Praza Pública

Velaí van outras catro contribucións máis:

Autor : Ignacio García Añón

Os videoxogos violentos poden ou non afectar aos adolescentes dependendo da súa educación. A violencia converteuse nun elemento básico da acción nestes xogos, calquera máquina de destrución recibiu a súa version simulada, por exemplo barcos de guerra, avións de guerra, etc. Estes videoxogos teñen unha función que é permitirnos sacar fóra todas as tensións da vida cotiá, o que contribúe a reducir a agresividade na vida real dos mozos. A curto prazo, aumenta a capacidade de violencia porque pon en primeiro lugar as reaccións agresivas e, en segundo plano, as reflexivas. Os adolescentes deben comprender que a violencia que ven é ficticia: “se ves a alguén ao que lle cortaron a cabeza, sabes que non é real, é demasiado unidimensional, non ules!!!, non o tocas; en xeral, os adoslescentes encóntrano divertido” afirman.

O problema é que trivializamos a violencia real e que nós, os adolescentes, acabemos volvéndonos inmunes ao seu horror. O maior perigo non é a xeración ou non de comportamentos violentos, senón a insensibilidade diante da violencia.

Como consecuencia non nos estraña se sucede na vida real. Non o vemos como malo. Parécenos que son prácticas normais, que as fai a xente a diario e que non son condeables. Se se cometen torturas nun país determinado ou as forzas de seguridade dun lugar maltratan aos inmigrantes, parécenos normal. Como no xogo estamos acostumados a velo a diario, non nos decatamos de que está mal feito.

Tanto as películas como os videoxogos teñen unha restrición de idade, sexa porque hai violencia, drogas ou contido sexual, o problema é que en gran parte dos adolescentes esta restrición non é respectada e os pais tampouco fan moito caso dela.

A socialización está sendo dirixida esencialmente polo mercado. E téndese a responsabilizar ás familias das salvaxes condicións que impón o mercado global. É o suxeito quen ten que combater contra el. Porque o mercado autorregúlase. É a divindade da liberdade de mercado a que lle impón e os culpabiliza. É a perversión que converte ás vítimas en culpables e lles fai sentirse como tales.

Poderíase traballar co alumnado unha análise sobre os videoxogos e as súas consecuencias. No que se sinteticen as conclusións desta investigación e se propoñan unha serie de actividades de traballo interactivas.

Eu creo que tanto adolescentes coma adultos poden disfrutar deste tipo de xogos sen sufrir ningún tipo de trastorno, sempre e cando estes xogadores non sufran ningunha enfermidade mental que non lles permita diferenciar a importancia que ten a vida real e a insignificante realidade dos videoxogos. As persoas afectadas por videoxogos violentos non teñen por que ter problemas mentais, tamén poden ter sido mal educados e os pais non puideron ensinarlles a diferenza entre os xogos e a realidade.

Autor : Alejandro Otero Mato

Segundo os principios basicos da democracia todo se elixe por maioría, o poder é do pobo. Se a maioría esixe unha nova norma ou algo semellante deberase respectar, ese é un dos principios básicos da democracia. Vou intentar defender que os videoxogos non propician a violencia nin a rebeldía contra distintas normas da sociedade.

A maior parte dos nenos e nenas comezan a xogar cunha idade bastante tempraneira,con 5 ou 6 anos (como ocorreu no meu caso e coa maioría dos meus compañeiros). Nesa idade os nenos descoñecen o que acontece na súa contorna soocial, non saben nada sobre o que está a ocorrer na sociedade ou no goberno actual. Eles ven os videoxogos como un entretemento ao que recorren cando están aburridos, non lles importa nada as mensaxes que transmite o xogo.

Os xogos que segundo a sociedade propician unha actitude de rebeldía son os xogos que consisten en matar aos inimigos que teñen uns ideais distintos aos teus.Como citei anteriormente, os nenos comezan a xogar a unha idade moi tempraneira e non lles importa nada o argumento do videoxogo e no caso dos nenos dunha idade superior aos 10 anos, que xa son o suficientemente maiores para distinguir a realidade dun videoxogo, non adoitan ter un comportamento de rebeldía. O problema da sociedade actual é que cando calquera neno ou adolescente comete unha atrocidade contra a sociedade adóitase relacionala cos videoxogos como explicarei no seguinte exemplo:

Seguramente vostede coñeza o caso do “Asasino da katana”, chamado José Rabadán. Este adolescente cometeu a atrocidade de asasinar a todos os seus familiares cunha katana, obxecto que se relacionou coa arma que levaba o protagonista dun videoxogo chamado Final Fantasy. Tempo despois se demostrou que o adolescente estaba nun estado mental horrible, e que o xogo non tiña nada que ver no asasinato.

O que quero demostrar con isto é que a maior parte dos casos de rebeldía contra un estado social non son provocados polos videoxogos se non que é o xornalismo o que os relaciona.

Nas películas sucede algo semellante, cando se as relaciona coa rebeldía contra un estamento superior son un invento da sociedade. Os actos de rebeldía contra a sociedade os provocan quen non recibieron unha educacion adecuada ou quen teñen un desequilibrio mental, algo que non se pode relacionar cos xogos ou películas.

Autor : Daniel Teijeiro Riveiro

Neste pequeno ensaio vou falar do Fenómeno 3, que é o que ten que ver cos videoxogos e a democracia, e propón se estes, xunto coas películas e series de acción, poderían ser prexudiciais para a democracia por amosar un mundo irreal e violento que podería ser tomado como exemplo polos máis pequenos e polos non tan pequenos.

