IES Pintor Colmeiro > Departamentos > Lingua Galega > Selectividade

A seguir tes as normas que rexen as probas de selectividade de lingua galega máis algúns exames.

NORMAS

A estrutura e contido da proba da materia Lingua galega e literatura serán os de anos anteriores. Constará, polo tanto, de tres bloques:

1º BLOQUE : Lectura, comprensión, análise e comentario dun texto. Valorarase con 3 puntos e divídese en dúas preguntas:

Pregunta 1: Valorarase con 1 punto e nela poderase solicitar:

• O tema do texto e unha síntese.
• Un título para o texto e unha síntese del.
• A estrutura do texto.
• Un esquema das ideas principais e secundarias do texto.

Pregunta 2: Valorarase con 2 puntos e nela pedirase un comentario crítico dunha frase, dun fragmento ou da totalidade do texto. Para a súa puntuación terase en conta o xuízo crítico das ideas contidas no texto, así como a capacidade do alumno para estruturar correctamente as ideas que expón e a corrección da expresión.

2º BLOQUE: Nel faranse tres preguntas de estrutura interna da lingua e unha sobre lingua e sociedade. Cada unha será valorada con 1 punto:

Pregunta 3: Versará sobre conceptos de fonética e fonoloxía ou morfoloxía.

Pregunta 4: Sobre contidos de semántica, léxico ou propiedades do texto.

Pregunta 5: Unha pregunta de sintaxe, que pode incluír unha análise sintáctica.

Unha preocupación que manifestou algún de vós é o da terminoloxía que debe ser usada nas respostas ás preguntas anteriores (especialmente ás de sintaxe e morfoloxía). Nas indicacións que se lles darán ós correctores das PAAU farase fincapé en que calquera das nomenclaturas empregadas son válidas. Concretamente no caso da posible análise sintáctica (sobre a que se fixeron bastantes preguntas) será válido calquera modelo dos existentes, tanto na súa representación gráfica (árbore, caixas, etc.) coma na terminoloxía ou concepción sintáctica (existencia ou non de cláusulas, existencia ou non de interordinadas, etc.). En todo caso o que se pretende é que o alumno saiba sinalar os elementos dos que se compón a oración e a xerarquía e relacións existentes entre eles.

Pregunta 6: Versará sobre os contidos que figuran no DCB baixo o epígrafe de Lingua e sociedade . Mantemos as nove posibles preguntas que se poden facer sobre estes contidos:

o         1.- O conflito lingüístico. Definición causas e consecuencias.

o         2.- Lingua minorizada e lingua minoritaria. Definición. Semellanzas e diferenzas.

o         3.- Bilingüismo e diglosia. Definición, causas e consecuencias.

o        4.- A diversidade plurilingüe e pluricultural de España. Identificación das linguas, territorio que ocupan e marco legal en que se desenvolven.

o         5.- O galego entre 1900 e 1936.

o         6.- O galego entre 1936 e 1975.

o         7.- O galego do 1975 á actualidade. Marco legal.

o         8.- A normalización lingüística do galego. Estado actual e perspectivas da lingua galega.

o         9.- O galego nos medios de comunicación de masas escritos e audiovisuais.

Notariades que nas preguntas 5, 6, e 7 suprimimos a segunda parte (Niveis de coñecemento e uso nos distintos contextos ) porque semellaba que non era esclarecedora. En todo caso estas preguntas forman parte do tema 1 do DCB en que se estuda a historia externa e a situación sociolingüística do noso idioma nos diferentes períodos.

3º BLOQUE: Valorarase cun máximo de 3 puntos. Constará dunha pregunta (a sétima, e última, da proba), que versará sobre literatura, de entre as nove posibles que xa tiña establecidas o anterior Grupo de traballo , e que son as seguintes:

o         1.- Noriega Varela e Ramón Cabanillas. Obras representativas e características da súa escrita.

o         2.- Movementos de vangarda. Características. Autores e obras.

o         3.- A xeración Nós. Características. Autores e obras.

o         4.- A literatura galega do exilio. Características. Autores e obras.

o         5.- Tendencias da lírica na segunda metade do século XX. Grupos de poetas.

o         6.- Tendencias da narrativa galega de posguerra. Autores e obras.

o         7.- O teatro galego do século XX. Tendencias. Autores e obras.

o         8.- Os modelos narrativos de finais do século XX. Características. Autores e obras.

o         9.- Tendencias actuais da lírica, da narrativa, da dramática e da ensaística.

