A Sega

Aló polo mes de Santiago, na aldea galega, procedíase á seitura do centeo e mailo trigo. A xente da aldea xuntábase para facer este labor, facían turnos nas distintas leiras e convertían este traballo nun motivo de reunión e encontro das familias e veciños.

Empregábanse na sega fouciñas que agarran coa man dereita, mentres que coa esquerda van facendo os mangados que se colocan nun feixe, mollo, atado cun vincallo.

A seitura comeza moi de mañá, ó sai-lo sol, e dura todo o día. No mes de agosto aproveitase a luz da lúa para completa-lo traballo.

Afiando a fouce. Hai que facer un alto no traballo para colle-la pedra e afía-la fouce, xa sen fío.

Os rapaces son os encargados de trae-la comida e maila bebida para que os segadores poidan refrescarse da calor do sol e repoñerse do cansancio do duro traballo.

Comen na mesma leira, almorzo, xantar e cea. Ó remata-la faena contan historias e contos, sentados no chan ó redor da comida (carne de porco, queixo, chourizos, etc...). Colócase nun leito de palla cuberto cun mantel.

A cuadrilla ábrese en ala co maioral á cabeza, cada segador leva un surco mentres que as mulleres atan os feixes.

Os mollos vanse xuntando, arrimados uns ós outros.

Ó remata-la sega da leira, lévanse a eira, case sempre en carros tirados por unha ou dúas xuntas de vacas.

Alí farán a meda para o que se bota unha manta vella no chan, sobre a que se van colocando os mollos de forma radial e coas espigas cara dentro.

Colocánse en círculos uns sobre os outros e, como as espigas abultan máis que a palla, a morea vai collendo unha forma cónica co centro máis elevado que as beiras.

Unha vez rematada a meda, e para que o vento non a desfaga, átase na cabeza con aros feitos co colmo torcido e suxeitos con paos chantados nos mollos da cuberta. Incluso ás veces adórnase cunha cruz feita de palla ou cun ramallo.

Non é doado face-la meda, ten que quedar moi compacta e segura, ademáis de ben aplomada e coa palla rasa, para o que se usan táboas coas que se vai batendo ó redor.

Un pouco de historia...

No S.XIX e principios do XX, as xentes da aldea, a consecuencia da miseria e falta de medios, tiñan que buscar traballo noutras rexións e, con motivo da seitura, xuntábanse en cuadrillas para ir segar ás terras de Castela. Marchaban todos xuntos, en grupos de doce e liderados por un maioral que era o encargado de busca-lo traballo e reuni-lo grupo; traballaban a destallo, durmindo nos mesmos campos e sempre xuntos ata remata-la faena. A un destallo seguía outro e así ata o momento da volta a casa, o que facían do mesmo xeito que á ida.

Rosalía de Castro tenlle adicado a tantos homes e mulleres, que foron segar a Castela, o poema "Castellanos de Castilla", recollido na súa obra "Cantares Gallegos".

"Castellanos de Castilla,

tratade ben ós gallegos;

cando van, van como rosas;

cando vén, vén como negros..."

Agora podes facer uns exercicios para comproba-los teus coñecementos sobre a sega. Preme na boneca