O personaxe protagonista deste libro é Camilo Sabio Doldán, un ancián de oitenta anos que fai un percorrido pola súa vida e, en certa maneira, tamén pola de súa nai e seus avós. No principio expónsenos a magnífica relación que Camilo tiña co seu avó, probablemente porque o seu avó Estevo era un home moi intelixente ó que moita xente admiraba. Despois de que este fose "paseado", Camilo irá uns anos para Vilaboa, onde vivirá coa súa tía Lola, que ten uns corenta anos e leva dende os vinte a agardar polo seu mozo Ricardo Fandiño, emigrado en América. Será en Vilaboa onde Camilo coñecerá moitas das persoas que terán grande importancia na súa vida, como por exemplo Rosalía, a súa futura muller, Alexandre, Consuelo ou Santi Noroeste. Cada vez irase metendo máis en política e chegará a participar activamente en diversos actos para defender as súas ideas, sendo estes movementos nalgúns casos armados. Morrerán persoas que el admiraba, outras sairán feridas... O home da súa tía Lola, que voltara de América pouco tempo antes, tamén participará nesta loita con graves consecuencias, que sumirán a Lola nunha desesperación que a conducirá a actos sorprendentes. Camilo casará con Rosalía e marcharán para Celas, terra natal do mozo. Por causa das súas ideas, xa que el era anarquista, Camilo será perseguido. O único modo posible que tiña para evitar ir á cadea era agocharse no monte, cousa que fixo durante unha temporada ata que non puido coa soidade e coa gana de ver os seus e acabou por ir ata a súa casa e fabricar un agocho ata que Rosalía quedou embarazada... Camilo ingresa no cárcere, onde ten como compañeiro un libro que chegará a ser o salvador e o que lle permita saír da cadea. Despois de todo este tempo, por fin pode xuntarse coa súa muller e coa sua filla Branca. Camilo e Rosalía marcharán para Montevideo, onde logo se reunirán coa súa filla. Despois dalgún tempo alí, terán que volver porque reciben aviso da grave enfermidade da nai de Camilo. Xa ó final da historia, cando xa se nos fala en tempo presente do que lle acontece a Camilo, móstrasenos o desenlace das súas dúas grandes preocupacións: recuperar o libro que lle esquecera na cadea e a cegueira do seu neto Lázaro. Persoalmente fago unha valoración moi positiva deste libro, xa que é moi variado posto que trata tanto temas de compromiso, amor, políticos e mesmo históricos, porque fai un resumo das distintas etapas da nosa historia máis recente como a II República, o agrarismo ou a tan importante emigración galega. Pero, sen lugar a dúbidas, o que máis impacta son as fermosas cartas que Camilo lle escribe a Rosalía, a pesar de que ela xa levaba morta cinco anos, e tamén o relato de todos os acontecementos que xiraron arredor da súa morte. En definitiva, un libro moi interesante e moi variado á vez.

Luz Pedreira, 2º Bach, marzo 2003