Elaboración
Mans atando os nós
O traballo no tear comenza coa preparación do mesmo. É necesario saber o tipo de prenda que se quere facer para prepara-la urda, urdido ou erdume, que ven se-lo entramado, base do tecido.
Colocando os fíos na urdideira de tambor
Para iso prepáranse os fíos na urdideira. Hai urdideiras de pared ou de tambor. Neste caso os artesáns usan unha urdideira de tambor fabricada por eles mesmos á medida das suás necesidades.
Os fíos enróscanse arredor facendo xira-la urdideira, o número deles será o axeitado á prenda que se vai tecer. As voltas de tambor serán as que dean o longo do urdido. É un proceso moi laborioso. Calcúlase que uns 800 fíos poden levar ata dúas horas de traballo.
Estes fíos recóllense nunha longa trenza, ou cadea, que máis tarde colocaráse, fío a fío, no tear.
Máis avanzado o traballo
A cadea ou trenza de fíos
Preparando a cadea
Separando os fíos para para o prepeiteado
Así van pasa-los fíos
A cadea desfaise para pasar os fíos polo prepeite ou restrelo, tendo os cabos xunguidos ó compostorio do orgo do liño.
Logo colócanse os fíos nos lizos.
Colocando a urdime
Dous vistas da montaxe da urdime no orgo do liño, que logo irá soltando á medida que o precise.
Tensando a urdime dende o orgo do liño
Máis detalles da colocación dos fíos no orgo. No comezo dunha nova peza terán que ser atados no pau atador, ou espeto.
Orgo do liño
Orgo do liño
Atando os nós da urdime
Outro momento do atado
O atado e moi importante para evitar que podan soltarse ou afloxarse durante o traballo. Segundo os materias elexidos este labor pode ser máis ou menos doado. A la é moi elástica e recupera moi ben dos estiramentos. Non así o liño que é máis difícil de atar e vai afrouxando logo, polo que rematado o traballo hai que repasar tódolos nós xa feitos.
Xa está preparado o tear para tecer. Compre agora a preparación da canela co fío co que imos tecer. Pódese preparar nun caneleiro que non é máis cun eixe que se fai xirar por medio dun volante ou roda. No eixe colócase unha cana na que se prende o cabo do fío. Ó mover o aparello o fío vai envolvendo na cana.
Canela e lanzadeira
Máis de perto a canela
As canelas meténse nunha lanzadeira, caixa de madeira feita de bidueiro ou cerdeira. Leva un buraco, nun dos lados, polo que sae o fío
Preparando para pasa-la lanzadeira
E comenza o labor. A tecedeira pónse do lado do orgo do pano pisando unha premedeira con cada pé (non ó mesmo tempo), esto fai que a trama abra en dúas partes, unha arriba e outra embaixo. Entón botará, coa man dereita, a lanzadeira entre elas. Coa man esquerda recolle a lanzadeira e apreta o fío que pasou batendo co peite cara ela.
Segue de esquerda a dereita, pasando os fíos na canela da lanzadeira mentres invirte os lizos, logo apreta co peite.
Agora de esquerda a dereita
O peite apreta o novo fío contra o xa tecido
A maior o menor presión que lle imprima o peite vai facer que o tecido sexa máis ou menos abatanado. Rematado o tecido deixánse uns fíos para face-los flecos. Estes iránse agrupando e enroscando segundo o precise a prenda.
Un detalle do remate

Tamén se lle da un lavado a tódalas prendas, xa que teñen arredor dun 10% de mermas no primeiro lavado.
Este é o proceso para tódolos tecidos, logo os diversos materiais, la, liño, algodón, ramio..., a tensión maior o menor dos fíos ou os debuxos, farán que cada traballo sexa único, coma todo labor artesanal.

Volve ó índice