Para comezar, gustaríame aclarar unha cousa. Levo vendo películas de acción e xogando a videoxogos dende que eu era moi pequeno, prácticamente dende os 6 anos, e no meu caso non fun influenciado para nada en absoluto. No meu caso, sempre souben que non deixaba de ser unha película ou un xogo, e que só eran iso, ficcións que non podían ser levadas á realidade.

Para continuar, gustaríame aclarar outra cousa. O mundo dos videoxogos é un mundo excepcionalmente amplo, no cal podemos atopar infinidade de xéneros distintos a escoller,e unha auténtica morea de títulos entre os cales escoller. Polo tanto, podo afirmar, con total seguridade, que moitos videoxogos non levan disparos, e moitos nin se quera se ambientan na nosa época. E máis, ate me atrevería a afirmar que os videoxogos comezan a ser coma os libros. Isto pode parecer unha afirmación moi tola, porque normalmente a xente cando pensa en videoxogos adoita pensar en xogos chorra para pasar o tempo con historias estúpidas que fan un argumento pésimo como excusa para poder matar a algo, dispararlle a algo, etc…

Non o vou negar. Se ben hai moitos videoxogos así, cunha línea argumental que parece deseñada por un simio aporreando unha máquina de escribir, non todos son así. En concreto, só os xogos que fan máis cartos e son máis comerciales adoitan ser así. É máis, hai algúns que xa prescinden dunha historia, só crean un mapa, poñen a xogadores online e que se maten entre eles. Non hai nada que resulte máis aburrido para min, pero a moita xente gústalle.

Entón, que teñen de bo exactamente? Que aportan estes pasatempos? Pois verá, mentres algúns son só iso, tristes escenarios montados para dispararlle a algo coma un parvo, outros contan auténticas historias fermosísimas dignas de libro, e moitos ate se meten en temas éticos e morais. Podo dar exemplo disto cun vello videoxogo de culto, alabado pola crítica, considerado por esta unha obra mestra e por gran parte do público coma un auténtico descoñecido. Este xogo é o “Shadow of the Colossus”, o cal nos conta unha sinxela historia de amor, na cal un rapaz de aproximadamente preto de 20 anos, perde a súa amada por razóns inexplicables e tal é o poder do amor que decide ir facer un pacto cun vello demo, o cal lle di que se derrota a 16 colosos tal vez poida revivir a súa amada, deixándolle ben claro ao rapaz que pode que non sexa capaz e que morra el no proceso.

É unha historia moi sinxela pero, unha vez levada a pantalla, convértese nunha marabilla e un pode viaxar kilómetros por unha terra baleira, cunhas paisaxes espectaculares, na procura dos colosos, todo pola forza do amor. E isto propón moitas outras cousas. Conforme avanza o xogo, eu polo menos, fun entendendo que o que facía non estaba xustificado, e sentín ate pena polos colosos por ter que acabar con aquelas moles. E efectivamente, cando o xogador os derrota a todos, o pobre rapaz morre, posuído polo demo, o cal revive a amada pero mata ao rapaz ( logo o demo é detido por outros personaxes).

Non nos dá isto unha valiosa lección? Eu penso que é unha gran historia, que narra como ás veces o pulo dos mozos lévaos a facer estupideces, tendo as mellores intencións do mundo, como pode ser algo coma o amor.

E coma este, temos deceas de exemplos, dos que non falarei, que me ensinaron cousas, como o valor que pode ter a amizade, ou o valor que pode ter unha sinxela vida, dos cales podería falar durante horas e non rematar de explicalo todo.

Gustariame poñer como último exemplo, Bioshock, un videoxogo que de novo podería dar perfectamente para facer películas e libros con el. Este xogo, trata dun home, chamado Andrew Ryan, que un día, farto do mundo, decide reunir unha chea de cartos e xente e construír unha cidade no fondo do océano, lonxe do capitalismo e do comunismo, na cal reine a anarquía. A esta cidade, só poderán acceder as persoas consideradas máis intelixentes, brillantes científicos, artistas destacados, filósofos, escritores recoñecidos… etc.. O problema aparece cando descobren unha serpe mariña nos fondos abisais, cun veleno moi especial, capaz de alterar o ADN do home. Os científicos póñense a traballar, e pronto xorden os plásmidos, substancias coas cales un pode adquirir maior forza, intelixencia, e facer cousas tan impresionantes como xerar lume coas mans, ou electricidade. Cal é o problema que propón o xogo? Que esta substancia é tan adicitiva como a cocaína e a xente perde o control, convertendo unha marabillosa cidade de ciencia e coñecemento nun terrorífico paraxe cheo de psicópatas, ladróns, asasinos, todos enganchados ao veleno, dispostos a matar por el. Non é isto unha crítica terrible a como o poder corrompe ate as mellores persoas?

Neste xogo, a moral, ten un papel importantísimo. Durante a nosa estancia nesta cidade poderemos tomar moitas decisións, como matar a certos personaxes da historia ou non facelo, e dependendo de isto e da nosa moral o final da historia rematará de maneira diferente, tendo un final feliz se fomos bos e xustos, e un final cruel e terrible se nos comportamos desta maneira durante o xogo.

