Testemuño dunha inocencia

A sabedoría dun pobo reside na súa tradición, en cómo saber respecta-los costumes e lembranzas arraigadas na súa cultura dende moitos séculos antes: lendas, contos, cantares..., constitúen unha verdadeira fonte artística popular na que se reflicten as súas inquedanzas. Un pobo a miúdo maltratado, explotado e humillado; un pobo que durante séculos tivo que soporta-la tiranía duns déspotas que o único que fixeron foi rebaixarnos, acabar coa nosa lingua e mofarse de nós. ¡Validos de traidores! Escravizaron a nosa patria uns reis de Castela.
A diferencia entre dous pobos non reside na existencia de grandes riquezas nas súas terras, senón no respecto á súa cultura e ás xentes máis humildes, pois son estas as que, non sen esforzos e sufrimentos, transmitíronno-la súa sabedoría ó longo do tempo...
Foi este ideal patriótico o que me levou a cometer aquela loucura, gracias á cal estou neste lugar. O mesmo que fixeron co noso pobo estano a facer comigo: levo preso nestas catro paredes brancas e con esta camisa de forza dende hai xa máis de trinta de anos. Dende que fun encerrado non deixei de darlle voltas á cabeza, buscando o porqué desta inxustiza, se realmente existe algún...
Pero xa o encontrei: fun encerrado aquí por defende-los intereres do pobo, dun pobo que estaba a ser explotado por un ser vilán, pero pese a ser ruín, por todo o que nos fixo, non merecía aquel final... se puidera, xúrovos que o impediría.
Fun condenado porque din que estou tolo, un desdobramento de personalidade, ou algo así. Esa é a escusa que ousaron inventar para me teren aquí. Argallaron todo isto porque saben que eu podía acabar coa inxustiza que se cometeu comigo e que, durante anos, tamén sufriron tódalas persoas que, por non teren recursos, dependían deles. Por iso montaron esta conspiración contra min.
Aínda que agora todo isto xa non me importa; a un vello coma min, coa sombra da morte petando á porta todo lle dá igual... Estiven a punto de crer que realmente estaba tolo por facer aquilo, pero non me arrepinto, e agora, que xa pouco me queda neste mundo, quero que saibáde-lo que realmente ocorreu aquela noite para que non sigades pensando que o voso avó era un tolo. Tolo si, pero por defende-los intereses do noso pobo, por acabar coas inxustizas que sobre el, e de forma reiterada, se estaban a cometer, e sen que ninguén tivera o valor suficiente para pórlle fin.
Todo empezou polo 42, cando Manuel, dono da meirande parte das terras do lugar e con grande influencia no control do concello, morreu dunha enfermidade que viña padecendo dende xa había tempo (froito do veleno que corría polas súas veas). Tódolos fillos herdaron del o seu duro carácter e o orgullo pretencioso; todos, agás Xosé, o máis pequeno dos catro, que parecía non pertencer a aquela raza.Ó contrario do resto dos seus familiares, el era moi boa persoa, non lle importaba compartir nada cos demais, a pesar de pertencer a unha clase máis alta có resto. Durante a infancia foi o meu mellor amigo e compañeiro de xogos e aventuras nos vales da aldea. Coma quen di, criámonos xuntos.
As semanas seguintes ó enterro de don Manuel, na aldea había un rebumbio de preocupacións e intrigas por saber en quen recaería tanta riqueza. A maioría das xentes do lugar apuntaban como posible herdeiro ó fillo maior, unha persoa envexosa e orgullosa coma seu pai, e gracias á cal estou aquí. Un mes despois resolveuse o caso. Tódolos bens materiais recaeran sobre Xosé, o fillo máis novo da familia, que, con tan só 26 anos, converteuse na persoa máis rica do concello.
Pero non pensedes que isto foi o comezo dun camiño de alegrías para o resto das xentes, que durante anos veu padecendo as inxustizas que sobre elas cometía aquela familia; ó contrario, o bo de Xosé, ó que non lle importaba compartir nada e non se consideraba en absoluto superior ó resto da xente, mudou completamente. É coma se a riqueza o corrompera, parecía que polas súas veas xa non corría o mesmo sangue. Volveuse unha persoa ruín, explotadora e facía o que fixera falta para conseguir cada vez máis riquezas. A partir daquel momento a miña amizade con el rematouse para sempre.
Aguantamos esta situación dez anos, nos que se fixo aínda, se cabe, máis rico do que xa era. Pero en xullo do ano 1952 chegaron á aldea o resto dos irmáns de Xosé e aí comezou o principio da miña fin.
Tiveran que marchar da aldea despois de que seu irmán os botara da casa ó herdar el. Polo que me contaron estaban arruinados, mais, a pesar diso, na súa mirada podíase observar un aire de fachenda e orgullo, como querendo aparenta-lo que non eran, agás unha panda de fachas que o único que fixeron foi acabar comigo.
Chegaron á miña casa propoñéndome un trato que sabían que non sería quen de rexeitar. Con palabras de xente humilde, e que parecían sinceras, dicían querer recupera-lo mando na casa para poder mellora-la situación na aldea. Consciente do que estaban a sufri-lo resto das persoas e do que se estaba a facer con elas, aceptei... ¡Inxenuo de min! ¿Como puiden confiar nunhas persoas polas que corre sangue avarenta e desprezable, que o único que querían era recupera-la riqueza e non axuda-lo pobo?
O plan era sinxelo: facer que Xosé asinase un documento cedendo o control total das súas propiedades en favor deles. A miña parte no plan consistía en facer que fora aquela desgraciada noite comigo a un monte cercano da súa casa. Cunha escusa, que xa non recordo, conseguín que me acompañara. Alí, e por sorpresa, apareceron eles que, cunha escopeta na man, dispararon sobre Xosé coma se non lle importara en absoluto o valor da súa vida. Despois golpeáronme a min.
Á mañá seguinte estaba no cárcere; de alí, non moito tempo despois, trouxéronme aquí, de onde non volverei saír endexamais...
O que eu non sabía é que morrendo Xosé o resto dos irmáns pasarían a ser donos de todo. Como precisaban algún infeliz que os librara da culpa argallaron todo para ma botaren a min, argumentando que eu cría ser Deus e que necesitaba facer xustiza. Sabían que nunca crerían a unha persoa tola. Así foi como acabei aquí.
Só espero que estas verbas sirvan para dar a coñece-la inxustiza que comigo se fixo e para que, se é posible, non se volvan comete-las mesmas barbaridades sobre un pobo oprimido, no cal reside gran parte da cultura e da sabedoría galegas.
A sabedoría dun pobo reside na súa tradición, ¿acaso é labor dos inxenuos conserva-la?

Alberto Balo Naveiro
4º de ESO