Iniciar sesión

Inicio

Escolas Viaxeiras. Curso 2008-2009

 

MEMORIA
"Escolas Viaxeiras. Curso 2008-2009"
Ruta de Toledo
CEIP A Solaina. Narón (A Coruña)
Participantes: 15 alumnos/as de 6º EP
Titora: María Rodríguez Fachal

 

Prema a imaxe para ver a seguinte páxina

OBXECTIVOS

O obxectivo principal desta actividade foi que os alumnos/as alcanzasen un axeitado nivel de coñecemento, de acordo coa súa idade, da Comunidade Autónoma de Castilla a Mancha e, máis concretamente, da provincia de Toledo a través da realización da "Ruta de Toledo".
Outros dos obxectivos que se pretendían alcanzar con esta actividade eran:
  • Coñecer a realidade histórica da Comunidade visitada, a súa xeografía, a súa realidade física e social.
  • Coñecer, comprender e valorar de modo crítico as diferentes manifestacións culturais e artísticas utilizándoas como fonte de enriquecemento e desfrute considerándoa como parte do patrimonio dos pobos.
  • Adquirir hábitos de responsabilidade e de esforzo.
  • Adquirir sentido crítico de iniciativa persoal, curiosidade, interese, creatividade na aprendizaxe.
  • Propiciar que os alumnos/as aprendan por medio do contacto directo tras o debatido nas aulas.
  • Reflexionar sobre as características persoais e os trazos de identidade propia da Comunidade visitada.
  • Recompilar información sobre o contorno visitado.
  • Preparar de forma común itinerarios a partir de lecturas referentes ao máis significativo da zona.
  • Comparar a vida de Galicia coa vida dos lugares visitados.
  • Identificar, describir e coñecer as características culturais, demográficas e económicas da sociedade da zona.
  • Recoñecer e valorar a diversidade cultural e lingüística.
  • Elaborar planos e mapas para orientarse polos diferentes lugares para coñecer elementos da súa paisaxe e do relevo.
  • Recoller información da historia dos diversos lugares por medio das Tecnoloxías da Información e a Comunicación (TIC) comprendendo así os diversos modos de vida, costumes, paisaxes, ambientes....
  • Valorar e respectar o patrimonio histórico cultural como fonte de información do pasado e como signo de identidade.
  • Realizar arquivos de fotografías, fichas, documentos, imaxes e música propia da zona.
  • Achegar das súas familias, veciños. .... obxectos propios e característicos da zona
  • Comparar a forma da vida ao longo da historia, tanto da nosa Comunidade coma da visitada.
  • Recompilar libros antigos e analizar o seu contido comparando con libros de actualidade.
CARACTERÍSTICAS DO GRUPO

O grupo do CEIP A Solaina que participou na "Ruta de Toledo" co programa "Escolas Viaxeiras", estivo formado por 15 alumnos/as de 6º curso de Educación Primaria (EP): 10 nenas e 5 nenos de 11 anos. Dado que na aula son 21 alumnos/as e na actividade non podían participar máis de 15 alumnos/as houbo que axustarse ao número de prazas permitidas, tendo que quedar na aula alumnos/as que estaban interesados en realizar esta actividade.
Perfil dos nenos e nenas do CEIP A Solaina que participaron: Son alumnos de zona urbana e semiurbana, de familias novas cun nivel económico medio-baixo, con hipotecas na maioría dos casos para a súa vivenda habitual - o colexio sitúase nunha zona en crecemento, polo que os pais viñeron a traballar á zona ou se desprazaron a vivir a ela ao estar máis baixo o custo a vivenda que en Ferrol, o concello limítrofe-.
A viaxe constituíu unha oportunidade única e excepcional para boa parte destes alumnos/as, polo que a súa concesión se recibiu con grande entusiasmo.
ACTIVIDADES REALIZADAS PARA PREPARAR A VIAXE