Comentado isto, podo afirmar que existen moitos tipos de videoxogos, algúns intentan facer pensar e outros, sinxelamente, intentan enriquecer a unha empresa. En calquera caso, non considero que ningún deles sexa unha ameaza á democracia. Considero que a xente é a verdadeira ameaza á democracia. Que podes esperar dunha persoa a quen lle explicas o complicadísimo argumento de Bioshock, xógao, e saca como conclusións: “Este xogo mola, podes queimar xente”. Causoulle iso Bioshock? Non. Se Bioshock causase iso, teríamo causado a min tamén. É a persoa quen decide que é o que lle impresiona dun videoxogo ou unha película, e é ela a que decide se imitar ese comportamento. Non creo que os videoxogos deban ser censurados entre os adultos, pois considero que o adulto promedio debe ter a suficiente capacidade de raciocinio como para saber que só é un xogo, e nada máis ca iso. Se un adulto mentalmente san non é quen de entender que por ver unha película de Superman non vai voar cando chimpe pola fiestra, na miña opinión non está capacitado para votar, pois entra dentro do sentido común que se espera dunha persoa saber cousas coma estas.

No caso dos nenos? Obviamente, neste caso opino que se debería ter un maior control parental sobre o que xogan ou non. Non vexo normal que un neno pequeno xogue a un xogo como Bioshock, por exemplo, porque, malia ser unha obra maestra, el é demasiado pequeno para poder apreciala correctamente, e dependendo da idade e a súa capacidade de razoamento si que lle podería afectar. Deixaría a un neno pequeno ver películas coma “El resplandor”? É un brillante filme, pero creo que todo o mundo coincidirá en que un neno pequeno non está preparado para ver este filme. Cos videoxogos creo que se debe aplicar o mesmo.

Autor : Iván Viqueira

Eu falarei sobre o fenómeno 3, é dicir, o dos videoxogos. Simplemente porque é o tema do que máis controlo e penso que será no que máis facilidade teña para argumentar, xa que descoñezo o mundo da política. Non teño nin idea de case nada, de feito, tiven a posibilidade de ir votar hai unhas semanas e non o fixen, debido a que descoñezo completamente os programas dos partidos políticos, as súas ideoloxías e todo o relacionado con eles, polo tanto decidín mellor non votar ignorantemente. Probablemente este feito que acabo de contar se dea debido ao fenómeno 2 citado anteriormente nas propostas de ensaios, o das televisións e a súa “selectividade” de programas, o que me parece un tanto triste, xa que na tele a maioría de programas son auténticas basuras que, como ben se di arriba, só serven para entreternos, para comernos a cabeza e para darnos estereotipos moi variados (mulleres e homes e viceversa, por exemplo, un programa que non aguanto), e debido a que triunfan estes programas de “telebasura” pode ser que non coñeza tanto de política, xa que se repartimos os programas que emiten na tele á semana de política e de “telebasura” a porcentaxe sería 1% política e 99% telebasura.

Ben, con respecto ao dos videoxogos eu penso que é un tema bastante complexo, xa que algúns son violentos, si, e preséntannos situacións fantásticas, utópicas ou futuristas da sociedade, ou dun mundo imaxinario ou mesmo real. En primeiro lugar destacar que con cada xogo vén cunha pegatina de idade restrinxida, chamado PEGI, que é un tipo de guía para saber as idades ás que se debe deixar xogar certo xogo e as cousas que contén, xa sexa deporte, drogas, linguaxe soez (por exemplo, o famoso videoxogo de fútbol FIFA ten unha restrición de 3 anos, xa que non é para nada violento, pero os coñecidos Call of Duty, de 16, xa que son de matar.)

O problema vén dado cando, de tanto usalos, xa sexa por usalos a unha idade non aconsellada ou por diferentes motivos (por exemplo, confundir a vida mesma cun videoxogo) chegamos a aplicar situacións que vemos nos devanditos xogos na vida real, o cal sería unha catastrofe (e digo videoxogos como digo películas). Ben, eu penso que non debería haber restrición xa que, polo menos aquí, non coñezo moitos casos de videoxogos que inflúan na democracia, pero si se poderían dar por un mal uso deles, se algunha xente chega a confundir a vida cun simple xogo, colle unha metralleta e mata ao gobernante ao telo como “inimigo”, xa que é o que predomina nas secuelas destes produtos. Sinceramente non creo que sexa este o problema da democracia, senón que o problema sería unha mestura de todos os fenómenos citados arriba. Para min, o correcto é que siga así xa que me gusta dicir que a democracia non é a forma perfecta de goberno, pero é a menos imperfecta.

Non se me ocorre nada máis que engadir a este ensaio, espero que sirva, que andamos algo cargados de exames e a cabeza non me dá para moito mais.

Tal e como comentei en clase, pareceume que as contribucións máis persoais e controvertidas ao tema do mes de maio, Os problemas da democracia, foron as relativas á cuestión da posible influencia dos videoxogos. Por esa razón, e previa autorización dos autores e autoras, vou ir inserindo aquí a totalidade dos breves ensaios que foron escritos polo alumnado de 1º A e 1º B.
O ritmo de inserción estará exclusivamente condicionado polo meu traballo previo de edición. Con isto quero dicir que procurarei corrixir os erros ortográficos, sintácticos ou de outro tipo que na miña opinión escurecen ou simplemente afean a presentación deses ensaios. Por suposto, se algún dos autores ou autoras cren advertir algunha eiva ou exceso nese meu labor, están no seu dereito de reclamar e decidir a forma final que prefiran, posto que eles son os donos das súas palabras.
A partir destes posts, quen quera pode participar debatendo coas opinións que se vaian verquendo. As novas contribucións tamén serán publicadas, unha vez lidas polo editor, lectura que procurarei ir facendo cunha frecuencia, como mínimo, semanal.
O alumnado que debe presentarse en setembro poderá obter unha avaliación suplementaria por esas contribucións, que poderá chegar a valer ata un máximo de 1,5 puntos por riba da nota que obteñan no exame de setembro.
De seguido, as dúas primeiras contribucións:

