Prácticas de Conservación e Restauración de Pintura II.

Profesora: Teresa Orrio Laborra
Curso: Terceiro Pintura

Aplicación dos sistemas e técnicas de conservación e restauración dos materiais constitutivos dos bens culturais. Conservación preventiva: sistemas e técnicas destinados a evitar o deterioro e a perda de obras de arte. Identificar a natureza e estructura dos materiais que configuran as obras e estudiar as razóns potenciais do seu deterioro. Aplicación dos métodos que erradiquen as causas de alteración. Corrección dos danos producidos e recuperación da integridade física e funcional dos bens culturais. Analizar estructuralmente os elementos constitutivos das obras. Diagnosticar o estado de conservación: causas que motivaron a alteración e efectos dos danos físicos provocados. Aplicar e determinar o tratamento que se debe seguir de acordo cos datos obtidos. Estas prácticas incidirán primordialmente sobre o medio cultural galego.

Programa:

• Pintura sobre táboa
1. Estudio e tratamento dos soportes de madeira
• Anatomía e composición da madeira.
• Propiedades e formación da madeira.
• Estudio e clasificación.
2. Axentes de deterioro das madeiras
1. Axentes bióticos:
• Fungos.
• Insectos.
2. Axentes abióticos:
• Axentes atmosféricos (radiación solar, humidade atmosférica, acción corrosiva da chuvia e o vento, temperatura, etc.)
• Axentes mecánicos e químicos: a agua e o lume.
3. Sistemas de tratamento tanto preventivos como curativos.
3. Deformacións dos soportes de pintura
• Constitución tradicional dos soportes.
• Ensamblaxes por: espigas; unións vivas; lingüetas; cola de milano; falsas lingüetas; unión a media madeira.
• Marcos e travesaños de reforzo.
• Alabeos. Movementos e deformacións dos paneis de madeira.
• Higroscopicidade.
4. Desinsección e consolidación dos soportes de madeira
• Técnicas tradicionais.
• Novas técnicas.
• Consolidantes utilizados hoxe en día.
5. Corrección de deformacións e rupturas nos soportes de madeira
• Enderezado mecánico; enderezado por impregnación; engatillado e embarrotado.
• Novos soportes.
• Semitraslado.
• Traslado.
6. Imprimación sobre soporte de madera
• Preparación das táboas.
• Composición da imprimación segundo as diversas técnicas e escolas.
• Alteracións da imprimación.
• Tratamientos de la imprimación.
• Consolidación dos tratamentos das imprimacións.
• Reintegracións.
7. Alteracións na capa pictórica
• Tipos: craqueladuras; cazoletas; abolsados; pulverulencia e cambios cromáticos.
• Tratamento de restauración: reintegración pictórica.
8. Alteraciones na capa de barniz
• Tipos: autoxidación; pasmado; deposiciones; otras alteracións.
• Tratamento de restauración.
9. Axentes de deterioro sobre as pinturas
• A luz.
• Acción do osígeno do aire sobre os aglutinantes oleosos.
• Defectos da técnica (reacciones químicas).
10. Observación das pinturas
• Inspección ocular.
• Fontes de luz especiales.
• Exame de laboratorio.
11. Materiais de restauración
• Funxicidas.
• Consolidantes.
• Adhesivos.
• Disolventes.
• Esencias.
• Vernices.
12. Metodoloxías e técnicas para seguir os seguientes procesos
• Desinsección.
• Consolidación.
• Limpeza.
• Estucado.
• Reintegración.
• Vernizado (capa de protección).
13. Táboa de madeiras máis utilizadas como soportes de pintura.
• Pintura mural
1. Evolución histórica da pintura mural
• Prehistoria. Antigo Oriente. Antigüidad Clásica. Bizancio.
• Románico. Gótico. Pre-Renacemento y Renacemento. Barroco.
• América prehispánica. Época contemporánea.
• Pintura mural en España.
2. Compoñentes da pintura mural
1. Terminoloxía específica.
2. Carácter da pintura mural.
3. Elementos que constitúen o fresco
• muro.
• morteiros.
• pigmentos.
3. Alteracións do fresco
• Tipos de humidade.
• Efectos da humidade.
• Sales solubles-insolubles e fluorescencias.
• Disgregación do morteiro.
• Disgregación de pigmentos por causas físico-químicas.
• Otras alteracións: vento, luz, polución, lume, vibraciones, materiaiss defectuosos, técnica incorrecta, axentes biolóxicos, restauracións defectuosas.
4. Tratamento do fresco
• Remedio contra a humidade.
• Consolidación dos distintos elementos do fresco.
• Fixativos empregados nesta operación: descrición, características e propiedades dos mesmos.
• Novas técnicas de hoxe en día na consolidación de morteiros.
• Elección dos fixativos máis adecuados en cada caso.
5. Arrancado de frescos
• Circunstancias da obra que require este tipo de intervención.
• Perigos que entraña.
• Técnica operatoria según o tipo de arrancado: strappo, stacco, stacco a massello.
• Tratamento posterior da pintura.
• Elaboración de novos soportes para pinturas arrancadas.
• Características que deben de reunir.
• Emprego de materiales sintéticos.
• Soportes ríxidos tradicionais para Stacco, con morteiro groso.
• Soportes téxtiles tensados sobre bastidores para Stacco fino e Stappo.
• Soportes ríxidos inertes baseados na utilización de resinas sintéticas.
6. Elaboración dun informe sobre tratamentos de frescos.
7. Conservación da pintura mural
• Métodos de exame e documentación.
• Exame arqueolóxico.
• Exame técnico.
• Determinación das alteracións e as súas causas.
• Documentación do proceso.
• Intervencións derivadas da clase de mural.
8. Tratamento de pinturas murales
• Limpieza.
• Datos a considerar.
• Materias extrañas que se poden encontrar nunha pintura mural.
• Axentes de limpeza: medios mecánicos, solucións, axentes químicos e biolóxicos.
• Determinación do procedemento segundo a técnica de execución do mural.
• Polución ambiental.
9. Tratamiento de lagoas
• Carácter das lagoas que se encontran nun mural dependendo da súa técnica de execución.
• Estucado de lagoas.
• Técnicas de reintegración.
• Recomposición de pinturas fragmentadas.
10. Exame científico da obra de arte
1. Exame físico:
• luz rasante.
• Luz monocromática de sodio.
• Fluorescencia ultravioleta.
• Os raios infravermellos.
• Raios X.
2. Examen químico:
• Preparación de mostras.
• Estratigrafía.
• Técnicas de análises.
11. Documentación fotográfica
• Cómo se fotografía unha obra de arte: macro y micro-fotografía.