Dende o momento da concesión, os alumnos/as tiveron un grande interese por coñecer todo o relativo á ruta que ían realizar: a Ruta de Toledo.
A primeira actividade que se realizou na aula para situalos na Comunidade que ían visitar consistiu en que o alumnado fose achegando obxectos, libros fotografías -procedentes tanto dos seus domicilios coma de veciños, amigos,... - para organizar en clase o que se denominou "O canto de Toledo". O obxectivo desta actividade era ir dando a coñecer o alumnado a zona que ían visitar.
Posteriormente realizáronse outras actividades entre as que cabe citar:
  • Observar a situación de Toledo, da ruta a seguir na viaxe e das zonas a visitar nun mapa mural. Falamos en clase dos sitios polos que pasariamos, da cadea montañosa, da Meseta...
  • Buscar información sobre Toledo en enciclopedias, guías de viaxe e, dado que dispoñemos dun ordenador na aula, a través de Internet. Así mesmo localizamos o Albergue de Layos onde os alumnos ían convivir máis de preto cos participantes de Sevilla e Cantabria.
  • Realizar mapas para localizar a Comunidade Autónoma de Castilla La Mancha, a provincia de Toledo, a ruta a seguir -nomeando os elementos xeográficos polos que pasaría o percorrido- e e un mapa político cos nomes das Comunidades Autónomas e provincias polas que se pasaría durante a viaxe.
  • Localizar as Comunidades Autónomas das que pocedían os alumnos participantes doutros Colexios: Aznalcóllar (Sevilla) e Val do Nansa (Cantabria).
  • Lectura de varias edicións libros do "Quijote" tanto procedentes do Centro como de casa dos alumnos/ás.
  • Fincapé na lectura do comezo do "Quijote" e dalgúns parágrafos xa coñecidos por eles.
  • Revisión na aula de traballos relacionados "co Quijote" que os alumnos realizaran durante outros cursos coa titora coa que realizarían a Ruta.
  • Revisión da figura de Cervantes: a súa biografía, as súas obras máis características...
  • Analizar as partes dun muíño a partir dunha manualidade que un profesor do centro deseñou-
  • Algún alumno achegou manualidades elaboradas na casa coas súas familias para ambientar o canto de Escolas Viaxeiras.
  • Visualizar vídeos de La Mancha, de Cervantes e unhas citas de "Don Quijote" con cancións relativas a este.
  • Fotocopiar o "Caderno de Actividades" enviado dende Consellaría de Toledo preparando unha copia para cada neno e outra para o profesor acompañante.
  • Levar ás súas casas para compartir cos seus pais a información recibida e comentar con eles todo o que ían coñecer, gozar e aprender.
  • Puxémonos en contacto telefónico cos profesores dos outros centros intercambiando as nosas direccións de correo para tomar contacto entre nós e puntualizar os temas necesarios de colaboración.
  • Escribimos, por medio do correo electrónico do colexio, cartas aos nenos/as doutros centros que ían participar. Ademais, enviáronse fotos por e-mail para irse coñecendo.
Como profesora acompañante asistín a unha reunión co Coordinador e responsable do programa de Escolas Viaxeiras en Galicia, D. José Luis Vázquez Vázquez e D. Xullo Real Castro nas dependencias da Xunta de Galicia (Santiago de Compostela). Alí coincidimos co resto de profesores doutras rutas e informóusenos de forma pormenorizada de todo o referente á citada viaxe á vez que se foron expoñendo as dúbidas relativas aos diferentes aspectos máis significativos.
Reunións cos pais. Unha vez concedida a solicitude, e tras ser informados os pais do resultado, foron convocados en reunión para explicar con detalle todo o referente á organización e estanza en Toledo.
Concretáronse aspectos de desprazamento, organización diaria, estanza, teléfonos, roupa recomendada para realizar a actividade...
Concretáronse cuestións referentes á cantidade de diñeiro que levarían os alumnos/as, a forma de entrega, regalos...
Acordouse entregar un informe a cada familia con todos os datos de interese para os pais: datos do seguro, direccións, teléfonos....
DIARIO DA VIAXE

