Considérase o primeiro período do Ars Antiqua.
Coincide coa construción da devandita catedral, desde 1163 ata mediádevos do XIII. Autores relevantes: Leonin e Perotin. Invéntase a notación modal co uso dos modos rítmicos, abandonando o ritmo gregoriano.
O Anónimo IV (2ª metade do XIII) dá noticias de Leonin (optmimus organista) e Perotin (Optimus discantor: creador de novas voces sobre as pezas de Leonin) como grandes compositores de polifonía e da existencia do Magnus liber organi.
Adoptan a notación modal, que se rexe polos modos rítmicos de herdanza grega.
- Organum: elabóranse polifónicamente só as partes solistas, mentres que as intervencións do coro son monódicas. Pode ser:
-Duplum (organo medido): a dúas voces cantus ou tenor debaixo, voz engadida ou duplum ou discantus na superior. O tenor pode dividirse en unidades con sentido chamadas clausulas.
Divídese internamente en seccións: as seccións solistas gregorianas vanse poñer en polifonía e as seccións do coro mantéñense monódicas. Hai que distinguir ademais dúas seccións: ORGANALIS, sobre seccións de CF orixinalmente silábicas ou neumáticas, o teor en valores longos e o duplum con melodía nova en I ou II modo rímico. DISCANTUS: sobre seccións orixinalmente melismáticas, o teor en valores máis rápidos e voz superior en I, II ou III modo.
- ou a tres ou catro voces: triplum ou quadruplum (Viderunt omnes: Gradual Misa Nadal, Sederunt Principes: Gradual Misa San Esteban. Son de Perotin).
- ou Clausulas de discanto: Perotín partiu das seccións de discantus do organum duplum de Leonin. Sobre unha pasaxe de canto gregoriano crea novas voces que serán substitutivas das seccións de discantus dos organa duplum de Leonín. Está tropando.
- Conductus: existía un conductus monofónico que era unha “canción condutora”, pero en Notre Dame será unha canción de 1 a 3 voces, de contido sacro, non litúrxico, sendo posteriormente profrano, moral político…O tenor non é gregoriano, senón que é unha melodía de canción de nova composición e sitúase na parte inferior. O seu texto utilízase nas demais voces. Estrutura estrófica. Pued ser:
Simple: melodía silábica no teor e nota contra nota. Esctrófico, cuspido ao himno.
Embelecido: con cauda, pasaxe melismático.
- Motete: designa a voz engadida do organum na que se facían adicións de texto. Podía ser politextual, a 2, 3 ou 4 voces. Eran pezas independentes.