Autora : Inés Ansede
`Reales pero conflictivos, sufrimos la vida que llevamos pero no la que elegimos ´, `los que menos tenemos hacemos más ya con poco, déjame demostrárselo a esos idiotas, dile a esos guardias que dejen de patrullar y dejen de pillar de gratis haciendo que nos registran, bajate y dile a mis chavales que dejen la coca: robar, trapichear..´, esta é unha das letras dos numerosos raps que escoitan as xeracións de hoxe en día, e que nos fan sentir identificados por ser “ bros del mismo barrio”, unidos por pertencer a un sistema que, segundo eles, non os ten en conta.

Estes rapaces xoves, inseguros, cunha personalidade aínda non consolidada, e que non se sinten vinculados a ningún grupo rematan convencidos da mesma ideoloxía das cancións que escoitan: a culpa de todo tena o estado que lles ten manía, polo tanto é o seu máximo rival. Este tipo de comportamento recorda a ese grupos que recrutan rapaces que non se sinten vinculados a nada, producindo, este gran grupo, o sentimento de “gran familia” que empregan para lavarlles o cerebro e impoñerlles certas ideoloxías (como, por exemplo, facer que asimilen violencia con algo pracenteiro).
Un papel similar é o que están a levar a cabo outras manifestacións que afectan ao pensamento dos nenos, coma os videoxogos. Este último é un tema que preocupa moito dende hai uns anos, xa que existen noticias como a do neno de Brasil que tiña tal adición aos xogos que matou os seus pais. Este exceso de sensacións violentas conseguen que o xove as integre dentro da normalidade, o que pode favorecer comportamentos agresivos e impulsivos. Se este rapaz vía como rivais do xogo aos seus pais, porque non ían facelo o resto de rapaces que botan horas fronte as pantallas? Non temos máis que pensar na típica imaxe que se nos vén á cabeza dos rapaces das películas xogando á play cun aspecto desaliñado, claro indicador de que son indiferentes aos seus corpos e ao mundo que os rodea, incluíndo nel a política. Por outra banda están os famosos youtubers, persoas que xogan e mostran as suas habilidades vía online, nos tempos actuais o que ven neles os nenos é unha gran rivalidade entre estas personalidades que empregan descualificativos e bulras para convencer de que o seu é mellor ca o dos demais, o único que lles ensinan estes líderes aos seus fans é unha conduta que, debendo ser unha disputa xusta e cun debate correcto, remata sendo unha guerra que logo estes nenos repetirán. Parte da democracia son os diálogos razoados entre os partidos que, seguindo esta conduta, só se basearía en faltas de respecto que poderían conducir a unha guerra.

Un argumento a favor do uso destes videoxogos, podería ser que axudan a tomar decisións rápidas; o que creo que non lemos é a letra pequena de esta afirmación, xa que neste tipo de pasatempos mírase polo interés individual, pola supervivencia, tendo uns obxetivos egoístas e pisoteando todo canto faga falta para conseguilo. Un comportamento así non sería compatible coa democracia xa que non se mira polo ben común senón por pasar por riba de todo o que nos impida o noso obxectivo, xa non estariamos a falar de democracia.
Numerosos experimentos sociais que podemos ver na rede, executados con nenos pequenos mostran que son tan influenciables que con facilidade poderíase repetir un proceso coma o fascista aínda que, neste caso, dirixido polo mestre. Non podería acaso, un videoxogo facer o mesmo? Por exemplo, se no videoxogo os malos fosen aqueles cunhas determinadas características físicas os nenos trasladaríano á realidade. Isto non é tan pouco probable coma nós pensamos, xa que hai varios mestres que están intentando introducir nos seus métodos de ensinanza o uso de videoxogos o cal podería írselle das mans (como pasa na película “La ola”).
Unha solución que se me ocorre de cara a este problema non é censurar a súa venda (xa que poderiamos estar “atentando” contra as liberdades dos cidadáns), o que faría eu sería tests de preparación psíquica que poderían aparecer nos nosos DNIs ou outro tipo de identificación, e limitar a venda de determinados videoxogos a aqueles que non cumprisen co mínimo establecido.
Outra opción sería ofrecer programas para unha maior conciencia social e introdución de grupos marxinais ou que non se sinten enraizados a nada, para que no ocorra o mesmo que cos rapaces dos raps.

Autor : Víctor Cabada Armada
Neste breve ensaio acerca dos videoxogos, teño que comezar recoñecendo que son un fan destes, de aí que faga eu este pequeno traballo. O problema que se propón é se os videoxogos chegan a influír na democracia e nas novas xeracións.

Ben, na miña opinión, os videoxogos NON teñen moito que ver nas novas xeracións, pero imos explicar por qué non teñen que ver, na miña opinión. Para comezar, non vou negar o innegable, e é que os videoxogos tiveron un “bum” no século XXI, e que son un factor moito máis importante ca o que eran hai 20 anos, por exemplo. Pero, non penso que cheguen a facer cambiar a opinión ou o concepto da sociedade dunha persoa. Por poñer un exemplo, eu xogo a un xogo chamado GTA (o mesmo que aparece na páxina web como exemplo de videoxogo violento), o cal é certo que ten unhas pautas de violencia practicamente extrema, e de vida moi “salvaxe”. Ese xogo é un xogo que me divirte, pero en ningún momento se me pasa pola cabeza levar o xogo á realidade. É dicir, coma ti non pensas igual ca min, eu pégote ou xa non cte considero unha persoa coa que pasar o meu tempo.

