9.2 - RELACIÓNS ECONÓMICAS INTERNACIONAIS: COOPERACIÓN E INTEGRACIÓN

Debido ao crecemento das relacións internacionais, dun mundo cada vez máis globalizado, foron xurdindo nos últimos anos diversas colaboracións entre países, así como organismos que intentan regular estas relacións internacionais.

Hai diferentes formas de cooperar, desde simples acordos entre países para favorecer o comercio entre eles, ata verdadeiras integracións que van máis alá duns meros acordos aduaneiros, como o caso da Unión Europea.

9.2.1 - Grados de integración económica

• Bilateralismo: cando dous países establecen acordos para liberalizar o comercio entre eles.

• Área de Libre Comercio: formada por varios países que deciden eliminar as barreiras ao comercio interno pero mantendo cada un os seus propios aranceis diferentes fronte a terceiros. (Ej: NAFTA, que agrupa a Canadá, EEUU e México).

• Unión Aduaneira: cando unha Área de Libre Comercio establece un arancel exterior común.

• Mercado Común: supón a eliminación de barreiras á circulación dos factores produtivos, é dicir, dos traballadores e do capital.

• Unión Económica supón un grao máis na armonización das políticas fiscais e monetarias. Prodúcese aquí unha maior cesión de soberanía xa que, ao dotarse dun sistema monetario único, cada país sométese a unha disciplina monetaria para manter os tipos de cambio dentro das marxes autorizadas.

• Integración Económica, finalmente, implica a aparición dunha autoridade supranacional que adoptará as decisións de política fiscal e monetaria. Calquera decisión particular dirixida ao fomento dunha rama produtiva ou á corrección dun desequilibrio rexional deberá ser autorizada por dita autoridade.

Exemplo: Evolución da UE nos diversos graos de integración.

O proceso de construción da Unión Europea (UE) foi gradual:
• Desde a creación da CECA (Comunidade Europea do Carbón e do Aceiro), que realmente era unha Unión Aduaneira que pretendía a creación dun mercado común para os produtos siderúrxicos entre os países asinantes, polo que se suprimían os aranceis e outras trabas. (Os seis países foron Alemaña, Bélgica, Francia, Holanda, Italia e Luxemburgo).

• Posteriormente, e a medida que se incorporan novos países, vaise xeneralizando a Unión Aduaneira total (non soamente de produtos siderúrxicos) e eliminando todas as barreiras ao comercio interno e establecendo un arancel exterior común.

• Co Acta Única Europea, establécese a ampliación da liberdade de circulación de traballadores e capitais, prodúcese entón o Mercado Común, operativo desde 1993.

• Desde o 1 de xaneiro de 2002 podemos falar de Unión Económica, ao ter unha moeda común, así como unha política monetaria común. De feito fálase de Unión Económica e Monetaria. (Tratado de Maastrich). Ademais sentáronse as bases para outro tipo de colaboracións como:

- reforzar a cohesión social
- política exterior e de seguridade común
- cooperación en asuntos de Xustiza e Interior

9.2.2 - Organismos internacionales

Desde o fin da II Guerra Mundial fóronse creando diferentes organismos internacionais co obxectivo de evitar as anteriores tensións, de promover un maior comercio internacional e axudar ás economías máis desfavorecidas.

Entre os organismos de cooperación podemos citar (desde o punto de vista económico):

Banco Mundia (BM)

Banco Mundial (BM): é o Banco Internacional de Reconstrución e Fomento (BIRF), creado en 1946 para axudar á reconstrución dos países que sufriran as consecuencias das guerras e posteriormente dedicouse (e dedica) a prestar fondos aos países menos desenvolvidos a uns tipos de xuro de mercado pero que adoitan ser bastante máis baixos cós que existen nos países subdesenvolvidos.

Fondo Monetario Internacional (FMI)

Fondo Monetario Internacional (FMI): xorde co obxectivo de fomentar o crecemento do comercio internacional e a estabilidade dos mercados de divisas. Para iso realiza actividades de supervisión, axuda financeira e asistencia técnica.

Organización de Cooperación e Desenvolvemento Económico (OCDE)

Organización de Cooperación e Desenvolvemento Económico, OCDE (Organization for Economic Cooperation and Development OECD) creada en 1961, é un club de países ricos dedicado principalmente ao estudo dos problemas económicos e á coordinación das súas políticas.

