que non veñen na historia porque lles aqueceu de aconteceren despois" e dunha Nota final, na que se nos desvela o nacemento do libro que, nun principio, estaba destinado a ser un guión para o escenario, para ser representado polos monicreques de Viravolta; así mesmo, explícasenos que sen Diogo e Aser, os seus fillos, este libro nunca se tería escrito nin publicado.
Esta obra aborda moitos temas, entre os que podemos sinalar o inconformismo, a discriminación, a soidade, a arrogancia, o egocentrismo, a fealdade, a vergoña, ...
Cóntasenos a historia da creación dun mundo e, no lugar dun mundo ordenado, xérase un caos, orixinado pola desconformidade dos animais e a inexperiencia do Creador, que remata anoxándose. No medio desta revolta toma relevancia un vermiño insatisfeito co seu aspecto físico, que provoca a mofa dos demais. Para solucionar este problema, o vermiño decide saír ó exterior só pola noite para non ser visto, pero, aínda aí, o vixilante nocturno, o Moucho, escoita os seus saloucos. Conmovido, aconséllalle que vaia á procura do Creador, pensando que este lle poñería fin ó seu complexo. Nesta longa busca o vermiño vaise atopando con diversos personaxes ata que, finalmente, atopa o Creador, de moi mal humor, nunha das súas múltiples reunións. Explícalle o seu terrible problema, mais ó Creador parécelle unha parvada e decide iluminar o seu corpo cunha luz nocturna para resaltar a súa fealdade. Cando, despois dun tempo agochado, o vermiño, agora vagalume, sae ó exterior, deixa abraiados coa súa fermosura a todos os demais animais.
Esta historia do verme parte dun conto de tradición oral que posteriormente foi reelaborado por autores cultos. Aparece contada por unha narrador en terceira persoa omnisciente que, ó igual que nestas narracións orais populares, fai continuas apelacións ós lectores para implicalos nos feitos, que suceden nun tempo descrito con palabras que recordan o comezo de Cien años de soledad:

(...) un tempo no que o mundo era novo, moi novo, tan novo que todo el recendía a mazás verdes e terra mollada.
Moitas cousas estaban por facer e as que xa estaban feitas eran tan recentes que chamaban pola vida coa voz alegre da desorde.

O espacio é tamén indeterminado, aínda que hai referencia a Galicia, da que no Glosario se di o seguinte:

Sucede con este sitio o que sucede coa maior parte dos sitios que aparecen nos contos: non se sabe moi ben se existe ou non existe. Hai quen di que si, hai quen di que ese sitio non é un sitio, senón un vento espallado por canto mundo hai. Se fose un vento a mover as velas da nave Trasalba e a acoller o voo das gaivotas de Rianxo, non quedarían dúbidas da súa existencia.

Ilustración de Lázaro Enríquez

Neste fragmento podemos observar xa outra característica fundamental deste libro, que representa unha clara homenaxe a múltiples autores das literaturas galega e universal: aludíase anteriormente de xeito indirecto a Otero Pedrayo (Trasalba) e a Castelao (ou Manuel Antonio ou Dieste con Rianxo), pero tamén aparecen

explicitamente outros autores: Esopo, Lewis Carroll, Andersen, os irmáns Grimn, Torrente Ballester, Cunqueiro, Celso Emilio Ferreiro; ou personaxes: o negro Panchito, Simbad, Alicia, o capitán Nemo, Nils Holgerson; ou mesmo versos de Novoneyra: "No bicarelo do bico do brelo cantaba o paxariño, no mesmiño bicarelo do bico do brelo".
En cada un dos personaxes destacan unha ou varias características (a fealdade, a beleza, a soidade, a vaidade, ...), pero non están trazados de xeito maniqueo, de maneira que quen le a obra ten sempre a posibilidade de interpretalos libremente.
A lingua empregada é moi coidada e abunda en frases feitas e expresións populares perfectamente integradas na narración, o que dá unha idea do profundo coñecemento do autor neste ámbito. En palabras de Agustín Fernández Paz:

Velaí vai o verme lino antes de que fose un libro, pois eu estaba no xurado que lle deu o premio Raíña Lupa. Parecérame daquela un libro moi bo, máis que pola historia en si, pola calidade da súa escrita. A historia (ou as historias) que se conta no libro tamén me interesou, pero non me pareceu tan novidosa e salientable como a escrita, propia dun autor que debeu traballar moito o texto (porque os textos bos non saen por xeración espontánea, ou por "inspiración", senón que precisan de moitas horas de traballo sobre eles), con resultados máis que satisfactorios.