6-GLOBALIZACION
E DIVERSIDADE CULTURAL
Se realmente nos atopámos perante feitos culturais, políticos, económicos,
sociais ou individuais, non triviais e significativos, todo parece
indicar que a globalización non só non constitúe unha ameaza para a
diversidade e pluralidade de ningún tipo, senón que pola contra pode
chegar a ser o seu mellor aliado. É erróneo pensar que
a globalización o homogeneiza todo.¿Por que?. Existen feitos obxectivos
que así o indícan:
1ª- En primeiro lugar non se debe confundir homoxeneización da
diversidade, das culturas, os costumes, os hábitos etc., coa aceptación
de normas de carácter xeral por parte da poboación mundial, creadas
polas multinacionais. O que aceptemos como medio de pagamento unha
tarxeta magnética de plástico, é un feito obxectivo,
perfectamente compatible coa diversidade cultural daqueles que a utilizámos.
2ª.-Se tivésemos que destacar dúas consecuencias do proceso global
necesariamente teriámonos que referir en primeiro lugar á universalización
dos problemas comúns á humanidade (dereitos humanos e ecolóxicos nun
principio) e en segundo lugar á importancia que adquire dentro do
contexto global feito diferencial cultural , o local, o pequeno e o
individual se existe significación. Signos inequívocos desta última
afirmación podémolos percibir ao constatar :
2.1-O renacemento no mundo dos nacionalismos históricos. O cidadán do
mundo se aferra hoxe tanto máis que nunca ás súas raíces mais
profundas, é un mecanismo de defensa da súa identidade e a súa
intimidade. O novo homínido da sociedade do coñecemento quererá
beneficiarse do proceso global e converterse en cidadán do mundo pero ao
mesmo tempo non quererá renunciar á súa alma tribal.
A partir dun punto de vista antropológico, ningún proxecto pódese
manter no tempo se o mesmo non admite que os seres humanos formamos parte
de distintas realidades culturais, que se foron obxetivizando
simbolicamente pola linguaxe, e grazas á evolución do pensamento, foron
permitindo a aceptación duns códigos de conduta e uns propósitos
compartidos. Todo iso supuxo a formación dun saber cultural colectivo
propio. Nada, nin ninguén pode romper ese círculo máxico. Non podemos
dar as lombos ás nosas raíces, por unha razón xa non política, social
económica ou cultural senón existencial. Non se pode aceptar que ninguén
propoña a renuncia á diversidade, un dos piares do valor positivo da
especie humana.
O nacionalismo non trivial, cuxo proceso existencial se viu
fortalecido no tempo por motivos bélicos, por unha necesidade real de
autoafirmación do grupo para protexerse das agresións externas, volve a
necesitar na era do coñecemento dunha nova rearfimación, unha afirmación
tribal e existencial, que impida que a identidade cultural, étnica e lingüística
se vexa fagocitada por intermediarios innecesarios, que con ataques
inxustos e agresivos, apoiándose por suxeitos de diferente condición
intelectual, con gran tenacidade nos medios de comunicación intentan
interesadamente en nome da globalización aplanar a diversidade cultural,
étnica, con actitudes e procedementos fascistas lembrando aqueles
aparellos de propaganda nefastos de nacionalismos centralistas,
alimentados pola dialéctica de combate.
2.2-No proceso de desmasificación que está operando na produción e o
consumo e que está dando paso á diversificación.. Estamos pasando dun
sistema de produción para consumo de masas, consustancial á era
industrial, a un sistema de produción para consumo diversificado. A
revolución Industrial creou a masificación da produción, do consumo, da
distribución, da educación, da sociedade e con iso levounos á
despersonalización e alienación do individuo. As novas tecnoloxías
baseadas na informática permiten a produción de pequenas partidas de
artigos cada vez máis adaptadas aos diferentes perfís da clientela.
Aparece así a idea de fábrica flexible. Unha oferta flexible que se
axusta sistematicamente de contado a unha demanda cambiante, non de masas
senón individualizada.
