e do funcionamento dunha máquina, dun circuito ou dun sistema tecnolóxico concreto.
- Montar e comprobar un circuíto de control automático dun sistema a partir do plano ou do esquema dunha aplicación característica.

BLOQUE Nº1

TÍTULO:"MATERIAIS"

CONCEPTOS

- Estructura interna e propiedades dos materiais
1.Estructura interna dos materiais.
2.Estructura cristalina.
3.Tipos de materiais segundo o seu emprego: metais, polímeros, cerámicos, materiais compostos ou comoposites.
4.Propiedades dos materiais: físicas, químicas e mecánicas.
5.Modificación das propiedades dos materiais.
6.Técnicas de modificación das propiedades dos metais.
7.Oxidación e corrosión.
8.Tipos de protección contra a oxidación e corrosión.
- Ensaios de medida das propiedades dos materiais. Tratamentos térmicos
- Reutilización dos materiais
1.Reciclaxe dos materiais: importancia económica.
2.Procedencia dos distintos residuos.
- Normas de seguridade na manipulación dos materiais
1.Precaución no reciclado de materiais.
2.Contaminantes.

PROCEDEMENTOS

- Observación da execución dun ensaio mecánico que permita cuantificar e compara-las características mecánicas de diferentes materiais.
1.Elección do tipo de ensaio que se vai observar.
2.Seleccióni dos materiais sobre os que se vai realiza-lo ensaio.
3.Realizaciónn do ensaio mecánico e observación do comportamento dos materiais sometidos a el.
- Identificación en función dos medios dispoñibles, de diferentes tipos de residuos, valorando o seu grao de perigosidade e posibles formas de tratamento dos mesmos.
1.Clasificación de diferentes tipos de residuos: sólidos, líquidos e gaseosos.
2.Avaliación das súas carácterísticas e determinación do seu grao de perigosidade.
3.Proposta de formas de tratamento que minimicen ou atenúen a perigosidade detectada.
- Identificación das alteracións do ambiente: ruídos, vibracións ou campos doutro tipo, que perxudican a saúde física e psíquica das persoas
1. Localización de procesos xeradores de ruídos molestos, de fontes de vibracións que poden altera-lo ritmo de traballo ou descanso das persoas.
2. identificacióin da existencia de campos eléctricos ou magnéticos susceptibles de provocar molestias nas persoas ou que inflúan negativamente na calidade de vida.
- Observación dun ensaio mecánico de tracción e obtención do límite elástico
- Elaboración de traballos que traten de cuatifica-la cantidade de residuos producidos na localidade polos sectores industrial, de servicios e doméstico
1. Formación de equipos de traballo e repartición de tarefas. Busca de información sobre a cantidade de residuos producidos polo sector que correspondeu ó equipo. Tratamento da información e elaboración dun informe.

ACTITUDES

- Valoración dos riscos propios do manexo e da transformación de certos materiais, e interese polo emprego das técnicas de seguridade e hixiene axeitadas
1.Análise das características dun material e dos procesos utilizados para a súa transformación.
2.Propostas de normas de seguridade no manexo e transformación de materiais.
3.Aplicacións das normas propostas.
- Interese por diferenciar materiais que, con apariencia externa semellante, responden de xeito distintp a certas esixencias mecánicas
- Priorización na conservaciónn do medio sobre melloras ou beneficios sectoriais
- Valoración dos ensaios ós que se deben somete-los materiais que presten funcións de responsabilidade na seguridade e no correcto funcionamento das máquinas, construccións ou instalacións.

TEMPORALIZACIÓN: 3 semanas

BLOQUE Nº 2

TÍTULO: PRINCIPIOS DE MÁQUINAS

CONCEPTOS

- Motores eléctricos. Tipos e aplicacións
1.Inducción electromagnética.
2.Forzas electromagnéticas
3.Motores eléctricos.
4.Motor de corriente continua.
5. Motor monofásico de corriente alterna.
6.Motor trifásico de corriente alterna.
- Motores térmicos, hidráulicos, turbinas e bombas. Aplicacións
1.Motores térmicos.
2.Máquina de vapor.
3.Motor alternativo de combustión interna.
4.Turbina de gas.
5.Traballo desenvolvido por motores térmicos.
- Circuitos frigoríficos. Tipos e aplicacións
1.Transformacións, ecuacións dos gases e primeiro e segundo principios da termodinámica.
2.Circuitos frigoríficos.
3.Bombas de calor.
- Rendemento das máquinas. Potencia indicada, aborvida e útil. Par motor

