12.5 - POBREZA E SUBDESENVOLVEMENTO

Estamos acostumados a ver nos medios de comunicación imaxes sobre a pobreza no mundo, sobre a diferenza entre o norte e o sur, os países desenvolvidos e os países subdesenvolvidos, noticias e imaxes de cidadáns subsaharianos que arriscan a súa vida para poder vir a Europa, catástrofes naturais nas que morren miles de persoas nos países máis pobres. Pero, cales son as causas da pobreza destes países?, podemos facer algo para evitalo?.

Fases cara ao desenvolvemento

En xeral os países pasaron por diferentes fases económicas ata o desenvolvemento actual.

Desde unha etapa inicial de produción primaria, na que predominaban as actividades relacionadas coa agricultura, gandería e pesca (sector primario); pasando por unha etapa de industrialización, na que se producen grandes investimentos e innovacións tecnolóxicas que permiten unha maior productividade; ata unha etapa post-industrial, na cal se produce un proceso de terciarización da economía pasando a ser o sector servizos o máis importante.

Os países desenvolvidos

Os países desenvolvidos xa teñen todo o camiño andado, producen os alimentos con avanzadas tecnoloxías conseguindo grandes productividades e o que non producen cómprano ao terceiro mundo a uns prezos moi baixos, vendéndoos no primeiro mundo a uns prezos moito máis elevados. Os sectores agrícolas e gandeiros están fortemente subvencionádevos para poder subsistir (Ex: a PAC) e competir con outros países menos desenvolvidos.

Teñen boas infraestruturas e un tecido industrial moi desenvolvido e avanzado tecnoloxicamente, co cal non poden competir os países menos desenvolvidos. Estes unicamente poden competir no factor humano, cunha man de obra moito máis barata, producíndose as deslocalizaciones de grandes empresas multinacionais que, en definitiva, van seguir sendo as que manteñan o poder económico. De todos modos, se hai un sector importante nun país, este encárgase de establecer as medidas proteccionistas necesarias para evitar a entrada doutros países máis competitivos.

E o principal sector no que desenvolven as súas actividades é no terciario (servizos), destinados a aumentar a calidade de vida dos cidadáns destes países.

Pregunta: Cales son actualmente os países desenvolvidos?

Os países en vías de desenvolvemento

Os países en vías de desenvolvemento necesitan realizar enormes investimentos para poder conseguir unha industrialización necesaria para poder xerar unha riqueza que lles permíta ir avanzando para o proceso de terciarización. Para iso reciben multitude de investimentos de capital estranxeiro, ben sexa a través de investimentos de grandes empresas multinacionais, ben a través da petición de préstamos a países do primeiro mundo que lles cobran uns bos xuros polos mesmos. En todo caso, están en vías de desenvolvemento e non dependen tanto dun sector tan inestable como o primario.

Pregunta: Que países se atopan actualmente en vías de desenvolvemento?

Os países subdesenvolvidos

Os países subdesenvolvidos, e neste caso fixarémonos nos máis pobres, basean a súa economía no sector primario, producen o necesario para poder comer e, se as condicións climáticas o permiten poden ter un excedente que poderían vender ao primeiro mundo e así conseguir recursos para poder seguir avanzando nos procesos de industrialización e ata terciarización.

Pero nos países desenvolvidos establecen fortes medidas proteccionistas que lles impiden exportar os seus produtos ou, como comentabamos antes, subvencionando os produtos nacionais para así ser competitivos no mercado global.

Outros problemas son as condicións climáticas, con secas ou grandes inundacións que fan improductivas as súas colleitas, son a estes países aos que máis lles afecta o cambio climático, provocado polos países máis desenvolvidos.

Exemplos:

Ciclón Nargis en Myanmar (3-05-2008)
13 de maio de 2008
Myanmar: 1,5 millóns de persoas en grave risco se a axuda humanitaria non consegue chegar ás vítimas
“É probable que haxa máis de 100,000 persoas mortas, o que implica un alto risco de catástrofe sanitaria que podería aumentar a cifra de vítimas ata15 veces máis durante os próximos días. Durante as primeiras horas despois do Tsunami, no 2004, faleceron 250.000 persoas, pero non houbo perigo de transmisión de doenzas porque os gobernos da zona e o mundo enteiro mobilizáronse masivamente para previlo. Temos que facer o mesmo coa xente de Myanmar”, dixo Fran Equiza, director de cooperación de Intermón Oxfam.


FONTE: http://www.intermonoxfam.org/é/page.asp?ide=2005&ui=9787

Terremoto en China (12-05-2008)
15 de maio de 2008
Oxfam Internacional inicia a resposta ás persoas afectadas polo terremoto en China
Intermón Oxfam abre unha campaña de recadación de fondos en España para a resposta de emerxencia ás poboacións afectadas
Oxfam Internacional (OI) iniciou a distribución de auga potábel, medicinas e outros materiais de axuda de emerxencia nas provincias de Sichuan e Gansu, que foron afectadas polo terremoto que asolou o luns o sudoeste de China e que causou xa máis de 15.000 mortos. Intermón Oxfam iniciou unha campaña en España para recadar fondos para a emerxencia.
FONTE: http://www.intermonoxfam.org/é/page.asp?ide=2005&ui=9796

Ademais a situación de moitos outros países é tan inestable desde o punto de vista político que provocan continuas guerras, co conseguinte gasto militar en vez de adicar os seus recursos a outros necesarios para poder desenvolverse, a imposibilidade de empregar a man de obra en actividades produtivas (ao ter que ir á guerra) e provocando éxodos masivos da poboación para outras zonas máis seguras.