Como observariades, nalgúns destes temas engadimos o termo características para evitar que as respostas dos alumnos fosen exclusivamente unha listaxe de autores e obras. Queda deste xeito claro que non só se busca iso, senón tamén unha explicación caracterizadora da escrita dos autores, das tendencias ou das etapas.

Finalmente temos que sinalar que, como se fixo ata agora, tamén se valorará a corrección lingüística do exame, polo que sobre a cualificación global se poderán descontar ata un máximo de 2 puntos por erros ortográficos. Os erros poderán ser:

• Moi graves: Aquelas solucións que son alleas ó sistema lingüístico do galego (tempos compostos, mala colocación do pronome persoal átono...). Descontaranse 0,2 puntos.
• Graves: Solucións ortográficas contrarias á norma lingüística ( b/v , h , y ...). Acentuación diacrítica. Descontaranse 0,1 puntos.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Exame Xuño 2005

LINGUA GALEGA E LITERATURA

OPCIÓN A

Insisto no dito por min noutra sesión. Se hai unha cultura específica —coa súa mitoloxía e os seus símbolos— dun pobo labrego, unha cultura diferente da dun pobo de pastores, poño por caso; parece que para pobos diferentes ten que haber un ensino moi diferenciado. Se como tanto e tan ben se dixo aquí, o pobo noso, nós, é un dos pobos do círculo cultural occidental que viven máis o seu ámbito, máis apegados están á natureza, ás formas da paisaxe, e aínda ós temporais, á choiva, á brétema, etc.; o ensino ha de acomodarse a esta disposición máis fonda do espírito do galego. Habemos de saber como é o galego profundo, se se pode dicir así, e buscar un programa de ensino que lle corresponda, e tamén as tarefas que realizou na historia, e o que queremos que haxa de ser no futuro. Penso que sendo nós un pobo agricultor e gandeiro, o ensino ten que conservar esta condición nosa, que por outra banda deunos un status cultural, e sería o máis inútil do mundo destruír isto que aínda existe, e que vai existir, aínda que quizais esnaquizada, no ano 2002. Unha cultura que supón uns comportamentos dados, una riqueza léxica, e unhas crenzas case relixiosas, que van dende as fases da lúa nas que hai que facer semente ou recolleita, ata certos actos máxicos, en relación coa fecundidade do campo e dos rabaños.

Como eu coido que o apego do galego á terra, á paisaxe na que el mesmo tanto laborou, na súa adaptación física e mental ó clima de Galicia, son datos positivos, a educación debe valorar esta situación.

Adaptado dunha entrevista realizada a E. Blanco Amor. 1979.

BLOQUE I

1.- Indica cal é o tema do texto e fai unha síntese del. (1 punto)

2.- Fai un comentario crítico sobre as opinións que Blanco Amor expón neste texto. (Mínimo 20 liñas). (2 puntos)

BLOQUE II

3.- Indica se é aberta ou pechada a vogal tónica das seguintes palabras: pobo (l. 2), brétema (l. 5) tarefas (l. 7), riqueza (l. 11), apego (l. 14). (1 punto)

4.- Indica o significado que teñen no texto as seguintes palabras: específica (l. 1), mitoloxía (l. 1), brétema (l. 5), esnaquizada (l. 11), fases (l. 12). Non é válida a definición só con sinónimos. (1 punto)

5.- Analiza sintacticamente a seguinte oración: Insisto no dito por min noutra sesión . (1 punto)

6.- O galego entre 1936 e 1975. (Mínimo 15 liñas). (1 punto)

[Os alumnos que aprobaron esta materia no ano 2003 ou anteriores deben responder a seguinte pregunta: Interferencias lingüísticas entre galego e castelán. ]

BLOQUE III

7.- Movementos de vangarda. Características. Autores e obras. (Mínimo 20 liñas). (3 puntos)

[Os alumnos que aprobaron esta materia no ano 2003 ou anteriores deben responder a seguinte pregunta: A poesía galega de vangarda .]