Martes, 12 de maio de 2009-

Saímos do Colexio de A Solaina (Narón) ás 07.00 horas nun microbús que nos trasladou ata o albergue de Layos (Toledo) realizando as paradas necesarias segundo necesidades dos alumnos. A viaxe realizouse en microbús - tras analizalo cos pais- porque as combinacións por tren supoñían un trastorno considerable debido ao horario e aos enlaces sucesivos.
Paradas: realizáronse dúas paradas. Unha primeira para almorzar sobre as 10.00 horas e unha segunda nas proximidades de Madrid para comer nunha área de descanso.
Xa en próximos ao noso destino, aos rapaces e rapazas chamoulles moito a atención a paisaxe manchega polas diferenzas que presenta co galego. Antes de chegar a Layos, os nenos xa puideron ver Toledo ao pasar polos seus arredores e contemplar o río Tajo.
A hora de chegada a Layos produciuse antes dos previsto.  ÁS 16.30 o condutor deixábanos no albergue Allí recibiunos Pablo, o monitor que se nos acompañaría cada día. Como fomos o primeiro colexio en chegar, esperamos aos compañeiros de Cantabria e Sevilla para organizar o aloxamento, recibir as pautas de organización diaria e comezar a coñecerse.
Unha vez que chegaron os membros dos outros colexios-sobre as 17 horas-, e realizáronse as oportunas presentacións, adxudicáronse os cuartos. O contacto inicial foi moi significativo pois pronto entaboaron conversación e se relacionaron doadamente.
Esa primeira noite de estanza, o monitor organizou unha serie de actividades lúdicas que permitiron que alumnos e profesores nos fosemos coñecendo.
Mércores, 13 de maio de 2009

O primeiro día de Ruta comezamos visitando á cidade de Toledo -sempre guiados polo monitor-, descoñecida para a maioría dos participantes.
Entramos pola Porta de Las Bisagras e, no centro de Toledo, coñecemos Las Cortes. Alí os alumnos/ás recibiron e participaron nunha charla sobre Toledo como capital de Castilla La Mancha. Ademais, informóuselles de todo o relativo ás Cortes:  que alí se reúnen os representantes do goberno desta Comunidade, os seus función e as tarefas que neste lugar se desenvolven. Como recordo desta visita, lles entregaron e uns obsequios.
A comida no propio edificio resultou grata e amena: Xa os rapaces comezaban a tomar contacto entre eles.
A primeira hora da tarde, un guía levounos a lugar onde hoxe en día se atopa o lenzo de “El entierro del Señor de Orgaz”, na Igrexa de Santo Tomei. Informou de modo moi ameno e didáctico aos alumnos/as todos aqueles aspectos de interese en relación a este xenial artista: a súa vida, o seu estilo, as súas obras... Sobre o cadro, os alumnos manifestaron o seu interese ao analizar as partes tan ben diferenciadas entre o terreal e o celestial, os seus protagonistas, e todo o relativo á relación do cadro coa vida do Greco. Aclaracións referentes ao cambio de denominación de Conde de Orgaz por Señor de Orgaz, os personaxes que pintaba, o estilo, ... mantiveron vivo o interese de todos.
A última hora da tarde visitamos a Sinagoga de Sta. María La Branca e comentóusenos toda a súa historia, as súas orixes na xudaría toledana, a súa actividade relixiosa, o seu posterior destino a centro cristián, o seu estilo mudéjar-paredes brancas e muxes, con arcos de ferradura, a súa utilización como refuxio de mulleres arrepentidas e posteriormente como cuartel e refuxio de tropas en ao época de Napoleón. Tamén visitamos San Juan de los Reyes, edificio encargado polos Reis Católicos para o seu enterro aínda que finalmente o seu destino fose Granada. Para os alumnos foi un dos edificios máis bonitos de Toledo.
De regreso ao albergue, e tras a cea, o alumnado de Aznalcóllar (Sevilla) presentou a súa comunidade e entregou obsequios relativos a esta aos seus compañeiros. Este momento foi moi especial para os nenos e axuda a fomentar a amizade entre eles.
Xoves 14 de maio de 2009