PROCEDEMENTOS

- Emprego de mecanismos sinxelos con diferentes elementos de unioón nos que proceda a desmontalos e montales posteriormente, unha vez elaborada unha memoria descritiva que especifique, co vocabulario técnico axeitado, os elementos funcionais e secundarios
1. Selección do mecanismo que se quere analizar.
2. Realización dunha análise anatómica na que se especifique a súa forma e tamaño e se enumeren os seus elementos compoñentes.
3. Desmontaxe do aparato e descrición de cada elemento compoñente, empregando o vocabulario técnico adecuado.
- Manipulación de motores, preferiblemente seccionados, que permita a observación dos movementos e, consecuentemente, diferencia-los distintos ciclos.
1. Elección do tipo de motor que se vai observar.
2. Observación dunha sección do motor a descrición anatómica e funcional de cada unha das súas pezas.
3. Simulación do motor e observación de cada ciclo.
4. Descrición do funcionamento do motor utilizando o vocabulario técnico axeitado.
- Observación directa do funcionamento de bombas centrífugas, turbinas hidráulicas e de vapor e asociación destas máquinas con aplicacións concretas
1.Descrición do funcionamento dunha bomba centrífuga, unha turbina hidráulica ou unha de vapor.
2.Identificación do tipo de máquina observada.
3.Descrición da súa función.
- Selección do motor máis axeitado para unha aplicación concreta
- Realización dun estudio que valore tódalas contribucións das máquinas frigoríficas á sociedade actual
- Elaboración de informes que describan o funcionamento e valoren os parámetros relativos á enerxía consumida e á potencia transmitida por unha máquina

ACTITUDES

- Curiosidade por introducirse no mundo das máquinas menos comúns
1.Recoñecemento da existencia de máquinas e sistemas mecánicos e eléctricos pouco coñecidos ou de aplicacións moi específicas.
2.Interese por coñece-las aplicacións deste tipo de máquinas.
- Valoración da importancia da transformación de enerxía eléctrica en mecánica e da elección do motor máis axeitado a cada aplicación

TEMPORALIZACIÓN: 6 Semanas

BLOQUE Nº 3

TÍTULO: SISTEMAS AUTOMÁTICOS

CONCEPTOS

- Sistemas de control. Estructuras de lazo aberto e realimentado
1.Estructura dos sistemas de control.
- Elementos dos sistemas de control. Sensores. Captadores de sinal. Actuadores. Unidades de control. Tipos. Control de variables lóxicas. Control eléctrico. Control de variables analóxicas. Reguladores
1.Instrumentación.
2. Elementos que compoñen un sistema de control.
3.Características dos detectores de proximidade.
4.Transductores de movemento, velocidade e presión.
5. Transductores de temperatura, reguladores de nivel e fotocélulas.

PROCEDEMENTOS

- Identificación, en exemplos concretos, dos elementos de sistemas sinxelos de control
1.Elección do sistema de control.
2.Observación da súa forma.
3.Observación do seu funcionamento.
4.Identificación dos elementos compoñentes e da función que realiza cada un no conxunto do sistema.
5.Elaboración dunha breve memoria descritiva do funcionamento do sistema e de cada unha das partes.
- Montaxe de automatismos eléctricos con relés (arrancador estrela-triángulo, inversor de xiro, etc)
1.Elección dos elementos que compoñen un automatismo eléctrico provisto de relés. Planificación do proceso de montaxe. Montaxe do automatismo. Verificación do funcionamento e avaliación.
- Experimentación con reguladores en circuitos sinxelos de control (regulación da velocidade dun motor, da intensidade luminosa dunha lámpada, da temperatura dun forno, etc.)

ACTITUDES

- Interese pola realización de montaxe experimentais con circuítos de control
1.Recoñecemento da utilidade dos circuítos de control no funcionamento de sistemas técnicos.
2.Interese por experimentar con diferentes circuítos de control en distintos sistemas técnicos.
- Curiosidade por coñece-los distintos elementos que compoñen un sistema de control automático e as súas aplicacións prácticas
- Valoración da importancia da utilización de sistemas automáticos de control (tráfico, polución, seguridade de instalacións e de persoas, etc.)
- Intervención, con autonomía e confianza, no axuste de sistemas básicos de control