Tamén, un aspecto que destaca dentro do campo da democracia é o da tolerancia. Este campo, non o vou a desmentir, penso que si que se está vendo influenciado polos videoxogos. Obviamente, non ao extremo que se leva nalgúns xogos, como é o caso do xogo que nomei antes, pero si que se está perdendo un pouco esa tolerancia, esa forma de saber respectar os gustos dos demais, aínda que non sexan os mesmos ca os teus. Esta perda non ocorre en todos os adolescentes que xogan a estes xogos, pero si que hai xente que se ve influenciada na súa capacidade de tolerancia.

Por último, quería tocar o tema que se propón de se os adolescentes que xogamos a este tipo de xogos, algún día lograremos sermos adolescentes responsables. Penso que si que poderiamos ser responsables, pero non da mesma maneira que o son a xente maior hoxe en día, é dicir: a sociedade está evolucionando (nin para mellor nin para peor), simplemente están existindo cambios que se dan por factores coma, por exemplo, os videoxogos.

Polo que a miña conclusión é que os videoxogos non inflúen tanto coma algunhas persoas pensan e que, como se propón na páxina web, respecto de sería adecuado censurar os videoxogos e as películas extremadamente violentas, penso que, se estamos en democracia, o máis normal sería deixar a cada un xogar ou ver o que lle pareza máis oportuno. Esta afirmación que acabo de escribir chega ao problema dos límites da tolerancia, aspecto que non quero tocar porque abandoaría o tema principal, e esa non é a miña intención.

O faladoiro terá lugar o MÉRCORES DÍA 27 de MAIO, na BIBLIOTECA, das 17 ás 18 h., e versará sobre o tema:
QUE DI A FILOSOFÍA DA POLÍTICA?

Lecturas sobre as que se desenvolverá a tertulia:

Simon Blackburn: La República de Platón. Caps. 6 a 9.

Karl R. Popper: La sociedad abierta y sus enemigos de 1ª Parte, Cap. 10.
Irwin, Conard e Skoble: Los Simpson y la filosofía. Caps. “Lisa y el antiintelectualismo estadounidense” e “Un marxista (Karl, no Groucho) en Springfield”.

Todos os libros están dispoñibles na biblioteca do centro.)

A DEMOCRACIA E OS SEUS RETOS

Tendes nacido nun sistema democrático, isto é, un réxime fundado na liberdade dos cidadáns. Pero cómpre que lembredes que, ao longo da historia, a democracia ten sido algo excepcional. Por iso pode afirmarse que a democracia, e con ela as liberdades individuais, son bens historicamente fráxiles que deben ser protexidos e defendidos, se consideramos que están entre os valores principais que deben orientar a vida humana.

O que se vos proporá de seguido é valorar algúns fenómenos característicos das nosas sociedades contemporáneas que, segundo algúns observadores e analistas, poden constituír (ou derivar en) auténticos perigos para o futuro da democracia. A partir deles, do que se trata é de que desenvolvades os vosos propios argumentos a respecto das seguintes cuestións:

a) en que medida considerades que eses fenómenos constitúen perigos reais ou, pola contra, esa consideración vos parece esaxerada;
b) de que xeito os tales perigos –reais ou esaxerados- poden, en calquera caso, ser combatidos e corrixidos, respectando os principios democráticos básicos.

Debedes desenvolver as vosas respostas argumentadas en forma dun breve ensaio, escollendo exclusivamente un só dos fenómenos propostos. Como en moitos casos se fai referencia a situacións ou episodios históricos concretos, é conveniente que vos informedes debidamente deles antes de elaborar o voso ensaio.

As respostas deben estar entregadas antes do día 5 de xuño.

FENÓMENO 1: Os límites da tolerancia.

Un dos principais dilemas que debe afrontar a democracia é a determinación dos límites da tolerancia. En efecto: se a democracia é tolerante mesmo cos intolerantes (p. ex., con organizacións políticas que pretenden cambiar o réxime de liberdades democráticas por outro de características diferentes), corre o perigo de que os intolerantes aproveiten a oportunidade de acceder ao poder, que a democracia ofrece a toda organización política, para conquistar o goberno e as outras institucións do estado, para desde elas destruír a democracia mesma. Isto é o que algúns pensan que aconteceu na República de Weimar en Alemaña, permitindo que o partido nazi conquistase o poder por vía democrática. Unha vez no goberno, os nazis encargáronse de destruír o réxime democrático utilizando os instrumentos do propio estado (os 3 poderes, lexislativo, executivo e xudicial; a policía, o exército).

Hitler primeiro ministro, co presidente Hindenburg

Pero, se a democracia é intolerante con determinadas organizacións, córrese o risco de que os partidos no poder utilicen esas restricións en favor propio para limitar o exercicio da liberdade por parte dos grupos opositores, baixo a acusación de seren “antidemocráticos”, e dese xeito tamén se estará afogando a democracia. Isto é o que, segundo algúns, ten ocorrido nalgúns estados democráticos que prohibiron ou limitaron en alto grao a posibilidade de participar na vida política dos partidos comunistas, baixo a consideración de que, se era lexítimo prohibir os partidos de ideoloxía nazifascista, tamén debería selo prohibir os partidos comunistas, dado que os réximes comunistas desenvolveron sistemas totalitarios onde accederon ao poder (URSS, China, Cuba…). Así, nos Estados Unidos, durante a primeira fase da chamada “guerra fría” (anos cincuenta do pasado século XX), se produciu o “macarthysmo”, un movemento liderado polo senador MacCarthy que perseguiu a numerosas persoas vinculadas co mundo do cine baixo a acusación de simpartizaren coas ideas comunistas.