Organización Mundial do Comercio (OMC)

Organización Mundial do Comercio (OMC): pretende o desenvolvemento do comercio internacional a través da desaparición dos aranceis que o impiden. As súas orixes proceden do GATT (Xeral Agreement on Tariffs and Trade) ou Acordo Xeral sobre Aranceis Aduaneiros e Comercio.

Programa de Nacións Unidas para o Desenvolvemento (PNUD)

• O Programa das nacións Unidas para o Desenvolvemento (PNUD): é un organismo pertencente a Nacións Unidas que pretende:

- Fortalecer a cooperación internacional para un desenvolvemento humano sostíbel.

- Axudar ás Nacións Unidas a converterse nunha forza efectiva para conseguir o desenvolvemento humano sostíbel.

- Erradicación da pobreza, rexeneración do medio ambiente, a creación de novos empregos e a promoción da muller.

- Elabora, desde 1990 o IDH (Índice de Desenvolvemento Humano)

 

SABER MÁIS

Enlaces a cada un dos organismos anteriores:

BM - FMI - OCDE - OMC - PNUD - FAO

9.2.3 - A Unión Europea

Desde que en 1951 en que seis países (Alemaña, Bélgica, Francia, Holanda, Italia e Luxemburgo) crean un mercado común para dous recursos como son o carbón e o aceiro, crean a chamada Comunidade Económica do Carbón e o Aceiro (CECA).

Posteriormente, e a través do Tratado de Roma, Acta Única Europea e o Tratado de Maastricht, se foron incorporando novos países e ampliando a cooperación e integración dos mesmos en diferentes ámbitos, como vimos no exemplo anterior.

Actualmente os países da Unión Europea son 27:

Destes, soamente 12 teñen como moeda común o euro, xa que o resto, ou ben non cumpre cos mínimos criterios para poder ter esta moeda de forma estable (criterios de converxencia do Tratado de Maastricht), ou ben decidiu non incorporala ao seu sistema financeiro. (Verémolo na seguinte unidade).

Para poder desenvolver a súa actividade, a UE conta cunha serie de institucións, como son:

• O Consello Europeo: composto polos xefes de Estado ou de Goberno dos estados membros. Reúnese ao menos dúas veces ao ano no que se chama “Cume Europea”.

• Consello de Ministros: formado por representantes de cada un dos Estados membros (habitualmente ministros responsables do tema a lexislar). É o órgano lexislativo e decisorio da UE. Sede en Bruxelas.

• A Comisión Europea: é o principal órgano administrativo e executivo da UE. Composto polos diferentes Comisarios que executan as políticas comúns da UE e as relacións comerciais internacionais. Sede en Bruxelas.

• Parlamento Europeo: formado polo eurodeputados escollidos por sufraxio universal. Supervisa á Comisión Europea, aproba o orzamento e controla a súa execución. Sede en Estrasburgo.

• Banco Central Europeo: con sede en Frankfurt.

 Dentro dos acordos acadados, salientan as seguintes políticas comúns desenvolvidas na UE:

• Política Agrícola Común (PAC): cuxos obxectivos son incrementar a productividade, garantir un nivel de vida equitativo á poboación agrícola, estabilizar os mercados, garantir a seguridade dos abastecementos e asegurar ao consumidor subministracións a prezos razoables.

• Política Pesqueira Común (PPC): os obxectivos están o a liña dos agrícolas pero pretendendo tamén protexer ás especies da pesca excesiva.

• Política Industrial Común (PIC): pretende establecer as condicións necesarias para unha maior competitividade da industria da UE.

• Os Fondos Estruturais e o de Cohesión: co obxectivo de conseguir unha cohesión económica e social nos diferentes Estados membros (coas diferencias tan importantes que existen desde a creación da UE), créanse os fondos estruturais:

- Fondo Europeo de Desenvolvemento Rexional (FEDER)
- Fondo Social Europeo (FSE)
- Fondo Europeo de Orientación e Garantía Agrícola (FEOGA)
- O Instrumento Financeiro de Orientación da Pesca (IFOP)
- e o fondo de cohesión.

SABER MÁIS:

Ligazón á UE: toda a información e ata un xogo para coñecer a UE

Información en eumed.net sobre organismos internacionais: FMI - - - BM - - - OCDE - - - PNUD - - - OMC

Información eumed.net sobre políticas UE: Integración europea - - - Institucións UE - - - PAC - - - PPC - - - Política Industrial - - - Fondos Europeos - - - Beneficios do Euro