O segundo día de Ruta fomos aos Montes de Toledo, en concreto a Aula da Natureza do Borril. Foi un día dedicado por completo ao contacto coa natureza, algo moi importante para os nenos e nenas.
Guiados en todo momento polo monitor, puidemos observar a vexetación propia da zona: aciñeiras, piñeiros, herbas aromáticas,... así como a diversidade do mundo animal: cervos, xabarís, corzos,... e todo tipo de animais, algúns en perigo de extinción.
Esta visita permitiunos coñecer todo o ecosistema desta zona. O alumnado gozou dunha paraxe natural inigualable que lles permitiu tomar contacto directo con animais, a vexetación....
Esa noite presentamos Galicia aos alumnos de Sevilla e Cantabria. Coa axuda dun power point fomos mostrando e narrando o máis significativo da nosa comunidade e concello: historia, xeografía,... ademais, os alumnos realizaron uns bailes que ensaiaran recibindo un caloroso aplauso polo resto de compañeiros. Despois entregaron os obsequios que levaramos para a ocasión.
Venres 15 de maio de 2009

Este día era sen dúbida un dos máis esperados: iamos coñecer os famosos muíños da Mancha, algo que a maioría dos participantes non tiveran a ocasión de ver ata o momento. Entrar nun deles foi algo curioso ao poder coñecer o seu interior. Unha guía explicounos o seu funcionamento. O que máis chamou a atención dos alumnos foi a vista que se aprecia dende os muíños, que permite divisar e que apreciar a auténtica paisaxe manchega.
Tamén visitamos o Castelo de Consogras, onde o alumnado gozou moito pois a guía os situou na vida daqueles tempos cunha gran facilidade e amenidad.
Ese día despois da comida, na sobremesa, uns alumnos demostraron as súas calidades artísticas aos participantes bailando en público un baile moderno A complicidade entre os alumnos era patente neses momentos de festa e diversión. Era o terceiro día e xa a amizade que se establecera entre eles era evidente.
Pola tarde, no Centro de Interpretación (Toletum) puideron gozar coas novas tecnoloxías dunha visión histórica das orixes de Toledo, algo que lles resultou fascinante.
Pola noite, os alumnos de Cantabria presentaron a súa Comunidade. A proxección en power point foi significativa e situounos na diversidade de pobos de onde proceden os alumnos do centro escolar.
Sábado 16 de maio de 2009

A Ruta prevista para este día xerara grande expectación entre todos pois era a primeira vez que boa parte dos participantes nas "Escolas Viaxeiras" acudían a un Parque Arqueolóxico, tocaba coñecer Carranque. A visita non defraudou a ninguén pois o seu extremo coidado, ambientación e a grande cantidade de escavacións que alí se atopan, supuxo un motivo de curiosidade para todos nós. A guía foinos situando na orixe destas escavacións, explicación seguida con entusiasmo polos nenos sobre todo ver a distribución tan organizada da diferentes dependencias do edificios romanos e as súas curiosidades na construción, a idea de calefacción, os baños....
Esta visita serviulles para comprender a finalidade da manualidade que previamente realizaran nuns talleres con motivos diversos de mosaicos relativos a esta cultura tan significativa para nós.
A tarde tiña unha especial curiosidade ao poder ver e apreciar a señorial vivenda de Cervantes. Os alumnos manifestaron que era unha casa preciosa.  O seu bo estado de conservación invita a visitala e apreciar a beleza de todo o que a ambienta. O que máis lle chamou a atención aos nenos e nenas foi, o patio e a adegas coas súas tellas, por ser algo moi orixinal. Ver as dependencias e aparellos da época serviulles para comprender a escritura de moitos parágrafos do Quijote, segundo manifestaron despois.
A noite no albergue foi especial e diferente. Se durante as reunións anteriores se presentaran ás Comunidades Autónomas participantes, esta noite emitían Eurovisión e vimos o programa todos xuntos animando a España.
Domingo 17 de maio de 2009

