O Muiño

Cando, cada día comemos ese manxar tan común, o pan, non pensamos nas mans agarimosas que o elaboraron e conseguiron que disfrutaramos del.

Comeza o proceso no muíño, onde aqueles grans de millo, centeo e trigo, vanse converter en fariña que, unha vez amasada e cocida, transformarase neses bolos e bolas que alimentarán o corpo ó tempo que deleitarán o padal.
	Están construídos os muíños tradicionais, nas ribeiras dos ríos, xa que se aproveita a forza da auga para poñe-lo mecanismo en funcionamento, e é rara a aldea que non contaba cun deles, ó que acudían tódolos veciños para moer o gran que cosechaban nas súas terras e co que elaboraban o pan para o seu consumo diario.

Constan, nun proceso moi inxenioso, dunha cadea de pezas entrelazadas que fan mover unha roda de pedra, a moa, que xira sobre outra fixa chamada pé, e por mor do seu rozamento, desfán o gran en partículas moi miudas.

A auga entra no muíño a través da cañeta e fai move-lo rodicio, comunicado coa moa, que se fai aproximar ou separar ó pé co aliviadoiro, según se queira a fariña máis ou menos moída;

moxega ou muxega e cañeta

sobre ditas rodas vai caendo pouco a pouco o gran depositado na moxega, muxega ou quenlla. Chámase quenlla pequena ou cañeta á peza que permite a súa caida.

Unha vez moído vai parar á peneira, que é un tipo de caixa oscilante cun fondo de malla que, cos seus movementos vai separando a fariña do farelo.

Recóllense da peneira tres tipos distintos de fariña, sendo a primeira a máis fina e valorada, na última parte, queda depositado o farelo, que se recolle noutros sacos.