Lucio Catilina, nado de nobre caste, foi de gran forza de alma e corpo, pero de caràcter mao e depravado. Fóronlle gratas desde a adolescencia as loitas intestinas, as matanzas, as rapiñas, as guerras entre cidadáns, e nisto exercitou a súa xuventude. Un corpo sufridor da fame, do frío, da vixilia, máis do que un poidese crer. Änimo audaz, enganoso, variábel, simulador, disimulador de calquera cousa, do alleo cobizoso, do proprio xeneroso, ardente nas ambicións, abondo de elocuencia, pouco de siso. O seu ánimo sen medida sempre desexaba cousas desmesuradas, increíbeis, demasiado altas. Despois da dominación de Sila, invadírao unha arela enorme de apoderarse do estado e non tiña límite ningún para os medios cos que acadar isto, mentres gañase para sí o poder. Axitábase máis e máis cada día o seu ánimo feroz por causa da carencia de peculio familiar e pola conciencia dos crimes, cousas unha e outra que aumentaran coas artes que máis arriba lembrei. Tamén contribuían os corruptos costumes da cidade que alimentaban males pésimos e diferentes entre sí: a luxuria e a avareza. O asunto mesmo parece exhortar, xa que a ocasión apuntou aos costumes da cidade, a volver atrás e narrar concisamente as institucións dos nosos devanceiros na paz e na guerra, como mantiveron o estado, e como de grande o deixaron, para que, mudado aos poucos, de ser o máis fermoso e mellor se fixera o peor e a máis criminal.