Introducción

O 30 de xaneiro celébrase o Día Escolar da Non-Violencia e da Paz. A violencia é unha realidade cotiá e diaria en tódolos países do mundo e nin sequera as aulas se libra das actitudes violentas.

O fundador deste día foi Llorens Vidal, que actualmente é un inspector de educación na provincia de Cádiz. Celébrase o 30 de xaneiro por ser o aniversario da morte de Mahatma Gandhi, que finou fai hoxe 55 anos en Nova Delhi, e foi o principal expoñente e precursor da paz mundial.

Fundouse no ano 1964 "como unha iniciativa non estatal nin gobernamental, totalmente independente, libre e voluntaria para a educación non violenta e pacificadora", segundo palabras do seu fundador.

A mera existencia dun día da paz recórdanos que a violencia segue presente no mundo e que erradicala é cousa de todos. Non hai irse a países lonxanos para imaxinala. Na nosa vida cotiá tamén está presente, no roce diario cos compañeiros, profesores, familiares...

Nas nosas mans está que este día non sexa unha data máis no calendario, senón que implique o compromiso de todos nós (profesores e alumnos) para recordar que a paz é cousa de todos.

"Demostrou que se pode reunir un poderoso séquito humano, non só mediante o xogo astuto das habituais manobras e trampas políticas, senón tamén co exemplo convincente dunha vida moralmente superior. Se cadra as xeracións vindeiras dubiden algunha vez de que un home semellante fose unha realidade de carne e óso neste mundo". Foi o pai da teoría da relatividade, Albert Einstein, quen expresou a admiración que lle producía a figura de Gandhi con estas acertadas palabras.

A orixe dese ideal perfeccionamento que Gandhi perseguiu durante toda a súa vida encóntrase, sen dúbida, nas crenzas de seus pais, pertencentes á secta visnuíta e á vez respectuosos dos principios do xainismo. Para os adoradores de Visnú, o deus benevolente e místico do hinduísmo, a forza espiritual dun home depende do seu asceticismo, da pureza do seu corazón e da súa capacidade para perdoar as inxurias e autodisciplinarse, en canto ó xainismo, doutrina fundada por Vardhamana Mahavira, aséntase en cinco preceptos fundamentais, non facer dano a ningún ser vivo, dicir sempre a verdade, non apropiarse de nada alleo, permanecer despegado dos bens materiais e ser casto. Este ideario debeu calar moi fondo na conciencia do neno Mohandas Karamchad, o benxamín da familia Gandhi, nacido en Porbandar, na rexión india de Gujarat, o 2 de outubro de 1869. Karamchand Gandhi, seu pai, era un avogado de certo renome casado catro veces, a súa última esposa, Pulitbai, foi a nai de Mohandas.

En 1887 Gandhi aprobou en Ahmadabad, capital de Gujarat, o exame que lle abría as portas dos estudios superiores e da universidade. Convertérase nun alumno aplicado e as súas preferencias inclinábanse cara á medicina. , pero era preciso contar coa opinión dos seus familiares. Todos lle deron a entender que un visnuíta coma el non podía exercer unha profesión na que se practicaba a disección e se inflixía dor a seres vivos, anque fora para sandalos. Posto que o pai de Gandhi acababa de morrer, o mellor era honrar a súa memoria seguindo as súas pegadas, debía estudiar avogacía, e a forma máis rápida e eficaz de facelo era ir a Inglaterra.

En Londres, Gandhi propúxose metamorfosearse nun verdadeiro gentleman inglés. Encargou varios traxes, adquiriu un custoso sombreiro de copa, aprendeu a facerse o nó da gravata e para que non só o seu aspecto e a súa indumentaria fosen axeitados, quixo refinar tamén o seu comportamento tomando clases de baile e de dicción. Pero o máis importante desta época pasada na metrópole non foi este empeño máis ou menos ridículo, nin tan sequera o seu paso pola universidade, senón o descubrimento de dous libros que co tempo chegarían a ser a base das súas concepcións relixiosas e das súas metas espirituais: el Bhagavadgita e a Biblia.

Do mesmo modo fascinárono certas pasaxes bíblicas do Novo Testamento, en especial unhas frases do Sermón da Montaña que gardaría sempre na súa memoria: "Pero eu dígovos: amade ós vosos inimigos, facede ben a quen vos aborrece, a quen che fire unha meixela, preséntalle tamén a outra, e a quen che quitar a capa, ofrécelle a túnica".