Os “Dez de Hollywood”. Directores e guionistas de Hollywood enxuizados por pertencer ao Partido Comunista durante a “caza de bruxas” instigada polo senador McCarthy

Como escapar deste dilema? Cales deben ser as institucións que establezan os límites ao exercicio da liberdade? Cales os procedementos por medio dos cales os cidadáns poden protexer as súas liberdades?

FENÓMENO 2: A televisión e a democracia.

Diversos autores teñen denunciado que a influencia dos medios de comunicación, e en especial da televisión, na conformación da opinión pública, constitúe un auténtico atentado á democracia. Isto sería así debido a, polo menos, dous factores:

1. Aconcentración do poder mediático en mans duns poucos “magnates” que controlan os medios máis influentes (Murdoch en Gran Bretaña e os Estados Unidos, Berlusconi en Italia, mesmo hai quen di que o poder de PRISA en España ameaza con conseguir algo parecido). O control dos medios implica o control da información e o control da información trae consigo o control da opinión pública. O exemplo de Berlusconi en Italia sería paradigmático: sen ningunha organización política detrás e sen ningún proxecto ideolóxico definido, Berlusconi conseguíu gañar as súas primeiras eleccións e converterse no político máis influente do país durante un longo período de tempo.

Berlusconi preparándose para participar nun programa de televisión

2. A imposición da chamada “tiranía da audiencia” (só os programas que conseguen audiencias superiores ao 25 % dos espectadores son rendibles para as emisións publicitarias, que son quen realmente financian as televisións) impón un tipo de programas de contidos superficiais, dirixidos case exclusivamente ao entretemento, que exclúen o debate político en profundidade. Mesmo as campañas electorais dilucídanse preferentemente a través da televisión e, como consecuencia, estase a impoñer un tipo de propaganda política cada vez máis indistinguible dos avisos publicitarios (“véndese” un candidato como se vende un deterxente, un automóbil ou un refresco). A discusión de ideas e proxectos resulta case imposible no medio televisivo, e así o debate democrático se reduce a escoller entre candidatos (ou candidatas) máis ou menos “telexénicos” (que quedan ben na pantalla televisiva porque son máis “guapos” ou máis “elegantes”) e os eslóganes simples e de carácter populista (que se dirixen máis a conmover, a provocar emocións, que a convencer mediante argumentos racionais) se impoñen sobre as ideas complexas que precisan tempo para ser desenvolvidas.

Teñen razón estes autores? Se non o cres, explica por que non a teñen. Se cres que levan razón, como cres que a democracia pode ser defendida deste perigo?

FENÓMENO 3: Os videoxogos, as novas xeracións e a democracia.

Hai quen opina que a influencia sobre as novas xeracións de certos produtos mediáticos caracterizados polos contidos altamente violentos, pode constituír tamén unha ameaza para a democracia. Isto ocorre con moitas películas e telefilmes pero, sobre todo, cos videoxogos. Segundo estes críticos, os adolescentes que medran tendo estes produtos como principal alimento cultural, acaban interpretando o mundo coma un videoxogo máis, ou como unha película de acción. Nos dous casos a sociedade divídese entre grupos hostís que se combaten incesantemente e a única aspiración dos individuos consiste en matar para evitar que os maten.

Estes adolescentes dificilmente se acabarán convertendo en cidadáns responsables, capaces de comprender a complexidade da vida democrática, onde o teu rival político non debe ser visto coma o teu inimigo. A derrota do opositor democrático non implica a súa destrución, coma acontece no videoxogo, nin a discrepancia coas súas ideas xustifica o deprezo ou menosprezo das persoas que as defenden. Ao contrario, en democracia o triunfo electoral en ningún caso pode vir acompañado da agresión ou violencia contra os opositores derrotados. Mais como se pode agardar outro tipo de comportamento dun adicto aos videoxogos de “dispara e mata”?

Compartes este diagnóstico? Se o compartes, como debería reaccionar a democracia?: estaría xustificada a censura dos contidos dos videoxogos e das películas máis violentas?, abonda con restrinxir o seu uso aos adultos (acaso estes non poderían acabar tamén influídos)? Se non o compartes, explica por que.

FENÓMENO 4: Internet e a democracia dixital

A xeneralización de dispositivos electrónicos e a ampliación do universo comunicacional que trae consigo ten motivado dúas reaccións enfrontadas que, formuladas en termos extremos, podiamos resumir así:

Por unha parte estarían os defensores da Sociedade da Información como un cambio cara a unha cidadanía mellor informada e en consecuencia máis dificilmente manipulable polos poderosos. A posibilidade de formar grupos de influencia a través das redes sociais e a capacidade de expresar a propia opinión de forma inmediata diante de calquera situación non sería senón unha extraordinaria oportunidade para mellorar o exercicio da democracia. A futura “democracia dixital” poderá mesmo permitir a eliminación do Parlamento e da figura do político como intermediario, facendo real a vella “ágora” (praza pública) ateniense como espazo asembleario no que todo se discute e se decide.