Chegaba o final da semana e, aínda que o cansazo comezaba a facer a súa aparición, todos queriamos seguir gozando da Ruta. Ese día o monitor levounos de novo a Toledo e, coa súa claridade expositiva e didáctica, realizou unha visita guiada á cidade. A vista panorámica, o legado das tres culturas, a fermosura do Tallo... é algo para non esquecer.  Visitamos o centro da cidade, os seus monumentos máis emblemáticos, a Catedral,... Y asistimos a un Concerto Didáctico coa participación dalgúns nenos na representación. A lenda do pozo amargo" captou completamente a súa atención.
A tarde dedicámola para comprar regalos e recordos para os nosos familiares e amigos. Os alumnos e os profesores realizan esas compras con moita ilusión para ter nas nosas casas algo que xa sempre nos permitise recordar eses días marabillosos.
Esa noite, a última, presentábase alegre pero, sobre todo, emotiva. Achegábase o momento da despedida e os lazos de amizade e os momentos vividos durante eses días facía que dese pena ter que marchar. Houbo de novo intercambio de regalos, música, baile,... Y todos lle agradecemos publicamente a Pablo, o monitor, a súa dedicación e profesionalidade durante a Ruta, a facer que esta experiencia resultase tan grata e positiva.. Unha vez máis, Pablo tíñanos preparada unha grata sorpresa: bailar todos unidos ao son de unha fermosísima cancións, tal e como el a definiu,  "Non dubidaría".
Luns 18 de maio

Chegou o último día. Tras almorzar e recoller os cuartos despedímonos co grato recordo dos días vividos e o convite para visitar a nosa comunidade a todos aqueles que o desexen.
O microbús recolleunos no albergue e sobre as 10.30 partimos rumbo a Galicia.
Realizamos as mesmas paradas que na viaxe de ida pero, nesa ocasión, cantando aquelas cancións que lles recordaban as súas vivencias nesta Ruta e recordando detalles do vivido.
Sobre as 20.00 horas chegamos a Narón. Alí agardábannos os pais e tras unha breve charla, cada un de nós dirixímonos ás nosas casas.
ACTIVIDADES REALIZADAS DESPOIS DELVIAJE

O coñecemento que adquiriu o alumnado na Ruta foi moi elevado e permitiu que, de regreso á aula, seguísemos traballando e afondado sobre o aprendido e visitado na Ruta:
  • Completamos o caderno de actividades enviado para a súa aprendizaxe iniciada nas tardes despois do regreso das visitas programadas. Falamos moito sobre a experiencia e os coñecementos adquiridos.
  • Degustación dos alimentos propios das outras Comunidades que nos entregaron como obsequio.
  • Realizamos unha Exposición de murais que trouxemos da Ruta.
  • Visualizamos vídeos e fotos realizadas durante a viaxe. Ademais, elaboramos un CD para cada un como recordo.
  • Continuamos en contacto cos participantes de Sevilla e Cantabria, tanto a través de Internet como vía telefónica.
  • Como titora, realicei unha reunión cos paispara comentar as incidencias e facer unha valoración da viaxe.
CONCLUSIÓNS