O 10 de xuño de 1891 Gandhi conseguía o título de avogado e dous días despois embarcábase para a súa patria. De regreso na India dispúxose a exercer a súa profesión e intentouno en Bombay e Rajkot, pero o seu descoñecemento do dereito hindú e a súa proverbial timidez, que lle impedía falar en público durante os xuízos, determinaron o fracaso da empresa. Sen embargo, descubriu que posuía unha capacidade pouco común para redactar por escrito todo tipo de solicitudes e dictames referentes a cuestións ilegais, así que cando a firma Daba Abdulla & Co. pediu un consultor xurídico para a súa delegación en África do Sur, Gandhi presentouse sen dubidalo un momento.

En África do Sur, as tensións entre colonos ingleses e holandeses (bóers) estaban a punto de desembocar nunha guerra civil. No medio deste clima, Gandhi foi testemuña da discriminación racial que pesaba sobre os seus compatriotas , ó mesmo tempo que se gañaba a vida practicando a avogacía, comezou a desenrolar unha intensa actividade pública tendente a defender os intereses da comunidade india. Isto levouno a fundar en 1894 o partido Natal Indian Congress e a converterse no principal dirixente político dos inmigrados hindús. Cando cinco anos máis tarde estalou a guerra entre bóers e ingleses, Gandhi comprometeuse con estes e organizou un corpo de ambulancias atendido por voluntarios hindús. Por aquel entón aínda se consideraba ó Imperio Británico coma unha institución providencial e protectora, e por conseguinte púxose á súa disposición con total lealdade e entrega. Esta actitude manifestábase na súa vestimenta e no seu modo de vida: vestía á moda europea, residía nun distrito elegante de Durban e tiña uns ingresos profesionais de cinco mil libras anuais.

Do mesmo modo que en Londres descubrira o Bhagavadgita e a Biblia, ó largo da súa estancia en África do Sur Gandhi leu unha serie de textos que o conmoveron profundamente e axudárono a perfilar os métodos máis importantes da súa posterior loita.. Foron influencias tales como a valoración do traballo manual propugnada polo crítico de arte, escritor e reformador social inglés, John Ruskin, a idea da desobediencia civil defendida por Henry David Thoreau, pensador estadounidense que rexeitaba a dependencia do individuo de calquera institución, ou o pacifismo anarquizante do escritor ruso León Tolstoi, polo que Gandhi profesou sempre unha gran admiración, as que o impulsaron a reflexionar sobre unha nova visión das doutrinas e do modo de ida proposto polo hinduísmo. O resultado foi un corpus de pensamento que fundía as ideas destes reformistas occidentais con algúns principios do misticismo hinduísta e visnuíta, unha mensaxe á vez socia e relixioso baseado en dous pilares fundamentais: a satyagraha ou "forza da verdade", base da resistencia pasiva, entendida esta non en sentido negativo senón como despregue do impulso espiritual de quen sitúa a búsqueda da verdade por encima de calquera outra circunstancia, e a ahimsa ou non violencia, que impide responder ó mal co mal e constitúe o medio máis adecuado para encauzar a satyagraha.

Gandhi concibiu esta síntese de principios en torno a 1906 e inmediatamente empezou a poñelos en práctica contra a lexislación discriminatoria de África do Sur: cando un decreto esixiu a inscrición obrigatoria de tódolos asiáticos nun rexistro especial, para o que era preciso tomarlle a cada un as pegadas dactilares dos dez dedos, o xove avogado Mohandas chamou á resistencia pasiva. Non tardaría en ser encadeado xunto con cento cincuenta compañeiros do seu movemento de resistencia: daba comezo a súa loita e tamén o seu interminable peregrinar polas cadeas do Imperio Británico.

Ó estalar a Primeira Guerra Mundial, Gandhi regresou á India disposto a poñer en práctica as súas ideas no seu propio país e loitar sen descanso para atopar modos de actuación que fixeran posible un cambio de costumes nos seus compatriotas. Precedido pola súa ben gañada fama de dirixente, as masas tributáronlle un caloroso recibimento e o poeta Rabindranath Tagore aplicoulle por primeira vez o cualificativo de Mahatma (Alma grande). Convertérase nun karmayogi, un home que busca sen descanso a autorrealización actuando de modo absolutamente desinteresado e servindo de guía a quen o rodeaba, e o 20 de maio de 1915 fundou en Ahmadabad o Sabarmati-Ashram unha comunidade similar á Granxa de Tolstoi, desde a cal irradiou a súa influencia por todo o pais. O seu modo de vida e a súa vestimenta pasaron a ser estrictamente hindús e as súas necesidades reducíronse ó imprescindible.