Fronte a esta visión optimista, os críticos retrucan sinalando que a experiencia indica que as redes sociais non están sendo utilizadas maioritariamente para debater de política nin moito menos para artellar un fundamento argumentado das decisións a tomar para mellorar a vida dos cidadáns. Non hai máis que visitar as listas de “trending topic” semanais, ou os sitios web máis visitados na rede, ou os perfís de facebook con máis “me gusta”, para comprobar que os intereses dos usuarios das redes sociais están máis orientados ao comentario de comadres, o seguimento dos “famosos” profesionais ou o troco de fotos de viaxes. Cando raramente a política ocupa un lugar importante é para converter aos políticos rivais en obxecto de insulto, nunca para o intercambio de argumentos.

Con cal das dúas opcións coincides? Sexa cal sexa, lembra que debes fundamentar debidamente a túa opción. Tamén pode ser que non compartas ningunha das dúas e tamén nese caso debes fundamentalo para de seguido desenvolver o teu propio punto de vista.

O faladoiro deste mes terá lugar o XOVES DÍA 30 a partir das 18 h, no lugar habitual, a BIBLIOTECA do centro.
O tema, tal como acordamos na última sesión, continuará a ser O AMOR E A FILOSOFÍA.
Como textos a preparar para exponer e debater, volveremos ter a última parte d’O Banquete de Platón, que na sesión anterior finalmente non chegamos a comentar. Esta lectura será considerada nesta ocasión prioritaria e xa que logo é imprescindible que haxa alguén que se comprometa a lela e presentala.

Ademais, poderase ler fragmentos das dúas obras que se citan no post sobre o traballo para este mes: “La mente enamorada” e “La historia más bella del amor”. Estes dous últimos libros non figuran na biblioteca, de xeito quen queira lelos deberá solicitar copia ao profesor.

PARA SEGUIR FALANDO DO AMOR

Para este mes de abril propóñovos continuar co tema do AMOR. Quen teña entregado xa un breve ensaio sobre o tema, non precisa facer un novo agás que voluntariamente así o decida, ampliando os puntos de vista desenvolvidos no traballo anterior. TODOS OS DEMAIS (agás quen estean facendo un proxecto de investigación) deben entregar OBRIGATORIAMENTE este traballo antes do día 1 de maio.

Para a realización do traballo, debedes tomar en conta o dito no post de febreiro. É útil (aínda que non imprescindible) adoptar como punto de partida algunhas ou todas as lecturas que alí se propuxeron e que serviron como base para o último faladoiro. A estas lecturas poden engadirse os seguintes textos, que servirán para o vindeiro faladoiro:

Thomas Lewis, Fari Amini e Richard Lannon: “La mente enamorada. Una perspectiva científica sobre el cerebro y los vínculos afectivos”. RBA. Páxs. 110 a 119 (sobre os neurotransmisores que actúan nos procesos afectivos e emocionais); páxs. 138 a 140 (sobre as bases fisiolóxicas do que os autores chaman o “equilibrio límbico”); páxs. 184 a 190 (sobre os “atractores límbicos”); páxs. 208 a 210 (sobre as terapias para sandar as patoloxías debidas a carencias afectivas); páxs. 234 a 251 (sobre as relacións de parella).

Varios autores: “La historia más bella del amor”. Anagrama. Este libro trata, a partir do diálogo dunha xornalista con distintos historiadores e sociólgos, da evolución das relacións amorosas ao longo da historia. Pode escollerse ler calquera dos capítulos (que no libro denomínanse “escenas”) aínda que recomendo especialmente os tres últimos, dedicados ao mundo contemporáneo, desde os anos 20 do pasado século ata os nosos días.

Para evitar distraer en exceso a atención nestes días en que os exames se multiplican, ao estar preto as avaliacións, teremos un único faladoiro máis antes de concluír o trimestre, que terá lugar o xoves día 5 de marzo, das 17 ás 18 horas.
O tema, tal e como foi acordado ao remate do faladoiro de xaneiro, será
O AMOR
Os textos de referencia serán os seguintes:
“Banquete” de Platón. Páx. 70 (a partir da introdución por Sócrates do discurso sobre o amor de Diotima de Mantinea) ata páx. 88 (aparición de Alcibiades) e da páx. 88 ao final (segundo a edición da versión galega, de Xerais Peto, da que dispoñemos 2 exemplares na Biblioteca).

Alcibiades e Sócrates no Banquete, vistos polo pintor Giambattista Gigola (s. XVIII - XIX)

“Gaya Ciencia” de F. Nietzsche. Esta obra está dividida en pequenos fragmentos numerados que se ocupan de temas diversos, entre eles o amor. Propoño a lectura dos fragmentos cos números 60, 62, 67, 70, 71, 72, 74 e 75.

Nietzsche e o seu amigo poeta Paul Ree, fotografados con Lou Andrea Salomé.

Como complemento, suxiro a posibilidade de que alguén queira ler e presentar o artigo “Nietzsche enamorado”, unha recensión do libro do filósofo Manuel Cruz “Los filósofos y el amor” que se pode atopar neste sitio web:
http://www.jotdown.es/2013/06/nietzsche-enamorado/

“Nuestra especie” de Marvin Harris. Este non é un texto de filosofía senón de antropoloxía social pero o seu enfoque pode resultar complementario do estritamente filosófico. Lectura das páxs. 156 a 166, 172 a 182, 214 a 218, 219 a 232 e 233 a 243.

Os libros citados (agás o de Manuel Cruz) poden consultarse na biblioteca.

Lémbrase que é conveniente avisar ao profesor do libro escollido para presentar, evitando dese xeito repetir un título (ou o fragmento dun título) cando aínda non hai compromiso de lectura de todos.