Exemplo.
Crise en Darfur: Sudán e Chad
Case dous millóns e medio de desprazados
A crise de Darfur e este de Chad é unha das máis graves do mundo. Desde que o conflito empezou no 2003 na rexión sudanesa do Darfur, máis de 2.4 millóns de persoas desprazáronse. Moitas persoas asistiron á morte dos seus familiares e sofreron ataques aos seus pobos e violacións
FONTE: http://www.intermonoxfam.org/é/page.asp?ide=1291

Son moitos outros os problemas aos que se enfrontan, sirva como exemplo un pequeno resumo da web: www.pobrezacero.org, da Coordinadora ONG para o Desenvolvemento España:

50 millóns de persoas están infectadas co HIV e a gran maioría non recibe ningún tratamento nin atención.

800 millóns de persoas non teñen acceso ao xantar suficiente para alimentarse

1.100 millóns de persoas sobreviven con menos de 1$ diario

1.200 millóns de persoas non teñen acceso ao auga potábel

10 millóns de nenos e nenas morren antes de cumprir os cinco anos por causas evitables

O 70% das persoas pobres do Planeta son mulleres

O 10% da poboación mundial goza do 70% das riquezas do Planeta

O 75% das persoas pobres son campesiños e campesiñas

Nesta web desenvólvense os denominados OBXECTIVOS DO DESENVOLVEMENTO DO MILENIO 2015:

O 8 de setembro do ano 2000, o Cume do Milenio reunía na sede da Organización de Nacións Unidas en Nova York a 189 Xefes de Estado e de Goberno, co fin de transmitir a mensaxe de que a erradicación da pobreza mundial debía ser unha prioridade para todas as nacións. Este espírito reflectiuse na Declaración do Milenio que asinaron todos os asistentes ao cume, e que constitúe fundamentalmente un firme compromiso cos Obxectivos de Desenvolvemento do Milenio.
Os primeiros sete obxectivos acordos fan referencia á erradicación do fame e a pobreza, a educación primaria universal, a igualdade de xénero, reducir a mortalidade infantil e maternal, a detención do avance do VIH/SIDA, paludismo e tuberculose e a sostenibilidade do medio ambiente. O Obxectivo 8 céntrase en fomentar unha asociación mundial para o desenvolvemento a través da materialización dun compromiso firme que aúne recursos e vontades en forma de alianzas entre países ricos e pobres.
Son os seguintes:

1 – Erradicar a pobreza extrema e o fame
Sabías que?
- 28.000 nenos morren por causas derivadas da pobreza cada dia.
- Nutricion e saúde básica costaria 13.000 millóns de dolares ao ano ...Europa e Estados Unidos gastan 17.000 millóns en xantar para mascotas.

2 – Educación primaria universal
Sabías que?
- O orzamento que se gasta en armamento no mundo en catro días, sería suficiente para garantir que se cumprisen todos os obxectivos de educación.
- Uns 77 millóns de nenos e nenas no mundo non están escolarizados. O 55% son nenas

3 – Promover a igualdade de xénero e a autonomía da muller
Sabías que?
- As nenas constitúen o 70% dos 130 millóns de nenos que non asisten á escola.
- As dúas terceiras partes dos 960 millóns de adultos de todo o mundo que non saben ler son mulleres.
- Máis de 500.000 mulleres, fundamentalmente de países do sur, morren todos os anos de causas relacionadas co embarazo, o parto, ou o aborto.

4 – Reducir a mortalidade infantil
Sabías que?
- No 2004, 11 millóns de nenos e nenas morreron antes de cumprir os cinco anos a maioría de doenzas prevenibles?
- En 14 países, 10 deles en África, morren máis nenos menores de 5 anos hoxe en día que no 1990.

5 – Mellorar a saúde materna
Sabías que?
- O risco a morrer durante o embarazo ou no parto afecta a unha de cada 16 mulleres en África Subsahariana; nos países ricos a unha de cada 3.800.

6 – Combater o sida, o paludismo e outras doenzas
Sabías que?
- Aproximadamente 15 millóns de nenos e nenas de todo o mundo perderon a un ou ambos proxenitores polo SIDA.
- Cada segundo, o bacilo da tuberculose infecta a unha persoa nalgún lugar do mundo.
- En África morre un promedio de 1 neno cada 30 segundos debido á malaria.

7 – Garantir a sostenibilidade ambiental
Sabías que?
- O consumo de auga en mal estado provoca máis mortes que a guerra ou o terrorismo.
- As consecuencias da degradación ambiental aumentarán significativamente nos próximos 50 anos e, segundo a ONU, é xa a segunda causa de falecemento de persoas no mundo.

8 – Fomentar unha asociación mundial para o desenvolvemento
Sabías que?
- No ano 2000, cada vaca da Unión Europea recibiu 760 euros de subsidio mentres cada persoa en África subsahariana recibiu pouco máis de 6 euros en concepto de axuda da UE.

ACTIVIDADE: visita a web www.pobrezacero.org e describe cales son os obxectivos do milenio e en que medida se acadaron.

VÍDEOS:
- Por que presionar?
- Acordos incumpridos
- É posible acabar coa pobreza
- Spot da campaña Pobreza Cero
- Vídeo do Chamamento Mundial contra a Pobreza sobre o incumprimento dos Obxectivos do Milenio.
- Spot “make poverty history”
- Drop the debt