Para finalizar esta memoria, exporei as seguintes conclusións e valoracións da actividade:
Valoracións xerais: moi positivas tanto nos aspectos de aprendizaxe cultural coma de aprendizaxe persoal e de convivencia.
  • Valoración dos coñecementos adquiridos: satisfactoria, aínda que varía moito duns alumnos a outros dependendo do grao de madureza.
  • Actitudes mostradas polos alumnos nas súas relacións, non só entre eles senón tamén cos nenos dos outros grupos: mostráronse abertos e receptivos intentando en todo momento dar facilidades para entaboar boas relacións. O seu comportamento cos compañeiros, en xeral, foi respectuoso contribuíndo a facilitar a convivencia entre os tres grupos.
  • Actitude dos alumnos co ámbito e os lugares visitados: mostráronse respectuosos co ámbito e os lugares que visitaron. Esta actitude de respecto pola natureza e o ámbito trabállase moito dende o centro, co que esta viaxe foi unha oportunidade de poñelo en práctica..
  • Comportamento do alumnado nos lugares públicos, nos comedores,... foi bastante satisfactorio.
  • Capacidade de autonomía e desenvolvemento do alumnado: en xeral manexáronse con soltura. Os casos nos que se detectou esta situación, informouse os seus pais para que se procure solucionar esta carencia
  • Contacto cos pais durante os días de Ruta: nos primeiros días xerouse nos nenos e nenas certa inquietude emotiva que levou aos adultos a ter que marcar pautas concretas de actuación mellorando posteriormente a situación.
Subvención

  • En xeral, resultou escasa pois se tivo que destinar todo ao desprazamento. A colaboración do ANPA foi fundamental e cubriu todos os gastos engadidos: camisetas, material traballo, etc...
  • Para o tema de obsequios para as outras Comunidades recorreuse ao Concello de Narón e a Turgalicia que achegaron material moi apropiado. Outros regalos por parte dos alumnos para entregar os compañeiros foron custeados polas propias familias.
Duración da Ruta: aínda que onúmero de días aínda que poida parecer excesivo, resulta
necesario para visitar e coñecer a zona. Mesmo podería ampliarse a 10 días.
O aloxamento e a comida: o aloxamento reunía as condicións necesarias e o menú diario foi variado e axeitado para todos.
Suxestións:

  • Resultou difícil para o profesor ter que organizar os que participan na actividade polo que, unha suxestión para futuras convocatorias é que se amplíe o número de alumnos que poidan participar á matrícula da aula.
  • Que o programa do día inclúa algunha actividade física -natación por exemplo- pois dado o tipo de actividades diarias podería ser un bo aliciente ao regreso ao albergue.
  • Traballar máis previamente o relativo aos estilos arquitectónicos. Nesta ocasión en parte por descoñecemento e falta de tempo, non foron suficientemente traballados previamente o que supuxo unha carencia de comprensión á hora de vistas a determinados monumentos.
Como conclusión quero manifestar o meu agradecemento ás persoas encargadas da organización da Ruta, especialmente a Pablo, o monitor. A súa dedicación, capacidade de conexión e entendemento cos nenos e bo facer foi determinante, na miña opinión, para que o resultado final desta actividade resulte inmellorable. Ademais, tanto os alumnos/ás como os profesores dos outros centros participantes -Sevilla e Cantabria- tiveron en todo momento unha actitude de integración e de grupo moi importante para este tipo de actividades. Podemos dicir que fomos un único centro durante os días de Ruta e que o alumnado, lonxe de manterse só cos do seu centro, se intercambiou cos outros nenos e nenas participantes. Grazas tamén a todos eles.
Ao meu parecer, repetir esta viaxe é algo que ninguén descartaría polo vivido e o aprendido. Creo que se conseguiron os obxectivos iniciais e quero destacar que os alumnos manteñen un contacto permanente cos nenos e nenas dos outros centros, o que permite constatar que desta actividade xurdiron fortes lazos de amizade e compañeirismo.
Narón, 8 de xuño de 2009
María Rodríguez Fachal, titora de Sexto de EP do CEIP A Solaina e profesora acompañante con estes alumnos/as na Ruta de Toledo (programa Escolas Viaxeiras)

 

Back to top