SUECIA DESPOIS DO MODELO SUECO
A imposibilidade do Estado do Benestar
Por Gorka Echevarría Zubeldia

Durante moitos anos Suecia foi o modelo de Estado de Benestar que todos os países querían imitar. Os socialistas adoraban ese país onde se conciliaba crecemento económico con igualitarismo social; pero desde que foi azotado pola crise económica non volveron a mencionar o milagre sueco. Por que?



Como explica Mauricio Rojas, deputado do Partido Liberal Sueco, no seu brillante libro Suecia despois do modelo sueco: do Estado titor ao Estado posibilista, os socialdemócratas non queren nin oír falar deste experimento, porque os suecos, ao decatarse de que o seu sistema non funciona, o han reformarlo drasticamente.



A orixe do sistema sueco é certamente curioso: presentouse como a forma de crear unha comunidade tradicional en medio da industrialización. Xa en 1830 comezouse timidamente a mellorar as infraestruturas e a educación ao tempo que se mantiña o dereito de propiedade, a liberdade de contratación e o libre mercado. En 1912 introdúcese o sistema de pensións, mentres que en 1917 establécense subsidios para os máis desfavorecidos. As reformas sociais sucedíanse e, curiosamente, Suecia non deixaba de medrar.



Cando Per Albin, líder do Partido Socialdemócrata, convértese en presidente do país, o aparello estatal empeza a incrementarse baixo unha premisa básica: facer de Suecia un "gran fogar" onde non existan diferencias sociais. Utilizouse a política económica para subir os impostos, regular a economía e, deste modo, controlar a demanda, pero non prexudicar en exceso a beira da oferta, isto é, o capital.



En 1960 empézanse a apreciar gretas no sistema. O emprego cae en picado. Os impostos afogan aos cidadáns. O gasto público dispárase para aliviar a situación. Pero de nada serve, porque o Estado do Benestar sueco acabou buscándose a súa ruína ao prometer o galiñeiro socialista na terra.



Non é de estrañar que, como apunta Rojas, "o sistema de formación dos salarios e transferencias tendeu a cambiar o principio distributivo social de 'igual pagamento por igual traballo' a 'igual pagamento ou ingreso independentemente do traballo'". Para mostra, un botón: no 2003 o sector privado empregaba a 300.000 persoas menos que en 1965. O sector público, en cambio, incrementara o número de funcionarios en máis de 900.000. No que a impostos se refire, a presión fiscal era 20 puntos superior á media dos países da OCDE. Entrementres, o desemprego disparouse dun 2,6% no 1989 a un 12,6% no 1994.



O motivo de esta crise non é outro que a arrogancia socialista de crer que ninguén vai a aproveitarse do sistema. Sen embargo, esta tese utópica fracasa porque non se pode penalizar o esforzo e pedir ao mesmo tempo que a xente traballe máis, cando pode vivir a custa de "Papá Estado" sen derrochar unha pinga de suor.



Perante esta situación, os suecos decatáronse de que canto máis necesitaban o Estado de Benestar, menos podían contar con el. Por iso, no 1991, elixiron ao conservador Carl Bildt como presidente do Goberno, para que desmantelase esta rede socialista, metese en cintura o gasto estatal e permitise máis "liberdade de elixir". Os primeiros pasos demostraron que as ideas liberais funcionan: introduciuse o bono escolar, que permitiu que os cidadáns, con diñeiro estatal, puidesen elixir o centro educativo ao que levar aos seus fillos. Como a xente aceptou de bo grao estas medidas seguiuse por esa vía liberal, ata o punto de privatizar o sistema de pensións e permitir que cada individuo sexa dono do 2,5% do seu salario bruto e destíneo aos fondos de investimento que prefira para garantir a súa xubilación.



Os resultados non fixéronse esperar e Suecia saíu do atranco. Tal e como sinala Rojas, "estes cambios importantes fixeron que Suecia sexa unha sociedade de benestar máis humana e libre na que competidores privádevos e públicos provén servizos aos cidadáns e as consumidores gozan a unha ampla posibilidade de elección". "O Estado segue asumindo importantes funcións nesta sociedade do benestar –prosegue o noso autor– pero non en exclusiva e de forma paternalista (…) senón como un Estado posibilista, que garante non só que os cidadáns teñan acceso a servizos sociais senón tamén a calidade dos mesmos".



Pero non toda a monte é ourego, de aí que Rojas advirta: "Queda moito por facer e moitos problemas importantes por resolver". Por exemplo, como acabar co parasitismo e evitar que os inmigrantes non se apunten ao carro do absentismo laboral para percibir subsidios estatais.



Aínda que cústenos aceptalo, o modelo sueco é un exemplo do que nos pode acontecer. Por iso, os españois deberiamos preguntarnos se imos polo bo camiño, se o noso sistema funciona a pesar de que perdamos poder adquisitivo, os nosos ingresos evapórense polos impostos e cotizacións á seguridade social ou as pensións corran grave perigo –porque cada día son mailos beneficiarios e menos os aportantes–. Mentres que a demagoxia sexa o pan de cada día, é difícil que sexamos capaces de pedir máis liberdade de elixir, desde a escola dos nosos fillos á forma de garantirnos a nosa xubilación, pasando polo médico e a clínica que queremos.



Está nas nosas mans cruzarnos de brazos, perder benestar e que decidan outros por nós ou aceptar que somos individuos libres que queren dirixir as súas vidas. Como dicía unha canción do grupo de rock Rush, "se elixes non decidir, xa fixeches unha elección".

FONTE: http://libros.libertaddigital.com/articulo.php/1276230379