LINGUA GALEGA E LITERATURA

OPCIÓN B

Querida irmá:

Estamos ben todos tres, sans, solteiros e pescando arreo, cadaquén polo seu rumbo, eu de patrón e os outros de mariñeiros, que para o caso é o mesmo. Como eu son decote o que escribo, en nome da rolada, e hai tempo que non o fago, quero contarche o que pasou, máis ben o que me pasou, que ten a súa historia, o seu aquel.

Vou polo comezo. Os ianquis implantaron o que deu en chamarse a Lei Seca, contra o feireo e o consumo de bebidas con alcol, o que provocou un contrabando de moito pistón. A nosa xente nunca andou niso. Certo que ás veces, no tanque dalgún viveiro ía camuflada unha garrafa de ron que custaba en Cuba uns catro dólares e podíase vender por vinte nos Estados Unidos, pero os nosos desbotaban tal choio, e só o facían en ocasións moi contadas para cumprir a encomenda dalgún torreiro amigo.

Había lerios máis revirados ca ese do ron, e nun deles vinme encerellado sen comelo nin bebelo. Xa che conto. Andaba eu de temoeiro no San Agustín , do que era patrón Xoán Lence, un pillabán da Malata que lle fuxiu ó demo e sábeas todas, ou fai que as sabe, e case chegando a Boca Grande, na Florida, vin vir a todo dar unha lancha de luxo que se encamiñou de par de nós, quero dicir, do noso veleiro. A min non me deu boa espiña. O que a guiaba era un mozote gordecho duns vintecinco anos, cunha longa cicatriz de navalla na fazula dereita. Arrimouse canto puido, chamou ó Lence e pediulle querosina. Falaba con acento floridán.. O noso patrón deulle unha lata redonda, alongada, e non ben a tivo nas mans, o louro liscou a toda mecha. Inda non pasaran dez minutos cando vin que se nos achegaban dúas canoneiras do servizo de gardacostas. Aviseille a Lence desa presenza e contestoume moi foncho que non lle importaba. Iso dicía, mais... Detivéronnos a todos e remolcaron o San Agustín ata o porto de Tampa, onde ficou en corentena. Nós fomos dar á cadea. Como cho conto. A Lence incomunicárono. Na realidade, o que puidera haber de avolto naquilo era cousa del. Nada máis ca del.

Xosé Neira Vilas. Relatos mariñeiros . 2003.

BLOQUE I

1.- Sinala a estrutura do texto. (1 punto)

2.-. Partindo do que se di na liña 6, fai un comentario sobre a prohibición da venda e consumo de bebidas alcohólicas. (Mínimo 20 liñas). (2 puntos)

BLOQUE II

3.- Localiza no texto un infinitivo que poida poñerse na súa forma conxugada e conxúgao. Sinala tamén unha perífrase verbal que atopes no texto. (1 punto)

4.- Indica un sinónimo de cada unha das seguintes palabras: rolada (l. 4), feireo (l. 6), lerios (l. 11), encerellado (l. 11), cadea (l. 21). (1 punto)

5.- Localiza os pronomes persoais átonos que hai entres as liñas 11 e 16, ambas incluídas, e indica a función sintáctica que desempeñan. (1 punto)

6.- O galego nos medios de comunicación de masas escritos e audiovisuais. (Mínimo 15 liñas). (1 punto)

[Os alumnos que aprobaron esta materia no ano 2003 ou anteriores deben responder a seguinte pregunta: O galego estándar .]

BLOQUE III

7.- A xeración Nós. Características. Autores e obras. (Mínimo 20 liñas). (3 puntos)

[Os alumnos que aprobaron esta materia no ano 2003 ou anteriores deben responder a seguinte pregunta: A literatura na época Nós: Risco e Pedrayo .]

LINGUA GALEGA E LITERATURA

OPCIÓN A

Valentín Lamas Carvajal, xunto con Curros e Rosalía, foi o escritor máis popular do Rexurdimento, o que contrasta co papel secundario que vén ocupando ao lado da tríade formada por «a Rula, o Bardo e o Rebelde». Ademais de consideracións de orde estética, as descualificacións que inicialmente lle dedicou Murguía e unha certa desatención cara á súa produción por parte dos homes da época Nós contribuíron a desprazar ao cego ourensán do lugar preeminente dentro do canon das letras galegas; e isto pese á loanza co que o favoreceron en vida os críticos galegos e a mesma Emilia Pardo Bazán, esta última desde unha posición paternalista, movida polo seu afán de fixar uns límites á literatura galega, a cal, segundo ela, debía manterse no canto primitivista, costumista e sentimental.

