A reforma educativa
O goberno de Azaña desenvolveu unha intensa actividade educativa. Na Constitución estaba a nova filosofía educativa: ensino obrigatorio, gratuíto e laico.O Ministerio de Instrucción Pública deseñou un ambicioso programa de escolarización que incluía a creación de numerosas escolas e a mellora da formación dos mestres, especialmente de ensino primario. O número de escolas aumentou en varios miles, os Institutos de Bacharelato duplicáronse, mellorou a calidade do ensino, desenvolvéronse clases para adultos, creáronse novos centros de investigación (como o Instituto de Investigacións Científicas), recoñeceuse o dereito do emprego das linguas de España no ensino, diminuíron as taxas de analfabetismo... Nunca na historia de España se fixera tanto en tan pOUCO tempo
. O desexo de levar a instrucción e a cultura a todos os lugares de España propiciou a aparición de novas experiencias. Entre elas destacaron as Misións Pedagóxicas, organizadas polo Ministerio e que levaron polos pobos teatro, cine, conferencias, libros... e A Barraca, agrupación teatral de estudiantes universitarios dirixidos por Federico García Lorca que percorreu España representando pezas de teatro clásico e popular, ás veces adaptadas polo propio Lorca.
As Misións pedagóxicas
"Un acontecemento inesperado veu alegrar as nosas vidas.
Xa nos chegaran noticias dunha creación da República que estaba
tendo moito éxito por onde pasaba: as Misións Pedagóxicas.
Un grupo de profesores e estudiantes de Madrid e outras cidades que viaxaban
cargados de libros, películas, gramófonos e instalábanse
un ou varios días nos pobos que máis o necesitaban para compartir
coa xente unha festa de cultura. Escritores, artistas, intelectuais, sumábanse
ás Misións día a día. Oiramos falar diso e agora
se nos anunciaba a través da Inspección que o pobo de Ezequiel
fora elixido para celebrar unha Misión. (...) Cando circulou a noticia
(...) o murmurio converteuse en algarabía. Abertamente, a xente preguntaba:
¿Que veñen facer? ¿É para o voto? ¿Canto
nos van sacar? (...) O Inspector (...) presentouse no pobo e convocou na escola
os veciños. Con discreción e prudencia falou á xente. "Non
se trata de pedirvos diñeiro. ramp
se trata de facer propaganda política. redes que entender que é
un esforzo da República apoiado por persoas desinteresadas que dedican
s- t emocionante e estas xentes non esquecerán o que viviron. (...) Vexo
aos máis pequenos absortos co movemento dos títeres. Vexo aos
vellos contemplando por vez primeira as imaxes en movemento. Escoito as preguntas
dos cativos, máis interesados no misterio da máquina que no propio
milagre da película. (...) Mundos descoñecidos apar ante os ollos
dos campesiños. Documentais doutros países, cine de humor; debuxos
animados. A música popular coñecida e amada e aqueloutra que escribiron
xenios universais, todo era seguido en reverente silencio. (...) Os aplausos
torpes e suaves ao principio, enérxicos de seguido, cerraron a festa.
Algúns tiñan os ollos cheos de bágoas."