Baixo a dirección e o exemplo de Gandhi comezou para a India un período de transformacións sen precedentes. Nas súas palabras e escritos, o Mahatma comezou a fustrigar o imperialismo británico, ó que consideraba xa como un sistema satánico. A súa antiga opinión de que Inglaterra favorecía a prosperidade mundial deslizárase ó polo oposto ó encontrarse de novo ante a miseria e a opresión política que sufrira o seu pobo. O Mahatma estaba convencido de que era preciso rexeitar a civilización material de Occidente para volver ós costumes tradicionais, das cales a máis simbólica era a propia indumentaria.

Trala Primeira Guerra Mundial, os británicos reafirmaron o seu propósito de manter o dominio sobre a India e Gandhi, anque non era exactamente un político, decidiu facer súas as aspiracións dos nacionalistas, aglutinados no Partido do Congreso, e lanzou a súa primeira campaña de desobediencia civil en 1919, en resposta a unha disposición británica que perpetuaba o estado de excepción establecido durante a guerra. Tratábase dunha combinación de satyagraha e ahimsa manifestada nunha actitude de non cooperación na vida pública, de negativa a pagar os impostos e de boicot ós productos británicos, sen recorrer á violencia.

En agosto de 1942 foi encarcerado coa súa esposa Kasturbai e outros dirixentes do Partido do Congreso, e dispúxose a realizar un xaxún que durou vinteún días. Kasturbai morreu en prisión en 1943 e el foi posto en liberdade o ano seguinte, o Mahatma non volverá nunca máis a unha cela británica, pero pasara nelas, durante toda a súa vida, un total de 2.338 días.

Ó concluír a contenda, Gandhi opúxose tenazmente ó proxecto inglés de dividir o subcontinente en dous Estados, India e Pakistán, que acollesen por separado ás comunidades hindú e musulmana, pero non puido evitar que estalasen violentos disturbios e enfrontamentos entre ambos grupos relixiosos. Debido a isto, cando o primeiro ministro inglés Clement Attle anunciou a división das Indias Británicas en dous países, Gandhi experimentou unha das decepcións máis tristes da súa vida, pois sempre loitara por unha India unida que acollese no seu seo a tódalas confesións e sectas.

1869 2 de outubro: MOHANDAS GANDHI nace en Porbandar (India).

1882 Casa con Kasturbai Makanji.

1888 Comeza os seus estudios de Dereito en Londres.

1891 Regresa á India. Exerce como avogado en Bombay e Rajkot.

Opinión persoal

Nestas liñas sempre se adoita recorrer ó tópico "Non debera de haber só un día da paz...", pero ó meu parecer deberiamos estar satisfeitos por ter un só

día no que todo o planeta renuncie á violencia, pois o que non se pode pretender é intentar que millóns de persoas cambien o seu modo de pensar sobre a guerra, cando son os propios países os que incitan a ela.

En canto á figura de Gandhi, paréceme admirable o seu labor como pacifista e defensor dos dereitos humanos, renunciando incluso ós seus bens materiais por axudar ós demais. Era un home con ideas adiantadas á súa época, posto que defendía a liberdade de relixión e defendía o papel da muller, cousas case impensables naquel entón.

Pero tamén cabe dicir que se cadra estaba un chisco politizado de máis, ó intentar evitar a separación das Indias, cousa ante a cal non podía facer nada, e tiña, ó meu parecer, unha mentalidade de líder nalgúns casos excesiva, que o levaron ó cárcere en varias ocasións.

Pero estes pequenos matices non impiden que Gandhi fose o home que máis progresos fixo para acadar a paz mundial, sen dúbida, un exemplo para toda a humanidade.

Pensamentos de Gandhi

Comentario

A continuación vou comentar o pensamento de Gandhi que máis me chamou a atención, polo carácter revolucionario que tiña naquela época:

Gandhi foi moi respectuoso coa muller. Nas etapas nas que el durante varios anos visitou miles e miles de pobos nos campos do seu país, entre as súas palabras non faltaba a defensa dos dereitos da muller, expoñía que a muller tiña os mesmos dereitos co home.

En 1930 nun movemento pacifista que organizou Gandhi en protesta contra o imposto sobre o sal que afectaba fundamentalmente ás capas máis pobres, por primeira vez e de forma sorpresiva a muller incorporouse masivamente. Na práctica a muller demostrou que tiña a mesma capacidade que o home para participar en mitins, marchas, concentracións e o mesmo valor para soportar as malleiras da policía e os horrores dos cárceres.

Gandhi debeuse sentir persoalmente moi satisfeito con aquel forte movemento feminino, por unha parte porque o seu traballo non fora en vano e por outra parte, porque a partir dese momento a muller india quedou incorporada definitivamente ó movemento da loita pola independencia.