Ramón Gutiérrez Izquierdo. Lecturas de nós . 2000.

BLOQUE I

1.- Fai un esquema no que se recollan as ideas principais e secundarias do texto. (1 punto)

2.- Expresa a túa opinión sobre a idea que expresa E. Pardo Bazán de que a literatura galega non debería ir máis aló do “canto primitivista, costumista e sentimental” (Mínimo 20 liñas). (2 puntos)

BLOQUE II

3.- Define foneticamente as vogais tónicas de vén (l. 2), formada (l. 2), rebelde (l. 3), orde (l. 3) e letras (l. 5). (1 punto)

4.- Explica o significado no texto das seguintes palabras (non valen só sinónimos): tríade (l. 2), preeminente (l. 5), canon (l. 5), loanza (l. 6), afán (l. 7). (1 punto)

5.- Localiza e clasifica todos os que do texto. (1 punto)

6.- O galego entre 1900 e 1936. (Mínimo 15 liñas) (1 punto)

[Os alumnos que aprobaron esta materia no ano 2003 ou anteriores deben responder a seguinte pregunta: As variedades dialectais. ]

BLOQUE III

7.- O teatro galego do século XX. Tendencias. Autores e obras. (Mínimo 20 liñas) (3 puntos)

[Os alumnos que aprobaron esta materia no ano 2003 ou anteriores deben responder a seguinte pregunta: O teatro galego no século XX. O teatro da época das Irmandades. A posguerra. Propostas nos últimos anos .]

LINGUA GALEGA E LITERATURA

OPCIÓN B

Era un mencer de San Xoán.
Bañábase tras dos pinos,
como unha ninfa, a mañán.

O sol —un sátiro louro—
desfollou nos salgueirás,
unha gargallada de ouro.

Ela, toda ruborosa,
fuxiu por entre os pomares
de Oural, vestida de rosa.

Mollada a súa cabeleira,
pasou polos prados verdes.
—Estaba a herba mollada...—

Nos soutos de Valmiñor
deixou, coa présa, enguetada
unha madeixa de sol.

Pasou lixeira, lixeira,
por un cómaro florido,
a carón de unha silveira.

Díxolles adeus ás rosas
noviñas, cando pasou,
e quedaron señardosas.

Vírana pasar os vales.
Vírana os ermos esquivos
i os escuros piñeirales...

Todos a viran pasar.
Iba lixeira, lixeira.
—Disque se afogou no mar...—

Aquilino Iglesia Alvariño. Corazón ao vento .

BLOQUE I

1.- Ponlle un título a este poema e fai unha síntese del. (1 punto)

2.- Realiza unha reflexión sobre a presenza da natureza na nosa paisaxe e a súa importancia e transcendencia. (Mínimo 20 liñas). (2 puntos)

BLOQUE II

3.- Busca as formas verbais que haxa nas dúas primeiras estrofas (liñas 1-6) e indica o seu tempo, modo, número e persoa. Conxuga completos os presentes de subxuntivo de estar e valer e os presentes de indicativo de fuxir e sentir . (1 punto)

4.- No texto faise referencia a diversas paisaxes con árbores. Sinala 10 substantivos que pertenzan ó campo semántico de árbores froiteiras

5.- Analiza sintacticamente o texto da primeira estrofa do poema (liñas 1 a 3). (1 PUNTO)

6.- O conflito lingüístico. Definición, causas e consecuencias. (Mínimo 15 liñas) (1 punto)

[Os alumnos que aprobaron esta materia no ano 2003 ou anteriores deben responder a seguinte pregunta: O conflito lingüístico .]

BLOQUE III

7.- Noriega Varela e Ramón Cabanillas. Obras representativas e características da súa escrita. (Mínimo 20 liñas) (3 puntos).

[Os alumnos que aprobaron esta materia no ano 2003 ou anteriores deben responder a seguinte pregunta: A literatura no tempo das Irmandades da Fala .]

Mesa pola Normalización
Lingüística