TEMPORALIZACIÓN: 7 semanas

BLOQUE Nº 4
TÍTULO: CIRCUÍTOS PNEUMÁTICOS E
OLEOHIDRÁULICOS

CONCEPTOS

- Elementos dos circuítos hidráulicos. Actuadores, reguladores e dispositivos de control
1. Circuitos Hidráulicos.
2. Actuadores, reguladores e dispositivos de control.
- Elementos dos circuítos pneumáticos
1. Cilindros.
2. Válvulas.
3. Sensores.
- Fluídos para circuítos hidráulicos e pneumáticos. Técnicas de producción e depuración
1.Propiedades dos fluídos.
2. Aire comprimido.
3. Fluídos hidráulicos.
- Simboloxía pneumática e hidráulica. Normalización
1. Simboloxía e unidades de pneumática.
2. Simboloxía e unidades de hidráulica.
3. Elementos de normalización.
- Circuitos característicos de aplicación
1. Deseño de circuitos pneumáticos.
2. Aplicacións industriais de circuitos pneumáticos
3. Motores hidráulicos

PROCEDEMENTOS

- Identificación dos elementos de sistemas hidráulicos e pneumáticos
1. Elección do sistema hidráulico ou pneumático que se quere analizar.
2. Observación da súa forma e funcionamento.
3. Identificación dos elementos compoñentes e da función que realiza cada un no conxunto do sistema.
4. Elaboración dunha breve memoria descritiva do funcionamento do sistema e de cada unha das partes.
- Interpretación de esquemas pneumáticos e hidráulicos básicos, realización da montaxe correspondente e modificación da secuencia de funcionamento
1. Interpretación de esquemas pneumáticos e hidráulicos básicos, realización da montaxe correspondente e modificación da secuencia de funcionamento
2. Montaxe e instalación de circuitos pneumáticos e oleohidráulicos.
3. Modificación da secuencia de funcionamento a partir da análise da montaxe realizada.
- Obtención das dimensións do actuador en función dos esforzos útiles, tempos concedidos, perdas de carga na alimentación e efectos inerciais
1.Análise dos esforzos que debe realizar un actuador nunha determinada aplicación.
2.Establecemento dos tempos de actuación concedidos.
3.Estimación das perdas de carga a partir das características da instalación.
4.Valoración dos efectos inerciais dos elementos compoñentes do actuador e do resto do sistema.

ACTITUDES

- Valoración das vantaxes e inconvenientes do emprego de circuítos hidráulicos e pneumáticos nos procesos automatizados
1.Observación de máquinas e sistemas automáticos que incorporan circuítos pneumáticos ou hidráulicos.
2.Recoñecemento da súa utilidade para resolver problemas técnicos e valoración ponderada das súas vantaxes e inconvenientes fronte a outros circuitos.
- Interese pola evolución histórica dos circuítos hidráulicos e pneumáticos e a súa contribución na automatización de procesos enn ambientes moi diversos
1. Interese por coñece-la evolución histórica da pneumática e a hidráulica e os seus sucesivos campos de aplicación.

TEMPORALIZACIÓN: 3 semanas

BLOQUE Nº 5

TÍTULO: CONTROL E PROGRAMACIÓN DE SISTEMAS AUTOMÁTICOS

CONCEPTOS

- Dispositivos electrónicos básicos. Circuítos integrados lineais
1.Control e programación de sistemas automáticos.
- Circuitos integrados dixitais. Funcións lóxicas, simplificación de funcións lóxicas, bloques combinacionais. Elementos dos circuitos secuenciais. Diagramas de fases
1.Control e programación de sistemas automáticos mediante circuitos lóxicos.
2. Circuitos lóxicos secuenciais.
3. Diagramas de fases.
- Memorias e microprocesadores. microcontroladores
1.Memorias.
2.Posibilidades de control programado.
- Sistemas electrónicos de control. Autómatas programables
1.O autómata programable.
2.Programadores.
3.Control intelixente de instalacións e procesos.

PROCEDEMENTOS

- Montaxe de circuitos sinxelos, utilizando dispositivos electrónicos e circuítos integrados lineais
- Montaxe de aplicacións básicas con circuítos lóxicos combinacionais e secuenciais
- Programación dun autómata programable para aplicacións de control que utilicen funcións lóxicas e funcións de reconto e de temporización
- Programación por ordenador dun autómata programable para o control de maquetas sinxelas (cinta transportadora, ascensor ou sistema similar)

ACTITUDES

- Interese pola evolución técnica dos dispositivos electrónicos e valoración da súa influencia na optimización dos sistemas de control automáticos
- Valoración das vantaxes dos sistemas de control electrónicos fronte ós sistemas de control pneumáticos e oleohidráulicos
- Valoración da potencialidade que lle proporciona o ordenador ó control automático centralizado

TEMPORALIZACIÓN: 5 semanas