2.3-Os cambios de transmisión de intelixencia nas organizacións, nas que
o caduco modelo piramidal está dando paso a un modelo máis plano, no que
a intelixencia xa non é unidireccional (de arriba para embaixo) senón
que tamén se trasmite de embaixo para arriba. As unidades locais estanse
volvendo intelixentes. -Organizacións máis intelixentes, mais planas-con
unidades locais intelixentes- e non piramidales, e sen intermediarios inútiles.
Con iso poderíase mellorar a calidade democrática, permitir que se fagan
formulacións sobre a gobernabilidade planetaria ou que o individuo
revitalice o seu papel dentro de calquera tipo de organización. O feito
de que o capital vai perdendo importancia a favor do factor coñecemento,
que se concreta en capital humano intelixente, isto vai supoñer que o
individuo na súa calidade de potencial creador de coñecemento (o
individuo-innovador é unha unidade local e non cupular) cobre importancia
no proceso produtivo.
2.4-Na nova forma de facer economía, baseada no coñecemento, sustentada
nunha organización rede (Internet, que se converteu na súa icona máis
representativo) e apoiada nas novas tecnoloxías. Na economía física,
tradicional, para facer negocio necesitábanse grupos grandes, unha
determinada localización, gran espazo físico, gran información e gran
poder para comunicala. Na nova economía das ideas para facer negocio xa
non é necesario ser grande.
2.5 –Poderíanse enumerar moitos exemplos que complementan todo o
anterior e dos cales pódese deducir que o pequeno se é significativo pódese
defender mellor no espazo global que en calquera contexto autárquico e
restrictivo.No deixa de ser fantástico que un pueblecito de México con
200 habitantes, a través dunha conexión on-line pode conseguir vender
produtos artesanais e agrícolas á cidade de San Diego, Os Anxos ou San
Francisco e mellorar con iso o seu ingreso individual e colectivo.
Comentaba Alvin Toffler nunha conferencia impartida en Venezuela, un feito
real que deu a volta ao mundo: “ un estudante de Birmania en EE.UU. decátase
por Internet dun abuso das xerais dese país. Manifesta súas protestas na
Rede , organízanse varios grupos en torno ao tema , e iso supón un apoio
suficiente para que empresas norteamericanas retiren os seus investimentos
de Birmania. O que grazas a Internet un individuo poida organizar grupos
novos ao redor dun tema e iso teña un impacto social ou político é sen
dúbida un avance importante.“Compro un coche novo dunha marca
determinada, aparéceme un fallo, vou ao concesionario e non me dáo
arranxado, manifesto o meu problema na rede na busca de afectados polo
mesmo fallo. Aparecen varios e conseguimos retirar do mercado o modelo.
Neste caso é o individuo o que obriga ao poderoso a cambiar un sistema.
Isto señores, aínda non fai moito tempo era impensable. Como tamén érao
a posibilidade de que mediante a utilización de Internet se poida reunir
a todos os afectados polo “Lipobay”. Un medicamento para o colesterol
utilizado a nivel global e fabricado por unha multinacional con Bayer.
“Prexudica aos países pequenos e pobres a posibilidade de contar cunha
Webside que permítelles vender un produto ou ben local a un cerco de
restaurantes en Francia”. Está claro que un número elevado de países
independentes e pequenos van subsistir grazas á globalización. Non
resulta sensacional, que este artigo, escrito e realizado por unha persoa
que vive na parroquia de Cotá (36 habitantes) (Friol) (Lugo) poida
circularizarse por todo o mundo. Se o artigo non ten significación, e
probablemente non téñaa, se diluirá como un azucarillo no ciberspacio,
pero se ten algunha , pódelle servir a alguén para algo, incluso para
refutarlo en parte ou na súa totalidade.
É dicir a globalización é compatible co particular. Un novo orde
mundial non supoñerá un novo magma política global senón unha suma de
particularismos significativos. O sentido de cidadanía global non está
nin por riba nin por debaixo dos distintos e lexítimos localismos, son
sinxelamente compatibles.