Dadas as dificultades que estou a ter coa aula virtual, reitero aquí a proposta para de traballo para esta fin de trimestre:

O AMOR E A FILOSOFÍA
Seguro que todos e todas sabedes que é iso do amor.
Supoño que a estas alturas xa debedes ter tamén algunha idea sobre en que consiste a filosofía.
O que se vos propón neste traballo é desenvolver un breve ensaio encol de:
1, que é o que entendedes vós polo amor;
2, que pensades que podería dicirse desde a filosofía sobre o amor.
Naturalmente, a filosofía, ao longo da historia xa ten dito moitas cousas sobre o amor pero desas cousas na clase aínda non temos dito nada, así que no traballo non se vos esixe ningún tipo de coñecemento previo sobre o que teñen dito no pasado os filósofos sobre o amor. Do que se trata é de que adoptedes vós a posición de filósofos e filosofedes sobre o amor.

Cadro do pintor alemán Feuerbach sobre O Banquete, inspirado no célebre diálogo de Platón, unha das obras fundamentais da filosofía que ten como tema o amor

Cabe a posibilidade tamén de que tomedes en conta algún texto que coñezades en que se reflexiona sobre a experiencia amorosa, pero non é imprescindible.
Tamén podedes tomar en conta os textos sobre os que se vai desenvolver a tertulia ou faladoiro do xoves día 5 de marzo, último deste trimestre. Pero, reitero de novo, non é imprescindible.

O beixo de Psique a Eros na célebre escultura de Canovas (s. XVIII)

O beixo de Klint, pintor de finais do XIX e comezos do XX

O beixo de Lichtenstein, pintor pop (século XX)

O faladoiro deste mes terá lugar o xoves día 29 de xaneiro ás 18 h na biblioteca do Instituto.
O tema para o debate será o mesmo da disertación para a II Olimpiada Filosófica
NATUREZA E CULTURA.
QUE NOS FAI SER O QUE SOMOS?

Mais neste caso tomaremos como base as seguintes lecturas, todas de libros aos que se pode acceder na biblioteca:
R. Grasa Hernández: El evolucionismo. De Darwin a la sociobiología. Páxs. 136 – 148.
B. F. Skinner: Walden 2. Introdución.
Marvin Harris: Nuestra especie. Páxs. 448 – 457.
Michel Onfray: Antimanual de Filosofía. Páxs. 34 – 38.
Quen queira encargarse da presentación de algunha destas lecturas, debe poñelo en comunicación do profesor.

Este xoves día 14 de xaneiro ou o luns día 19, das 17 ás 18,30 h, terá lugar a proba do centro para participar na II Olimpiada Filosófica de Galicia.
A participación nesta proba é obrigatoria para todo o alumnado de 1º de bacharelato e voluntaria para o de 2º.
Calquera alumno ou alumna pode escoller participar en calquera das dúas tardes, unha vez que puidemos comprobar que era imposible atopar unha data única válida para todos.
O tema da disertación é, como xa foi explicado en clase:
NATUREZA E CULTURA.
QUE NOS FAI SER O QUE SOMOS
Trátase dunha cuestión na que a filosofía vén reflexionado practicamente desde os seus inicios.
A Natureza é o que constitúe a nosa realidade biolóxica. Non é algo sobre o que nós poidamos decidir xa que nos vén dado. Pero ata que punto a herdanza biolóxica determina aspectos esenciais da nosa condición humana? Os desenvolvementos científicos recentes, co descubremente do xenoma humano ou as achegas da neurociencia sobre o funcionamento do noso cerebro, teñen levado a algúns autores a salientar a nosa dependencia biolóxica. Somos, poderiamos dicir, “máis animais” do que aceptamos ser? Determina a nosa conduta a herdanza xenética ata o punto de que a capacidade de elixir nós ser o que queremos ser é moito máis limitada do que se cría?

Por outra banda, tamén na dimensión cultural, a dimensión do transmitido e aprendido, certos desenvolvementos científicos advirten de que a liberdade humana está limitada polo lugar no que nacemos e as informacións que recibimos. Que ese condicionamente existe é obvio pero podemos dicir que a súa influencia chega ata o punto de que a liberdade é unha ilusión, como afirmou por exemplo o psicólogo americano B. F. Skinner? Na biblioteca tendes a súa obra “Walden 2″ onde propón unha sociedade futura estritamente planificada. De algún xeito esa sociedade dirixida por técnicos na conduta que planifican a vida futura dos humanos se asemella ao que describe a novela futurista de Aldous Huxley “Un felz mundo novo”, só que este é moi crítico coas implicacións para a vida dun tal mundo tecnicamente planificado-
Iso é, logo, o que está en xogo e sobre o que se vos pide a vosa opinión argumentada.
Teredes 90 minutos para redactar a vosa disertación, que podedes levar ben preparada.
A estrutura da disertación debe seguir esencialmente 3 pasos:
- No primeiro debedes expoñer a vosa tese coa máxima claridade, isto é, explicar a vosa posición en relación co problema formulado.
- No segundo, desenvolver os argumentos mediante os que xustificades a validez da vosa tese. Cómpre ter en conta que non abonda con expór os argumentos propios senón tamén tomar en consideración os opostos e demostrar a superioridade dos primeiros (os defendidos por vós) sobre os segundos (os que se opoñen aos defendidos por vós).
- No terceiro, unha síntese onde se establecen claramente as conclusións finais.

Podedes consultar as bases da II Olimpiada neste sitio:
http://olimpiadafilosoficagalicia.weebly.com/bases.html